Lex and the city

Cameron goes to Strasbourg

2012-01-27T18:28:00.002+01:00

Σήμερα ήταν η επίσημη έναρξη του δικαστικού έτους στο ΕΔΔΑ. Το δικαστήριο έδωσε στη δημοσιότητα στοιχεία σχετικά με τις εκκρεμούσες υποθέσεις (το επονομαζόμενο backlog). Αυτές ξεπέρασαν μέσα στο 2011 τις 150.000. Το 26% των εκκρεμουσών προσφυγών προέρχεται από τη Ρωσία, ενώ ακολουθούν η Τουρκία, η Ιταλία και η Ρουμανία με 10,5/ 9,1 και 8,1% αντίστοιχα.

Χθες, κατά τη διάρκεια της ομιλίας του στην κοινοβουλευτική συνέλευση του Συμβουλίου της Ευρώπη, ο βρετανός πρωθυπουργός D. Cameron άσκησε οξεία κριτική στο ΕΔΔΑ λόγω της, κατά τη γνώμη του, αδικαιολόγητης ανάμειξής του σε ζητήματα τα οποία θα έπρεπε κανονικά να ανήκουν στην αρμοδιότητα του εθνικού δικαστή. Οι Άγγλοι στράβωσαν άσχημα με το ΕΔΔΑ μετά την απόφαση Hirst n° 2, στην οποία διαπιστώθηκε παραβίαση της ΕΣΔΑ λόγω της στέρησης δικαιώματος ψήφου από το βρετανικό κράτος αδιάκριτα σε κάθε άτομο στο οποίο επιβάλλεται ποινή στερητικής της ελευθερίας. O Cameron, με πολύ διπλωματικό τρόπο, είχε δηλώσει ότι αυτή η απόφαση του έφερε ναυτία. Αλλά και την προηγούμενη εβδομάδα οι Βρετανοί τσαντίστηκαν με την απόφαση Qatada v. UK, στην οποία το ΕΔΔΑ κατέληξε ότι ο προσφεύγων, φονταμενταλιστής κληρικός στο Ηνωμένο Βασίλειο, δεν επιτρεπόταν να εκδοθεί στην Ιορδανία, διότι ήταν πιθανό να δικασθεί και καταδικασθεί βάσει μαρτυρικών καταθέσεων που θα είχαν αποσπασθεί με βασανιστήρια. Παρεμπιπτόντως, η απόφαση αυτή έχει και νομολογιακό ενδιαφέρον καθώς είναι η πρώτη στην οποία το ΕΔΔΑ κατέληξε σε αυτό το συμπέρασμα.

O Cameron υποστήριξε ότι η ενασχόληση του ΕΔΔΑ με ασήμαντα ζητήματα το έχει φέρει στο σημείο που βρίσκεται σήμερα με 150.000 υποθέσεις στην πλάτη του και ότι θα πρέπει να ξεκινήσει η διαδικασία για νέα αναθεώρηση της ΕΣΔΑ, έτσι ώστε να διασφαλιστεί η βιωσιμότητα του δικαιοδοτικού μηχανισμού του ΕΔΔΑ για τις επόμενες δεκαετίες. Τώρα, σχετικά με τις προτάσεις και τη διεξαγόμενη συζήτηση, μη βιάζεστε. Θα επανέλθω σύντομα με νέο post.

2012-01-24T20:59:00.001+01:00

Μετά το σημαντικό άρθρο του στη European Human Rights Law Review (βλ. σχετικά εδώ), o νέος πρόεδρος του ΕΔΔΑ, Sir Nicolas Bratza επανέρχεται στο θέμα των πυρών που δέχεται εδώ και ένα περίπου χρόνο το Ευρωπαϊκό δικαστήριο από τη βρετανική πολιτική τάξη, λόγω των αποφάσεών του που έχει εκδώσει σχετικά με το δικαίωμα ψήφου των κρατουμένων. Με άρθρο του στον Independent, Ο Bratza υποστηρίζει ότι θα ήταν «ιδιαίτερα λυπηρό» εάν καθίστατο αμφίβολη η υποστήριξη της Μεγάλης Βρετανίας στην Ευρωπαϊκή σύμβαση δικαιωμάτων του ανθρώπου. Απορρίπτοντας ως αστήρικτους τους ισχυρισμούς ότι το ΕΔΔΑ φυτρώνει εκεί που δεν το σπέρνουν σε ζητήματα εφαρμογής του βρετανικού δικαίου, τόνισε ότι η συμβολή του ΕΔΔΑ στην εμπέδωση των ατομικών δικαιωμάτων στην πατρίδα του ήταν «συντριπτικά θετική».

Το άρθρο εδώ

Πρόσφατες αποφασούλες του Ευρωπαϊκού δικαστηρίου πριν από τις καλοκαιρινές διακοπές

2010-07-14T18:11:00.002+02:00

1. Έλλειψη νομοθετικής πρόβλεψης για την άσκηση του δικαιώματος ψήφου των απόδημων Ελλήνων στον τόπο διαμονής τους

ΕΔΔΑ, Sitaropoulos et autres c. Grèce (απόφαση 8.7.2010, προσφυγή n° 42207/07)

Το ΕΔΔΑ διαπιστώνει ότι το άρθρο 51 παρ. 4 του Συντάγματος εξουσιοδοτεί τον νομοθέτη να προβλέψει τις ειδικότερες προϋποθέσεις άσκησης του δικαιώματος ψήφου από τους Έλληνες υπηκόους που κατοικούν στον εξωτερικό, στον τόπο κατοικίας τους. Το Δικαστήριο τονίζει ότι, εν προκειμένω, υπήρξε περιορισμός στην άσκηση από τους προσφεύγοντες του δικαιώματος που προβλέπεται από το άρθρο 3 του Πρώτου Πρωτοκόλλου. Παρά το γεγονός ότι οι ίδιοι μπορούν θεωρητικά να μεταβούν στην Ελλάδα την ημέρα των βουλευτικών εκλογών προκειμένου να ψηφίσουν, η υποχρέωση αυτή ενδέχεται να έχει επιπτώσεις στον προγραμματισμό της οικογενειακής τους ζωής και των επαγγελματικών τους υποχρεώσεων. Το άρθρο 3 του Πρώτου Πρωτοκόλλου δεν επιβάλλει στα κράτη-μέλη την αναγνώριση δικαιώματος ψήφου στους υπηκόους τους, οι οποίοι διαμένουν στο εξωτερικό. Ωστόσο, στην προκειμένη περίπτωση, αυτό κατοχυρώνεται από την ίδια την εθνική έννομη τάξη και, άρα, η συνταγματική πρόβλεψη που περιλαμβάνεται στο άρθρο 51§4 του καταστατικού χάρτη της χώρας δεν είναι δυνατόν να παραμένει εις το διηνεκές ανενεργή. Αυτό θα σήμαινε τελικά ότι το περιεχόμενο της συνταγματικής διάταξης και η βούληση του συνταγματικού νομοθέτη θα απεμπολούσαν κάθε κανονιστική ισχύ. Παρατηρείται ότι για τριάντα πέντε έτη ο Έλληνας νομοθέτης δεν έχει πραγματώσει την υπόδειξη που προβλέπει η προαναφερθείσα συνταγματική διάταξη. Επίσης, διαπιστώνεται ότι τον Φεβρουάριο του 2009 κατατέθηκε στη Βουλή σχετικό σχέδιο νόμου, το οποίο όμως καταψηφίστηκε. Το ΕΔΔΑ δέχεται αφενός μεν ότι το γεγονός αυτό καταδεικνύει την ανάληψη κάποιας πρωτοβουλίας από την πλευρά του νομοθέτη αφετέρου δε ότι η τελευταία έλαβε χώρα σχεδόν μία δεκαετία μετά την τελευταία συνταγματική αναθεώρηση. Επίσης, μετά την καταψήφιση του σχεδίου νόμου, δεν αναλήφθηκε κάποια σχετική νομοθετική πρωτοβουλία.

Τέλος, το ΕΔΔΑ τονίζει ότι η απουσία νομοθετικής ρύθμισης θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι αποτελεί διακριτική μεταχείριση ως προς τους απόδημους Έλληνες σε σχέση με αυτούς που κατοικούν στην ελληνική επικράτεια. Αυτή μάλιστα η ανισότητα επιτείνεται εάν ληφθεί υπ΄όψη η εξέλιξη του δικαίου των κρατών-μελών σχετικά με αυτό το ζήτημα. Έτσι, συγκριτική μελέτη καταδεικνύει ότι 29 από 33 κράτη-μέλη κατοχυρώνουν με ή χωρίς περιορισμούς τη δυνατότητα ψήφου των αποδήμων στη χώρα διαμονής τους. Επίσης, αποφάσεις πολιτικών και συμβουλευτικών οργάνων του Συμβουλίου της Ευρώπης (όπως η Επιτροπή της Βενετίας) έχουν κατ΄επανάληψη τονίσει τη σημασία διευκόλυνσης των αποδήμων στη συμμετοχή στις βουλευτικές εκλογές από τη χώρα διαμονής τους.

Το ΕΔΔΑ καταλήγει ότι η αδράνεια του Έλληνα νομοθέτη, για χρονικό διάστημα που υπερβαίνει τις τρεις δεκαετίες, να υλοποιήσει τη συνταγματική υπόδειξη παραβιάζει το άρθρο 3 του Πρώτου Πρωτοκόλλου. Εκτελεί έτσι άσκηση ισορροπίας στο πλαίσιο ενός άρθρου το οποίο έχει κατ΄εξοχήν πολιτικό χαρακτήρα και, εξ αυτού του λόγου, αναγνωρίζεται παραδοσιακά ευρύ περιθώριο εκτίμησης στις εθνικές αρχές. Η διαπίστωση παραβίασης του άρθρου 3 του Πρώτου Πρωτοκόλλου διευκολύνεται από την εξέλιξη των δικαίου των κρατών-μελών ως προς το δικαίωμα ψήφου των απόδημων. Ελλείψη αυτού του στοιχείου, το ΕΔΔΑ πολύ δύσκολα θα μπορούσε να προχωρήσει σε διαπίστωση παραβίασης της ΕΣΔΑ, αφού δεν θα είχε τη σχετική "νομιμοποίηση". Είναι μάλιστα χαρακτηριστικό ότι το δικαστήριο του Στρασβούργου αξιοποιεί εν προκειμένω το στοιχείο του "μέσου όρου των εθνικών εννόμων τάξεων" προκειμένου να καταλήξει σε παραβίαση της Σύμβασης, ενώ συνήθως συμβαίνει το αντίθετο. Τέλος, η απόφαση ίσως παρουσιάζει γενικότερο ενδιαφέρον ως προς το συνταγματικό δίκαιο, αφού ένα διεθνές δικαστήριο υποδεικνύει στην εθνική έννομη τάξη τον τρόπο με τον οποίο θα πρέπει να ερμηνεύεται μία συνταγματική διάταξη, η οποία δεν επιβάλλει αλλά παροτρύνει τον νομοθέτη να ψηφίσει εκτελεστικό του Συντάγματος νόμο.

2. Ορκοδοσία σε ποινική διαδικασία

ΕΔΔΑ, Dimitras et autres c. Grèce (απόφαση 3.6.2010, προσφυγές nos 42837/06, 3237/07, 3269/07, 35793/07 et 6099/08)

Το ΕΔΔΑ δέχεται ότι η υποχρέωση αποκάλυψης των θρησκευτικών πεποιθήσεων, βάσει των σχετικών διατάξεων του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας (ΚΠΔ), προκειμένου ο μάρτυρας να μη δώσει τον τύπο του όρκου που προβλέπεται από το άρθρο 218 του προαναφερθέντος Κώδικα, προσβάλλει το άρθρο 9 της ΕΣΔΑ, διάταξης που κατοχυρώνει τη θρησκευτική ελευθερία. Συγκεκριμένα, όπως προέκυψε από τον φάκελλο των υποθέσεων, οι προσφεύγοντες υποχρεώθηκαν να δηλώσουν ενώπιον του αρμόδιου δικαστικού οργάνου ότι δεν ήταν χριστιανοί ορθόδοξοι (σε ορισμένες μάλιστα περιπτώσεις αποκάλυψαν ευθέως ότι ήταν άθεοι ή εβραϊκού δόγματος), προκειμένου να διαγραφεί στα σχετικά δικαστικά έγγραφα το δακτυλογραφημένο κείμενο σύμφωνα με το οποίο ο μάρτυρας θεωρείται κατ΄αρχήν χριστιανός ορθόδοξος.

Το ΕΔΔΑ τονίζει ότι ο ΚΠΔ (και συγκεκριμένα το άρθρο 218) καθιερώνει κατ΄αυτόν τον τρόπο τεκμήριο σύμφωνα με το οποίο ο μάρτυρας είναι χριστιανός ορθόδοξος. Το δε άρθρο 220 του ΚΠΔ προβλέπει μεν εξαιρέσεις ως προς την υποχρέωση που εισάγεται με το άρθρο 218, πλην όμως επιβάλλει στον μη ορθόδοξο μάρτυρα την παροχή συγκεκριμένων πληροφοριών ως προς τις θρησκευτικές του πεποιθήσεις. Μάλιστα, στην περίπτωση που ο ενδιαφερόμενος είναι άθεος, θα πρέπει σύμφωνα με την προαναφερθείσα διάταξη να πείσει τον πρόεδρο του δικαστηρίου σχετικά, έτσι ώστε να εξαιρεθεί από την υποχρέωση παροχής ορθόδοξου όρκου. Σε κάθε περίπτωση, το ΕΔΔΑ θεωρεί ότι και το άρθρο 217 του ΚΠΔ είναι προβληματικό, από τη στιγμή που το ίδιο προβλέπει ότι στοιχείο της ταυτότητας του μάρτυρα, για το οποίο πρέπει να πληροφορήσει το δικαστήριο, είναι και οι θρησκευτικές του πεποιθήσεις.

3. Καταχώριση σε αστυνομικό αρχείο και εφαρμογή του άρθρου 6§1 της ΕΣΔΑ

ΕΔΔΑ, Pocious c. Lituanie (απόφαση 6 Ιουλίου 2010, προσφυγή n° 35601/04)

Το ΕΔΔΑ καταλήγει σε παραβίαση του άρθρου 6§1 της Σύμβασης καθώς, στο πλαίσιο διοικητικής δίκης, το αρμόδιο δικαστήριο στήριξε την απόφασή του σε απόρρητα αστυνομικά αρχεία, στα οποία ο προσφεύγων φερόταν ως κάτοχος κυνηγετικού όπλου και περιστρόφου, χωρίς όμως προηγουμένως τα στοιχεία αυτά να έχουν περιέλθει σε γνώση του ενδιαφερομένου. Το ενδιαφέρον της απόφασης εστιάζεται στους λόγους για τους οποίους το ΕΔΔΑ καταλήγει στην εφαρμογή του άρθρου 6§1. Ειδικότερα, δέχεται ότι η υπόθεση αφορούσε «δικαίωμα αστικής φύσης», όπως παραδοσιακά απαιτεί το Δικαστήριο, για τους κατωτέρω λόγους. Πρώτον, θεωρείται ότι η κατάσχεση των όπλων, βάσει της δικαστικής απόφασης, είχε αρνητικές επιπτώσεις στην υπόληψη και στην περιουσιακή κατάσταση του προσφεύγοντος. Δεύτερον, γίνεται δεκτό ότι η κατάσχεση του όπλου θα μπορούσε, εν δυνάμει, να καταστήσει αδύνατη την άσκηση δραστηριοτήτων τόσο επαγγελματικών (όπως π.χ. την πρόσληψη σε προσωπικό ασφαλείας) όσο και αναψυχής (π.χ. κυνήγι).

4. Δικαίωμα ατομικής προσφυγής και άσκηση πιέσεων από τις κρατικές αρχές στον προσφεύγοντα

ΕΔΔΑ, Lopata v. Russia (απόφαση 13.7.2010, προσφυγή no. 72250/01) και D.B. v. Turkey (απόφαση 13.7.2010, προσφυγή no. 33526/08)

Η πρώτη υπόθεση αφορά κακομεταχείριση κρατούμενου σε αστυνομικό τμήμα και η δεύτερη τις συνθήκες κράτησης Ιρανού υπηκόου, ο οποίος είχε υποβάλει αίτημα χορήγησης ασύλου. Το ΕΔΔΑ καταλήγει στην πρώτη υπόθεση σε παραβίαση του άρθρου 3 της ΕΣΔΑ και στη δεύτερη σε παραβίαση του άρθρου 5§§ 1 και 4. Το ιδιαίτερο ενδιαφέρον των αποφάσεων είναι ότι το ΕΔΔΑ εξετάζει proprio motu, υπό το άρθρο 34 της Σύμβασης, εάν, στην πρώτη υπόθεση, ο προσφεύγων είχε ανεμπόδιστη πρόσβαση στις αρμόδιες κρατικές αρχές προκειμένου να καταγγείλει την υποβολή του σε απάνθρωπη μεταχείριση και, στη δεύτερη, εάν οι σωφρονιστικές αρχές επέτρεψαν την απρόσκοπτη επικοινωνία του προσφεύγοντα με τον δικηγόρο του.

5. Φθορά κατασχεθείσας περιουσίας και δικαίωμα στην ιδιοκτησία

ΕΔΔΑ, Tendam v. Spain, (απόφαση 13.7.2010, προσφυγή no. 25720/05).

Περιουσιακά στοιχεία του προσφεύγοντος είχαν κατασχεθεί από τις αρμόδιες αρχές κατά τη διάρκεια ποινικής διαδικασίας που είχε κινηθεί εναντίον του για κλοπή και αποδοχή προϊόντων εγκλήματος. Μετά την αθώωση του προσφεύγοντος, ορισμένα από τα κατασχεθέντα αντικείμενα δεν επεστράφησαν ποτέ στον ίδιο ενώ άλλα είχαν υποστεί σημαντικές φθορές. Ο προσφεύγων δεν έλαβε σχετική αποζημίωση. Το ΕΔΔΑ αποφαίνεται για πρώτη φορά ότι οι κρατικές αρχές ευθύνονται στο πλαίσιο του άρθρου 1 του Πρώτου Πρωτοκόλλου για την κατάσταση κατασχεθέντων περιουσιακών στοιχείων. Επίσης, σε περίπτωση φθοράς τους, το βάρος απόδειξης βαρύνει τις αρμόδιες αρχές.

6. Λόγοι και χρόνος κατάσχεσης βιβλίου και ελευθερία της έκφρασης

ΕΔΔΑ, Sapan v. Turkey, (απόφαση 8.6.2010, προσφυγή no. 44102/04).

Τα τουρκικά δικαστήρια διέταξαν την κατάσχεση βιβλίου, αφού δέχθηκαν ότι είχε παραβιασθεί το δικαίωμα προστασίας της προσωπικότητας διάσημου Τούρκου τραγουδιστή. Οι σχετικές αποφάσεις αναφέρθηκαν πολύ περιληπτικά σε ορισμένα αποσπάσματα του βιβλίου και στις εφαρμοσθείσες διατάξεις του Αστικού Κώδικα και του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας. Επίσης, η άρση της κατάσχεσης διατάχθηκε μετά από χρονικό διάστημα δύο ετών και οκτώ μηνών και ενώ τρεις σχετικές αιτήσεις του προσφεύγοντος είχαν απορριφθεί χωρίς να περιλαμβάνουν οιαδήποτε αιτιολογία. Το ΕΔΔΑ καταλήγει σε παραβίαση του άρθρου 10 της Σύμβασης, θεωρώντας ότι τα εθνικά δικαστήρια προέβησαν σε λανθασμένη στάθμιση των αντιτιθέμενων εν προκειμένω δικαιωμάτων, δηλαδή της ελευθερίας της έκφρασης και της προστασίας της προσωπικότητας. Επίσης, τονίζεται η σημασία επαρκούς αιτιολόγησης των δικαστικών αποφάσεων που απορρίπτουν το αίτημα άρσης κατάσχεσης λογοτεχνικού έργου.

Η Ελευθεροτυπία ως «Φωνή των Εξαρχείων»

2010-04-21T15:45:00.003+02:00

Πρέπει να το παραδεχθούμε. Δεν είναι αυτονόητο για μία εφημερίδα να αλλάξει ύφος και προσανατολισμό, να εξειδικευθεί στην παρουσίαση συγκεκριμένης θεματολογίας, επιτυγχάνοντας παράλληλα την αναγνώριση του αναγνωστικού κοινού για την εγκυρότητα των ειδικών θεμάτων που επιλέγει να παρουσιάσει. Πρέπει λοιπόν να αναγνωρίσουμε ότι η Ελευθεροτυπία καταβάλλει φιλότιμες προσπάθειες τον τελευταίο καιρό να μετεξελιχθεί σε εφημερίδα που εξειδικεύεται στη χλωρίδα και πανίδα του κέντρου των Αθηνών και πιο συγκεκριμένα στα δρώμενα της περιοχής των Εξαρχείων.

Τελευταίο της επίτευγμα: η απουσία οιασδήποτε (τίποτα απολύτως!!!) αναφοράς στο χθεσινό φύλλο της για τον εντοπισμό της κεντρικής γιάφκας του «Επαναστατικού Αγώνα» στην Κυψέλη. Το καλύτερο όμως ήταν το σημερινό κεντρικό άρθρο του εκδότη της «Ε», με το οποίο εξηγεί την ορθότητα αυτής της επιλογής. Ούτε λίγο ούτε πολύ, το άρθρο υποστηρίζει ότι η δημοσιογραφική δεοντολογία απαγόρευσε τη δημοσίευση οιασδήποτε είδησης σχετικά με τον εντοπισμό της γιάφκας από τη στιγμή που η Αστυνομία δεν το είχε επιβεβαιώσει. Υπογραμμίζει λοιπόν η «Ε», ότι η Αστυνομία είχε περικυκλώσει την πολυκατοικία και δεν ήταν δυνατόν για τους δημοσιογράφους να προσεγγίσουν ούτε τους ενοίκους για να συνομιλήσουν μαζί τους. Κατά την «Ε», η απουσία οιασδήποτε είδησης αποσκοπούσε στην αποστολή μηνύματος στην κοινή γνώμη για «άμυνα στην παραπληροφόρηση» την οποία επιχειρεί η Αστυνομία με τη χρησιμοποίηση των ΜΜΕ προκειμένου να σπιλωθούν οι υπολήψεις των κατηγορούμενων για συμμετοχή σε τρομοκρατικές ενέργειες, να παραβιασθεί το τεκμήριο αθωότητας και τα ατομικά δικαιώματά τους.

Δηλαδή, αν καταλαβαίνω καλά τη λογική της Ελευθεροτυπίας, από τη στιγμή που η Αστυνομία δεν είχε επιβεβαιώσει επίσημα την ύπαρξη της γιάφκας, η δημοσιογραφική δεοντολογία δεν επέτρεπε τη δημοσίευση οιασδήποτε είδησης. Μάλιστα. Περίεργη αντίληψη περί δημοσιογραφικής δεοντολογίας. Εγώ, αυτό που ήξερα μέχρι τώρα είναι ότι βασική αποστολή του δημοσιογράφου είναι η εγρήγορση, η καχυποψία για την εκδοχή των γεγονότων όπως την παρουσιάζουν οι κρατικές αρχές, και η εν συνεχεία, έρευνα και αποκάλυψη της αλήθειας. Και όλα αυτά μέσα στο πλαίσιο της δημοσιογραφικής δεοντολογίας. Η λογική της «Ε», εισάγει ρηξικέλευθη ερμηνεία της δημοσιογραφικής δεοντολογίας: από τη στιγμή που κάποια είδηση δεν έχει ακόμα επιβεβαιωθεί από τις κρατικές αρχές, και μάλιστα από την Αστυνομία, ο δημοσιογράφος πρέπει να κάτσει με τα χέρια σταυρωμένα. Από εδώ και πέρα, οι δημοσιογράφοι της «Ε» καλό είναι να τηλεφωνούν στα υπουργεία και να ρωτούν τον αρμόδιο Υπουργό: «Κάτι ακούγεται για ένα σκάνδαλο προμηθειών, το επιβεβαιώνετε; Βγάλτε μια ανακοίνωση σας παρακαλούμε διότι αλλιώς η διεύθυνση της εφημερίδας δεν μας επιτρέπει να δημοσιεύσουμε την είδηση». Αλήθεια, όταν η Ελευθεροτυπία δημοσίευε πρώτη και καλύτερη της προκηρύξεις τις 17N, η Αστυνομία είχε επιβεβαιώσει την εγκυρότητά τους; Αλλά ξέχασα, στην περίπτωση αυτή δεν ετίθετο θέμα σύλληψης τρομοκρατών. Απλώς, η δημοσιογραφική δεοντολογία επέβαλλε στην Ελευθεροτυπία τη συνδρομή στην άσκηση του δικαιώματος στην ελευθερία της έκφρασης του Κουφοντίνα και του Ξηρού.

Λέει η Ελευθεροτυπία ότι η επιλογή της αποτελεί άμυνα στην προσβολή των δικαιωμάτων των συλληφθέντων και ιδιαιτέρως του τεκμηρίου της αθωότητας. Βεβαίως. Όταν προσβάλλεται αυτή η θεμελιώδης εγγύηση για τη διεξαγωγή δίκαιης δίκης, ο δημοσιογράφος πρέπει να το καταγγείλει, να ενημερώσει το κοινό. Αλλά στην περίπτωση της σύλληψης των μελών του Επαναστατικού Αγώνα, πότε και πώς παραβιάσθηκε το τεκμήριο αθωότητας και τα ατομικά δικαιώματα των κατηγορουμένων; Δεν θα όφειλε η Ελευθεροτυπία, χάριν της δημοσιογραφικής αξιοπιστίας να γίνει λίγο πιο συγκεκριμένη;

Εκτός αν δεν την ενδιαφέρει η αξιοπιστία της. Και δεν την απασχολεί η αντικειμενική ενημέρωση των αναγνωστών της. Διότι, έχει κάθε δικαίωμα η «Ε» να δημοσιεύει με τον τρόπο που εκείνη επιλέγει, με την ιδεολογική γραμμή που εκείνη επιθυμεί, την είδηση για το σημαντικότερο γεγονός της επικαιρότητας. Δεν έχει όμως το δικαίωμα να μη δημοσιεύει καθόλου της είδηση. Σαν μην υπήρξε ποτέ. Στην περίπτωση αυτή δεν δίνει την εντύπωση της καθημερινής, αδέσμευτης εφημερίδας, όπως ή ίδια αρέσκεται να προβάλλει τον εαυτό της. Μάλλον με πιο εμπλουτισμένη έκδοση της «Φωνής των Εξαρχείων» μοιάζει. Με καλύτερο αθλητικό ένθετο.

ΕΔΔΑ, Ruokanen and others v. Finland, no. 45130/06, 6.4.2010. Μία κακή απόφαση για την προστασία των δημοσιογραφικών πηγών

2010-04-19T01:29:00.003+02:00

Η Ruokanen έρχεται να προστεθεί σε μία σειρά αποφάσεων για την ελευθερία της έκφρασης, και ιδιαιτέρως για την ελευθερία του Τύπου, οι οποίες δημιουργούν την εντύπωση ότι το Ευρωπαϊκό δικαστήριο επιχειρεί τα τελευταία χρόνια (συνειδητά ή όχι, δεν μπορούμε ακόμα να το γνωρίζουμε) την υποβάθμιση προστασίας του προαναφερθέντος δικαιώματος προς όφελος των εννόμων αγαθών της τιμής και της υπόληψης. Τα πραγματικά περιστατικά της υπόθεσης είναι, περιληπτικά, τα εξής: ένα περιοδικό ποικίλης ύλης δημοσίευσε άρθρο το οποίο αναπαρήγαγε τις κατηγορίες για βιασμό που είχε απευθύνει μία νεαρή κοπέλα κατά των νταβραντισμένων μελών μιας ομάδας μπέιζμπολ. Η κοπέλα υποστήριζε ότι την είχαν εξαναγκάσει σε ερωτική επαφή ένα βράδυ που έβρεχε πολύ και αφού είχαν όλοι μαζί πανηγυρίσει τη νίκη της ομάδας στο φινλανδικό πρωτάθλημα μπέιζμπολ. Οιαδήποτε ομοιότητα με την περίπτωση της μαθήτριας της Αμαρύνθου, η οποία πειραματιζόταν με τη σεξουαλικότητά της, είναι καθαρά συμπτωματική. Το άρθρο στηριζόταν στις δημόσιες καταγγελίες που είχε προβεί η άτυχη κοπέλα την επομένη του συμβάντος και, κατά το περιοδικό, βασιζόταν και σε άλλες ανώνυμες μαρτυρίες. Ωστόσο, η αστυνομική έρευνα σχετικά με το περιστατικό απέβη άκαρπη, διότι η κοπέλα δεν κατάφερε να αναγνωρίσει τους δράστες, ενώ οι καταθέσεις της ήταν αντιφατικές. Ο διευθυντής του περιοδικού και ο συντάκτης του άρθρου καταδικάσθηκαν για συκοφαντική δυσφήμηση και υποχρεώθηκαν στην καταβολή τόσο προστίμου όσο και αποζημίωσης στην ομάδα του μπέιζμπολ (η τελευταία ήταν αλμυρή, 89.000 ευρώ, καλό αυτό για την ομάδα, διότι έτσι έβγαλε και καμιά μεταγραφή για την επόμενη σεζόν).

Το ΕΔΔΑ κατέληξε σε μη παραβίαση του άρθρου 10 της Σύμβασης, διάταξης που κατοχυρώνει την ελευθερία της έκφρασης με αιτιολογία μάλλον προβληματική για την ελευθερία του Τύπου, και ιδιαιτέρως για την προστασία των δημοσιογραφικών πηγών. Από τη μία πλευρά, το Ευρωπαϊκό δικαστήριο διαπίστωσε ότι το άρθρο ήταν γραμμένο κατά τρόπο αντικειμενικό και ότι δεν ενέδιδε στον πειρασμό του κουτσομπολιού και εύκολου εντυπωσιασμού. Μου αρέσουν αυτές οι ηθοπλαστικές παρατηρήσεις του ΕΔΔΑ σε ζητήματα ελευθερίας της έκφρασης! Επίσης παρατηρήθηκε ότι το δημοσίευμα δεν κατονόμαζε τους πρωταγωνιστές του περιστατικού αν και, όπως υπογράμμισε το ΕΔΔΑ, ήταν πολύ εύκολο οι τελευταίοι να προσδιορισθούν. Από την άλλη πλευρά, και αυτό μέτρησε στη λογική του διεθνούς δικαστηρίου, το επίμαχο άρθρο περιελάμβανε πραγματικά περιστατικά (facts) και όχι αξιολογικές κρίσεις (value judgments). Άρα, ο συντάκτης του θα έπρεπε να είχε μεριμνήσει για την εγκυρότητά τους. Κάτι τέτοιο δεν συνέβη κατά τον ευρωπαίο δικαστή, διότι το περιοδικό δεν επικοινώνησε ούτε με την κοπέλα ούτε με τους αθλητές.

Το θέμα όμως είναι ότι ο συντάκτης είχε βασισθεί τόσο στις καταγγελίες της νεαρής όσο και σε ανώνυμες πηγές. Ωστόσο, κατά το ΕΔΔΑ, δεν υπήρξε πρόβλημα ως προς το σημείο αυτό, διότι οι προσφεύγοντες «δεν υποχρεώθηκαν ποτέ να αποκαλύψουν τις πηγές τους » (§47). Έλα όμως που, όπως το ίδιο το φινλανδικό εφετείο είχε δεχθεί, «οι προσφεύγοντες εκτέθηκαν σε πιθανή καταδίκη τους για δυσφήμηση, λόγω της απόφασής τους να μην αποκαλύψουν τις πηγές τους». Ως προς αυτήν την κρίση του εθνικού δικαστηρίου, ο δικαστής του Στρασβούργου δεν είχε τίποτα να πει. Η ουσία όμως του δημοσιογραφικού απορρήτου είναι ότι, όντως, ο δημοσιογράφος παίρνει το ρίσκο της καταδίκης του σε αποζημίωση ή σε ποινή στερητική της ελευθερίας αποφασίζοντας να βασισθεί σε πηγές που δεν μπορεί να αποκαλύψει, διότι έχει εγγυηθεί την ανωνυμία τους. Η ιδιαίτερη αυτή προστασία που κανονικά παρέχει η έννομη τάξη στον δημοσιογράφο δεν δικαιολογείται επειδή ο ίδιος ή η ίδια είναι ωραίοι αλλά διότι σε περίπτωση που δεν δημοσιευθεί η επίμαχη είδηση, υπό τη δαμόκλειο σπάθη της καταδίκης, η κοινή γνώμη θα στερηθεί πληροφοριών που πιθανότατα αφορούν το δημόσιο συμφέρον. Με άλλα λόγια, η προοπτική της καταδίκης λειτουργεί αποτρεπτικά για τον δημοσιογράφο. Περνώντας στα ψιλά το συγκεκριμένο πρόβλημα της υπόθεσης, το ΕΔΔΑ υπονόμευσε στην ουσία την προστασία του δημοσιογραφικού απορρήτου, κατά τρόπο μάλιστα αντίθετο προς τη νομολογία του επί του θέματος (βλ. Financial Times LTD and Others v. UK). Η μειοψηφούσα γνώμη του βρετανού δικαστή Sir N. Bratza στη σχολιαζόμενη υπόθεση είναι, κατά τη γνώμη μου, ενδιαφέρουσα και θέτει τα πράγματα στη σωστή τους βάση.

Φεύγει και ο John Paul Stevens από το Supreme Court

2010-04-13T13:47:00.004+02:00

Πριν από λίγες μέρες, ο John Paul Stevens, το αρχαιότερο μέλος του ανωτάτου αμερικανικού δικαστηρίου ανακοίνωσε ότι στο τέλος του δικαστικού έτους θα συνταξιοδοτηθεί. Ο Stevens είναι σήμερα 89 ετών και, ζωή να΄χει, τα έχει τετρακόσια. Έχει αναδειχθεί στον ηγέτη της φιλελεύθερης τάσης του Supreme Court, ο μοναδικός από τους εννέα δικαστές αυτού του δικαστηρίου που θεωρεί τη θανατική ποινή ως αντισυνταγματική. Αξιοσημείωτο ότι ο απερχόμενος δικαστής είχε διορισθεί από τον ρεπουμπλικάνο G. Ford! Η εμπειρία και η διπλωματικότητά του (αποτελεί έναν από τους μακροβιότερους αν όχι τον μακροβιότερο δικαστή του Supreme Court) του επέτρεψαν, ιδίως τα τελευταία χρόνια που το δικαστήριο έχει γείρει επικίνδυνα προς τα πολύ δεξιά, να συμβάλει αποφασιστικά στη σύνθεση διαφορετικών απόψεων μέσα στο δικαστήριο και να επιτύχει πλειοψηφίες υπέρ της διεύρυνσης της προστασίας των ατομικών δικαιωμάτων.

Ο Obama έχει έτσι την ευκαιρία να διορίσει μέσα σε έναν μόλις χρόνο και δεύτερο, μετά τη λατίνα Sotomayor, δικαστή στο Supreme Court. Δεδομένων των προωθημένων θέσεων του Stevens δεν είμαι βέβαιος ότι θα καταφέρει να βρει κάποιον ή κάποια τόσο φιλελεύθερο/η. Πάλι καλά πάντως που δεν είναι ρεπουμπλικάνος πρόεδρος αυτός που θα διορίσει τον αντικαταστάτη του Stevens. Αν π.χ. ήταν ο Bush στη θέση του Obama, τότε "χαιρέτα μου τον πλάτανο". Θα έβρισκε κάποιον σαν τον Alito ή τον Roberts και το Supreme Court θα έκλινε ξεκάθαρα πλέον προς μία πολύ, πολύ συντηρητική κατεύθυνση. Θα σας κρατήσω ενήμερους για τη συνέχεια. Προσωπικά ελπίζω ότι ο Obama θα προβεί σε μία λιγότερο politically correct επιλογή από τη Sotomayor και θα επιχειρήσει αυτή τη φορά να διορίσει κάποιον ο οποίος θα αποτελέσει ισχυρό θεωρητικό αντίβαρο στους υπερσυντηρητικούς, πλην όμως ευφυέστατους νομικούς, Alito και Roberts.

Ορισμένες σκέψεις για τη «συλλογική μας συνενοχή» σε υποθέσεις βιασμού

2010-04-12T02:15:00.006+02:00

Στα τέλη του προηγούμενου μήνα η Ελευθεροτυπία δημοσίευσε ένα ενδιαφέρον άρθρο του Σταύρου Τσακυράκη, αναπληρωτή καθηγητή του Συνταγματικού δικαίου στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, σχετικά με την αθωωτική απόφαση της ελληνικής δικαιοσύνης σε υπόθεση όπου αλλοδαπή μαθήτρια φερόταν να έχει βιασθεί ομαδικά από συμμαθητές της στο σχολείο της Αμαρύνθου. Ο συντάκτης υπογράμμιζε ότι «πιστεύει το κορίτσι» με βασικό επιχείρημα ότι θα ήταν πολύ δύσκολο για το θύμα καταγγελθέντος βιασμού να αποδείξει, όπως και στη συγκεκριμένη υπόθεση, ότι εν τη απουσία βίας η σεξουαλική επαφή δεν ήταν συναινετική συνεύρεση. Ενδιαφέροντα, επίσης, αντίλογο στην άποψη του Τσακυράκη διάβασα στο blog elawyer.blogspot.com όπου υποστηρίζεται όχι αβάσιμα, ότι μία τέτοια προσέγγιση καταργεί στην ουσία το τεκμήριο αθωότητας στην ποινική δίκη.

Προσωπικά πιστεύω ότι η άποψη του Τσακυράκη είναι αξιοπρόσεκτη και ότι, πέρα από το στενό πλαίσιο της συγκεκριμένης υπόθεσης, μπορεί να γεννήσει γόνιμο προβληματισμό ως προς τους κανόνες που πρέπει να διέπουν την αποδεικτική διαδικασία όταν η ποινική δίκη αφορά βιασμό, ένα αδίκημα, φορτισμένο ιστορικά, και άρα με πολλές ιδιαιτερότητες. Δεν νομίζω ότι το ζήτημα της συγκεκριμένης υπόθεσης είναι εάν οι καλές μαθήτριες κάνουνε παρτούζες και πειραματίζονται με τη σεξουαλικότητά τους, όπως υποστηρίζει, μεταξύ άλλων, ο elawyer. Αυτές είναι παρατηρήσεις περισσότερο κοινωνιολογικού περιεχομένου και το πρόβλημα που θέτει όχι μόνο η συγκεκριμένη υπόθεση αλλά και πολλές άλλες υποθέσεις βιασμού είναι νομικό: ποιες πραγματικές δυνατότητες έχει το θύμα να αποδείξει τον βιασμό του, με τους υφιστάμενους κανόνες ως προς την κατανομή του βάρους απόδειξης, από τη στιγμή που δεν έχει ασκηθεί βία εναντίον του κατά τη σεξουαλική πράξη; Είναι προφανές ότι σε μία τέτοια περίπτωση ο λόγος τους θύματος αντιπαρατίθεται στον λόγο του κατηγορούμενου και ο δικαστής καλείται να διαλέξει. Γιατί πρέπει οπωσδήποτε το επιχείρημα του τελευταίου να υπερισχύει της καταγγελίας της πρώτης; Θα πρέπει δηλαδή το θύμα, οπωσδήποτε, διότι έτσι μας το επιβάλλουν τα κοινωνικά στερεότυπα και ο μισογυνισμός, να φέρει αντίσταση και να κακοποιηθεί κατά τον βιασμό, προκειμένου να μπορεί στη συνέχεια να φέρει ατράνταχτα αποδεικτικά στοιχεία στο δικαστήριο; Ξεχνάμε πόσες σοβαρές μελέτες αποδεικνύουν ότι μεγάλος αριθμός θυμάτων βιασμού δεν φέρουν αντίσταση είτε διότι οι βιαστές ήταν άτομα του περιβάλλοντός τους είτε διότι κατά τον βιασμό τους είχαν πετρώσει από τον φόβο τους και δεν μπορούσαν να βγάλουν τσιμουδιά; Ή και τα δύο;

Να σημειώσω εδώ ότι η υιοθέτηση λιγότερο αυστηρών κριτηρίων για την καταδίκη του κατηγορούμενου σε υπόθεση βιασμού δεν ισοδυναμεί απαραίτητα με ανατροπή του τεκμηρίου αθωότητας. Ο ποινικός δικαστής προβαίνει σε ελεύθερη εκτίμηση των αποδεικτικών μέσων. Θα πρέπει όμως κατά την αξιολόγησή τους να δώσει ιδιαίτερη βαρύτητα στον λόγο του θύματος, το οποίο, όπως σωστά υποστηρίζει ο Τσακυράκης, θα έχει κατά κανόνα ήδη επιδείξει τεράστιο ψυχικό σθένος για να καταγγείλει το περιστατικό, ενώ θα πρέπει στη συνέχεια να περάσει και όλο τον Γολγοθά της αποδεικτικής διαδικασίας στην αίθουσα του δικαστηρίου. Αν μας φοβίζει η προοπτική της απατημένης συντρόφου, η οποία για εκδίκηση καταγγέλλει για βιασμό τον εραστή της, ίσως θα πρέπει να εμπιστευθούμε περισσότερο την κρίση του δικαστή, ο οποίος θα πρέπει να κάνει καλά τη δουλειά του, όπως άλλωστε την εμπιστευόμαστε και στην παρούσα κατάσταση των πραγμάτων.

Να επισημάνω εδώ ότι στις ΗΠΑ, όπου τα ποινικά δικαστήρια εφαρμόζουν ελαστικότερα κριτήρια απόδειξης σε υποθέσεις βιασμού, ισχύει η αρχή της αποδείξεως της ενοχής πέραν πάσης εύλογης αμφιβολίας, κάτι το οποίο δεν είναι απαραίτητο σύμφωνα με το ηπειρωτικό δίκαιο, στο οποίο ανήκει και το ελληνικό. Για να συμβαίνει λοιπόν το πρώτο σε μία έννομη τάξη όπου επιβάλλονται τόσο αυστηρές προϋποθέσεις για την ποινική καταδίκη, δεν μπορεί, κάποιος πολύ σημαντικός λόγος θα υπάρχει. Και αυτός δεν είναι άλλος από την ιδιαιτερότητα του βιασμού, ενός εγκλήματος που συνδέεται άμεσα με την υποβάθμιση της θέσης της γυναίκας εδώ και χιλιάδες χρόνια από τις ανδροκρατούμενες κοινωνίες, την εκμετάλλευσή της που φτάνει ορισμένες φορές μέχρι και τον διασυρμό, ιδιαιτέρως σε ό,τι αφορά το σεξ και εν τέλει, όπως λέει και ο Τσακυράκης, τη δαιμονοποίησή της καθώς από θύμα παρουσιάζεται ως ο θύτης των αφελών αρσενικών.

Ναι, ίσως η συγκεκριμένη υπόθεση δεν ήταν η πιο κατάλληλη, για να επικριθεί μία αθωωτική δικαστική απόφαση σε υπόθεση βιασμού. Δεν μπορώ να το ξέρω αυτό, καθώς ούτε τον φάκελο της υπόθεσης γνωρίζω ούτε βρισκόμουν στην αίθουσα του δικαστηρίου. Ίσως αποτελεί όμως μια καλή αφορμή για να συζητήσουμε τους κανόνες απόδειξης σε δίκες με αυτό το περιεχόμενο. Οι χιλιάδες γυναίκες που, όπως πάλι αποδεικνύουν μελέτες, δεν κατήγγειλαν τον βιασμό τους, καθώς, επειδή δεν ξυλοκοπήθηκαν, ήξεραν ότι θα άκουγαν από την τοπική κοινωνία ότι «πρώτα άνοιξες καλά-καλά τα πόδια σου και μετά θυμήθηκες να διαβάλεις το παλικάρι» είναι τόσο αμελητέα ποσότητα; Και άλλες τόσες που λοιδορήθηκαν στις αίθουσες δικαστηρίων με τη λογική «έλα τώρα που δεν τα΄θελες, αν δεν σου άρεσε, θα είχες αντισταθεί», το δίχως άλλο θα ένιωθαν δικαίωση αν ο ποινικός δικαστής έπαιρνε τοις μετρητοίς τον λόγο τους απέναντι στον λόγο των άλλων, στους οποίους συμπεριλαμβάνονται συνήθως εκτός από τον δράστη, την τοπική κοινωνία και όλοι εμείς οι υπόλοιποι με τα προαιώνια στερεότυπά μας.

Ο,τι χτίσατε, χτίσατε στον αιγιαλό! Δύο γαλλικές αποφάσεις του ΕΔΔΑ με ελληνικό ενδιαφέρον, Depalle c. France και Brosset-Triboulet et autres c. France (GC), (nos 34044/02, 34078/02)

2010-04-09T00:29:00.004+02:00

Με δύο αποφάσεις της 30ης Μαρτίου 2010, το Τμήμα διευρυμένης σύνθεσης του Ευρωπαϊκού δικαστηρίου έκρινε ότι η άρνηση ανανέωσης της παραχώρησης χρήσης αιγιαλού στους προσφεύγοντες, οι οποίοι είχαν ανοικοδομήσει, με άδεια της διοίκησης, εξοχικές κατοικίες στις αρχές του προηγούμενου αιώνα σε ζώνη αιγιαλού, δεν παραβίασε το άρθρο 1 του Πρώτου προσθέτου πρωτοκόλλου, διάταξης που κατοχυρώνει το δικαίωμα στην ιδιοκτησία. Ως προς την εφαρμογή αυτής της διάταξης, το ΕΔΔΑ θεώρησε ότι η επίδικη κατάσταση αποτέλεσε « ρύθμιση στη χρήση περιουσιακού αγαθού » και όχι « στέρηση ιδιοκτησίας », σύμφωνα με το άρθρο 1 του Πρώτου πρωτοκόλλου, αφού οι προσφεύγοντες υπέστησαν δραστικό περιορισμό στην απόλαυση περιουσιακού αγαθού, το οποίο αναμφισβήτητα υφίστατο εν προκειμένω λόγω της παρόδου μεγάλου χρονικού διαστήματος από την ανοικοδόμηση των παραθεριστικών κατοικιών. Είναι ενδιαφέρον ότι το Grand Chamber θεώρησε ότι υφίστατο όντως περιουσιακό αγαθό, καθώς οι προσφεύγοντες, μετά από τόσα καλοκαίρια στα εξοχικά τους, είχαν εύλογη πλέον προσδοκία απόλαυσης της περιουσίας τους και δεν ανέμεναν ότι ο κακός Νομάρχης θα τους έδινε κάποια ωραία πρωία τα παπούτσια στο χέρι.

Ωστόσο, ως προς την ουσία το ΕΔΔΑ κατέληξε σε μη παραβίαση του δικαιώματος στην ιδιοκτησία υπογραμμίζοντας τη σημασία της προστασίας του αιγιαλού και της ανάπτυξης αντίστοιχης χωροταξικής πολιτικής (§81). Το ΕΔΔΑ επισήμανε έτσι ότι η γαλλική διοίκηση ενημέρωνε τακτικά τους προσφεύγοντες ότι η ανανεώση της άδειας ήταν προσωρινή και ότι μπορούσε να ανακληθεί χωρίς την υποχρέωση καταβολής αποζημίωσης. Επίσης, σημειώθηκε ότι η διοίκηση είχε επιχειρήσει να έλθει σε διακανονισμό με τους προσφέυγοντες, δεχόμενη να ανανεώσει εκ νέου την παραχώρηση χρήσης του αιγιαλού υπό τον όρο ότι αυτή θα ήταν προσωποπαγής και ότι δεν θα μπορούσαν οι ίδιοι να μεταβιβάσουν την κυριότητά των σπιτιών στα παιδάκια τους. Κάτι τέτοιο όμως δεν έγινε δεκτό από τους προσφεύγοντες και το ΕΔΔΑ έκανε εμφανή τη δυσαρέσκειά του για τα τερτίπια των προσφευγόντων σε αυτό το σημείο. Ομολογώ ότι το τελευταίο ήταν έξυπνο κολπάκι της γαλλικής διοίκησης. Το ενδιαφέρον των αποφάσεων είναι ότι το Τμήμα διευρυμένης σύνθεσης προέβη σε γενικότερες κρίσεις ως προς την ανάγκη προστασίας του αιγιαλού στις ευρωπαϊκές χώρες και τη διαφάλιση της δημόσιας χρήσης του. Σημείωσε με νόημα ότι «δεδομένου του αυξανόμενου ενδιαφέροντος ανοικοδόμησης που συγκεντρώνουν οι παραλιακές ζώνες, η επίτευξη λελογισμένης οικοδομικής δραστηριότητας και η διασφάλιση της ελεύθερης πρόσβασης σε αυτές δικαιολογούν την εφαρμογή αυστηρότερης νομοθετικής πολιτικής σε αυτόν τον τομέα » (§89). Νομίζω ότι οι αποφάσεις αυτές αποκτούν μεγαλύτερη σημασία εν όψει και της συζήτησης που αναπτύσσεται τελευταία στην Ελλάδα για την επιβολή αυστηρότερων όρων στην εκτός σχεδίου δόμηση και ιδιαιτέρως σε ό,τι αφορά τα πολύπαθα νησιά των Κυκλάδων. Ήδη φαντάζομαι την Μπιρμπίλη να εφορμά από ψηλά, με τη ρομφαία και την Depalle ανά χείρας, και να ξυρίζει τους αιγιαλούς από τα καλόγουστα, ταπεινά, νεοελληνικά εξοχικούλια.

Καλό Πάσχα με νέες αποφάσεις από το Στρασβούργο

2010-04-06T10:56:00.003+02:00

Λοιπόν, είχαμε καιρό να τα πούμε και οι αποφάσεις από το Στρασβούργο αυξήθηκαν επικίνδυνα! Πάμε λοιπόν για ένα tour d’horizon που θα έλεγαν και οι Γάλλοι. Σας συμβουλεύω να διαβάσετε τις αποφάσεις ενόσω τρώτε τα τελευταία τσουρεκάκια και αυγουλάκια από το πασχαλινό τσιμπούσι. Πρώτη λοιπόν η Orsus et autres c. Croatie (n° 15766/03, 16.3.2010). Το Grand Chamber του ΕΔΔΑ ανέτρεψε την ομόφωνη προηγούμενη απόφαση του Τμήματος και κατέληξε σε παραβίαση του άρθρου 14 της ΕΣΔΑ σε συνδυασμό με το άρθρο 2 του Πρώτου πρωτοκόλλου. Δηλαδή, για να τα κάνω πιο λιανά, το ΕΔΔΑ θεώρησε ότι η ένταξη μαθητών Ρομά σε σχολικές τάξεις όπου η διδακτέα σχολική ύλη ήταν κατά 30% πιο περιορισμένη σε σχέση με τις κανονικές σχολικές τάξεις, αποτέλεσε παραβίαση του δικαιώματος στην εκπαίδευση και αναιτιολόγητη διάκριση εις βάρος τους. Η απόφαση δέχθηκε, με ισχνή πλειοψηφία εννέα εναντίον οκτώ, ότι τα παιδιά καταγωγής Ρομά εντάχθηκαν στις ειδικές τάξεις χωρίς όμως προηγουμένως να έχουν αξιολογηθεί οι γνωσιακές τους δυσκολίες ή η ανεπαρκής γνώση της κροατικής γλώσσας. Επίσης αρκετά από τα παιδιά δεν επανεντάχθηκαν στις κανονικές τάξεις ακόμα και όταν απέκτησαν επαρκή γνώση της κροατικής. Η απόφαση έχει σημασία, διότι είναι από τις ελάχιστες όπου το Grand Chamber ανατρέπει προηγούμενη απόφαση Τμήματος, το οποίο είχε καταλήξει σε μη παραβίαση (και μάλιστα εδώ ομόφωνα) των επικληθεισών διατάξεων της ΕΣΔΑ. Επιβεβαιώνεται έτσι η ευαισθητοποίηση του ΕΔΔΑ σε θέματα προστασίας των ατομικών δικαιωμάτων μειονοτικών ομάδων όπως οι Ρομά. Είναι αλήθεια πάντως ότι το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο είναι ακόμα αρκετά διχασμένο ως προς την εφαρμογή της έννοιας της «έμμεσης διάκρισης», όπως η ίδια καθιερώθηκε στη σημαντική απόφαση D.H. and Others v. Czech Republic (2007) και αναπτύχθηκε στη Sampanis and Others v. Greece (2008). Η ισχνή πλειοψηφία στην Orsus δείχνει ότι η θεωρία της έμμεσης διάκρισης έχει ακόμα να διανύσει πολύ δρόμο στη νομολογία του δικαστηρίου του Στρασβούργου.

Άλλη μία απόφαση του Grand Chamber που δημοσιεύθηκε στις 16.3.2010 ήταν η Carson and Others v. UK (n° 42184/05). Η απόφαση δεν είναι τόσο πιασάρικη όσο η Orsus, έχει όμως «ψωμί», καθώς αφορά το δικαίωμα στην ιδιοκτησία και συγκεκριμένα τον καθορισμό του ύψους συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων. Όπως βλέπετε κάνω ανοίγματα και σε τέτοια θέματα, για να επεκτείνω το ακροατήριό μου και σε άτομα τρίτης ηλικίας. Ίσως δε να έχω και την κρυφή, ματαιόδοξη, επιθυμία να με καλέσουν σε εκπομπές τους στην τηλεόραση αυθεντίες του είδους όπως ο Αυτιάς ή ο καθηγητής Μητρόπουλος. Τι να κάνουμε, άνθρωποι είμαστε... Λοιπόν, πέραν της πλάκας, το ζήτημα της Carson ήταν ενδιαφέρον. Οι προσφεύγοντες κατά τη διάρκεια της σταδιοδρομίας τους στο βρετανικό δημόσιο, είχαν καταβάλει κανονικά τις συνταξιοδοτικές τους εισφορές πριν αποφασίσουν να μετοικήσουν σε τρίτες χώρες, όπως η Ν. Αφρική και η Αυστραλία (όχι τρελλοί ήταν να κάτσουν να τρώνε τη βροχή του νησιού). Ωστόσο, το βρετανικό δημόσιο δεν αναπροσάρμοσε τη σύνταξή τους στο ίδιο ύψος με αυτήν που ελάμβαναν οι συνταξιούχοι που είχαν κατβάλει τις ίδιες εισφορές με τους προσφεύγοντες αλλά συνέχιζαν να διαμένουν στη Γηραιά Αλβιόνα. Το Grand Chamber του ΕΔΔΑ κατέληξε σε μη παραβίαση του άρθρου 1 του Πρώτου Πρωτοκόλλου (με μειοψηφία έξι δικαστών). Έκρινε ότι οι προσφεύγοντες είχαν υπαχθεί στη δημόσια ασφάλιση και όχι σε ιδιωτικό Ταμείο. Στην πρώτη περίπτωση, ο νομοθέτης έχει μεγαλύτερη ευχέρεια να κρίνει πώς θα αναδιανείμει τις εισφορές προκειμένου να διασφαλίσει ένα ελάχιστο επίπεδο ποιότητας ζωής στους βρετανούς υπηκόους. Η δημόσια ασφάλιση δεν εξομοιώνεται λοιπόν κατά τον ευρωπαίο δικαστή με την ιδιωτική ασφάλιση. Καταλαβαίνω τη λογική του επιχειρήματος αλλά το βρίσκω λίγο περίεργο για τα γούστα μου. Προσωπικά θα προτιμούσα, ό,τι πληρώνω να λαμβάνω σε σύνταξη είτε εργάζομαι στο δημόσιο είτε στον ιδιωτικό τομέα. Πάντως το Τμήμα διευρυμένης σύνθεσης δεν έμεινε σε αυτό το επισχείρημα. Διαπίστωσε ότι ούτως ή άλλως οι προσφέυγοντες δεν βρίσκονταν στην ίδια θέση με τους συνταξιούσχους που διέμεναν στη Μεγάλη Βρετανία, καθώς το κόστος ζωής δεν ήταν το ίδιο στην τελευταία και στη Νότιο Αφρική, παραδείγματος χάριν. Αυτό σημαίνει ότι σε περίτπωση που μετοικούσαν οι προσφεύγοντες σε κράτος με υψηλότερο κόστος ζωής από τη Μ. Βρετανία, τότε οι συντάξεις τους θα έπρεπε να πάρουν την ανιούσα; Χε, χε. Γενικώς, φαίνεται ότι το Τμήμα διευρυμένης σύνθεσης του ΕΔΔΑ δεν είχε και πολλή διάθεση να μπει στα χωράφια άσκησης συνταξιοδοτικής πολιτικής, που ανήκει παραδοσιακά στις αρμοδιότερες κρατικές αρχές.

Δεν σταματάμε εδώ όμως, Προχωράμε και σε άλλες ενδιαφέρουσες αποφάσεις του δεκαπενθημέρου. Λοιπόν, στο πλαίσιο του άρθρου 2 και του δικαιώματος στη ζωή, η Oyal c. Turquie αποδεικνύει ότι το ΕΔΔΑ μπορεί πλέον να αντιμετωπίζεται και ως ασφαλιστικός οργανισμός, αφού εξασφαλίζει μέχρι και ιατροφαρμακευτική περίθαλψη δια βίου! Η υπόθεση ήταν ιδιαιτέρως στενάχωρη, αφού αφορούσε ένα παιδάκι, στο οποίο έγιναν επανειλημμένες μεταγγίσεις αίματος αμέσως μετά τη γέννησή του και, δυστυχώς, από αμέλεια των ιατρικών αρχών μολύνθηκε από τον ιό HIV. Τα τουρκικά δικαστήρια αναγνώρισαν το σφάλμα του δημόσιου νοσοκομείου και διέταξαν την καταβολή στην οικογένεια του παιδιού χρηματικού ποσού που αντιστοιχούσε στα έξοδα ενός έτους ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης. Οι γονείς του παιδιού όμως με το ζόρι τα έβγαζαν πέρα λόγω των συνεχών ιατρικών εξόδων στα οποία υποβάλλονταν. Το ΕΔΔΑ έκρινε ότι το ποσό που επιδίκασαν τα εθνικά δικαστήρια δεν ήταν αρκετό. Όχι μόνο κατέληξε ότι το τουρκικό κράτος έπρεπε να καταβάλει στους γονείς 300.000 ευρώ ως αποζημίωση για τη υλική βλάβη που υπέστησαν αλλά αποφάσισε επί πλέον ότι οι τουρκικές αρχές όφειλαν να καλύψουν την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη του τέκνου των προσφευγόντων για το υπόλοιπο της ζωής του. Όπως αντιλαμβάνεσθε, η νομολογία σχετικά με τη διασφάλιση της υγείας και τις θετικέςυποχρεώσεις των κρατών-μελών σε αυτόν τον τομέα ανοίγεται πλέον σε πεδία δόξης λαμπρά!

Δείτε επίσης: τις απόφάσεις Smith και Buirjen v. Germany. Το ΕΔΔΑ κατέληξε σε παραβίαση του άρθρου 6 και του δικαιώματος πρόσβασης σε δικαστήριο σε υποθέσεις που αφορούσαν στους όρους μεταφοράς των προσφευγόντων από τη χώρα που εξέτιαν τις ποινές που τους είχαν επιβληθεί στη χώρα της όμορφης τουλίπας. Τι να σημαίνει αυτή η εξέλιξη; Μήπως ότι το άρθρο 6 θα αρχίσει δειλά-δειλά να εφαρμόζεται και στις διαδικασίες μεταγωγών στο πλαίσιο εκτέλεσης της ποινής; Καλά πάμε...

Τέλος, για όσους ενδιάφερονται για τις εγγυήσεις δίκαιης δίκης στην ποινική διαδικασία, αξιοσημείωτη είναι η Jiga c. Roumanie, στην οποία το ΕΔΔΑ υπογράμμισε ότι η υποχρέωση του κατηγορουμένου να εμαφνίζεται κατά την ακροαματική διαδικασία με την περιβολή του σωφρονιστικού καταστήματος ήταν αντίθετη στο άρθρο 6§2 και στο τεκμήριο αθωότητας. Ωραίοι είναι οι Ρουμάνοι. Σε λίγο θα εμφανίζουν τους κατηγορούμενους στο ακροατήριο με πίσσα και πούπουλα.

Για τους ρέκτες της ελευθερίας της έκφρασης συστήνω τις αποφάσεις Papaianopol c. Roumanie και Gorkan c. Turquie. Η πρώτη αφορούσε την καταδίκη σε αποζημίωση ενός συνδικαλιστή και δημοσιογράφου για δημοσίευμα σε έντυπο εκπαιδευτικού περιεχομένου στο οποίο παρουσίαζε τον διευθυντή σχολείου ως δικτατορίσκο. Teacher leave the kids alone! Το ΕΔΔΑ προέβη στον κλασικό του έλεγχο και κατέληξε σε παραβίαση του άρθρου 10, καθώς οι χαρακτηρισμοί του προσφεύγοντος είχαν πραγματική βάση (factual basis) και επίσης ο ίδιος επέδειξε ιδιαίτερο ενδιαφέρον και επιμέλεια κατά τη διάρκεια της δίκης του να αποδείξει την αλήθεια των ισχυρισμών του. Αυτό το τελευταίο επιχείρημα του ΕΔΔΑ δεν το πολυκαταλαβαίνω. Θα επανέλθω σε επόμενο post. Η δεύτερη υπόθεση αφορά έναν δυστυχή εφημεριδοπώλη τον οποίον μπουζουριάσανε λεβεντόκορμοι αστυνομικοί διότι πουλούσε, λέει, ύποπτη εφημερίδα η οποία είχε καταδικασθεί στο παρελθόν για συκοφαντικές δυσφημήσεις. Το ΕΔΔΑ κατέληξε, ούτε λίγο ούτε πολύ, ότι το επιχείρημα των αστυνομικών αρχών ήταν παραμύθι και ότι όλα έγιναν για να εκφοβίσουν τον περιπτερά. Εγώ πιστεύω ότι ο περιπτεράς πουλούσε και κουλούρια και τους έδωσε κανένα ψιλομπαγιάτικο. Οπότε τα πήρανε τα όργανα της τάξης και αποφάσισαν να τον ψιλοτσαλακώσουνε. ΒΑΣΤΑ ΠΕΡΙΠΤΕΡΑ! Καλό Πάσχα σε όλους με πολλά αυγουλάκια και ανθρώπινα δικαιώματα.

EΔΔΑ, Demopoulos and others v. Turkey, απόφαση επί του παραδεκτού, 1.3.2010. Ουαί τοις ηττημένοις!

2010-03-13T16:12:00.007+01:00

Αναμφισβήτητα, η πιο σημαντική για το πρώτο δεκαήμερο του Μαρτίου απόφαση του ΕΔΔΑ είναι η απόφαση επί του παραδεκτού Demopoulos and others v. Turkey, με την οποία το ΕΔΔΑ έκρινε ότι το ένδικο μέσο που προβλέπεται από τον νόμο 67/2005 της Τουρκικής δημοκρατίας της Βορείου Κύπρου (RTCN) για την αποζημίωση των Ελληνοκυπρίων , οι οποίοι αποστερήθηκαν των ιδιοκτησιών τους κατά την τουρκική εισβολή του 1974, είναι αποτελεσματική προσφυγή σύμφωνα με το άρθρο 35 της ΕΣΔΑ. Βάσει αυτού του συμπεράσματος, το Τμήμα διευρυμένης σύνθεσης απέρριψε τις προσφυγές των δέκα επτά προσφευγόντων για μη εξάντληση των εσωτερικών ενδίκων μέσων.

Η Dimopoulos αποτελεί την αναμενόμενη εξέλιξη της προηγούμενης απόφαση πιλότου του ΕΔΔΑ Xenides-Arestis v. Turkey, 22.12.2005 όπου το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο κάλεσε το τουρκικό κράτος να ψηφίσει νόμο με τον οποίο θα προβλεπόταν δικαστική επιτροπή στο RTCN για την αποζημίωση των ενδιαφερομένων. Η Dimopoulos λοιπόν είναι η φυσιολογική συνέχεια της Xenides-Arestis και το κυπριακό κράτος θα έπρεπε κανονικά να το είχε δει να έρχεται. Με 1.500 ίδιου περιεχομένου προσφυγές να εκκρεμούν αυτήν τη στιγμή στο ΕΔΔΑ από Ελληνοκύπριους που έχασαν τις περιουσίες τους το 1974, είναι προφανές ότι το Στρασβούργο έψαχνε έναν εύσχημο τρόπο να τις διώξει από πάνω του. Η σύσταση αυτής της Επιτροπής αποζημιώσεων αποτέλεσε το κατάλληλο πάτημα και, άρα, οι υπόλοιπες 1.500 προσφυγές θα απορριφθούν τώρα ως απαράδεκτες για μη εξάντληση των εσωτερικών ένδικων μέσων.

Τώρα, ως προς την αιτιολογία της απόφασης, πιστεύω ότι είναι προβληματική. Το ΕΔΔΑ προβαίνει σε ευφάνταστους νομικούς ακροβατισμούς προκειμένου να θεωρήσει το επίδικο ένδικο μέσο ως αποτελεσματικό. Δεν θα μπω σε λεπτομέρειες. Θα σταθώ σε δύο σημεία τη απόφασης. Πρώτον, το ΕΔΔΑ θεωρεί ότι το γεγονός της μη αναγνώρισης του RTCN ως νόμιμου κράτους από τη διεθνή κοινότητα δεν σημαίνει αυτομάτως ότι και οι νόμοι που το ίδιο ψηφίζει θεωρούνται αυτομάτως ανίσχυροι (§89). Και αυτό με τη λογική ότι από τη στιγμή που αναγνωρίζεται από την προηγούμενη απόφαση Loizidou η ευθύνη της Τουρκίας ως κράτους που κατέχει στρατιωτική τη Βόρεια Κύπρο και άρα ασκεί κρατική εξουσία σε τόπο εκτός της επικράτειάς της, θα ήταν αντιφατικό να μην αναγνωρίζεται και η ισχύ πράξεων νομοθετικών ή άλλων που προέρχονται από τις αρχές του RTCN. Το επιχείρημα πάσχει κατά τη γνώμη μου διότι εκκινεί από λανθασμένη βάση. Στη Loizidou και στις επόμενες σχετικές αποφάσεις, όπως τη διακρατική Cyprus v. Turkey, η αναγνώριση της διεθνούς ευθύνης της Τουρκίας εκτός της επικράτειάς της, ήταν απαραίτητη προϋπόθεση προκειμένου να αποδοθούν οι παραβιάσεις σε κράτος-μέλος της Σύμβασης και έτσι να θεωρηθούν οι προσφυγές παραδεκτές ratione personae. Κοινώς, χωρίς καθ΄ου κράτος, οι προσφυγές θα είχαν απορριφθεί. Και είναι απολύτως λογικό οι καταγγελλόμενες παραβιάσεις να καταλογίζονταν στην Τουρκία, αφού οι στρατιωτικές δυνάμεις της είχαν εισβάλει στο νησί. Αυτό όμως δεν συνεπάγεται αυτομάτως και την αναγνώριση της νομιμότητας πράξεων που εκδίδει στη συνέχεια η κατέχουσα δύναμη και μάλιστα την εξάρτηση του παραδεκτού της προσφυγής στο ΕΔΔΑ από την εξάντληση ενδίκων μέσων που προβλέπουν αυτές οι πράξεις! Με τη λογική αυτή νομιμοποιείται στην ουσία η κατέχουσα δύναμη και τα όσα λέει το ΕΔΔΑ γενικά για μη αναγνώριση του RTCN από το ίδιο είναι εκ του πονηρού. Όταν αναγνωρίζεις τη νομιμότητα πράξεων της κατέχουσας κρατικής δύναμης, στην πράξη αναγνωρίζεις και την ίδια. Αυτή είναι η πικρή αλήθεια. Ουαί τοις ηττημένοις !

Δεύτερον, δεν είναι καθόλου πειστικός ο συλλογισμός του ΕΔΔΑ (μόλις μία παράγραφος, §120) σχετικά με την αμεροληψία αυτής της Επιτροπής. Επισημαίνει ότι τα δύο από τα μέλη της πρέπει υποχρεωτικά να προέρχονται από χώρες εκτός της Ελλάδας, Τουρκίας, Ηνωμένου Βασιλείου, Τουρκίας και ότι οι προσφεύγοντες δεν απέδειξαν την παντελή ( !!) απουσία αμεροληψίας της Επιτροπής. Υπενθυμίζω ωστόσο ότι η Επιτροπή απαρτίζεται από πέντε έως επτά μέλη και ότι τα μέλη της προτείνονται από τον Πρόεδρο της RTCN και διορίζονται από την από το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο του RTCN. Γιάννης κερνάει και Γιάννης πίνει δηλαδή; Μάλλον εδώ το ΕΔΔΑ ξέχασε λιγουλάκι την προηγούμενη νομολογία του ως προς τις προϋποθέσεις αμεροληψίας σύμφωνα με το άρθρο 6 της ΕΣΔΑ.

Για να λέμε όμως και τα πράγματα με το όνομά τους, η κυπριακή κυβέρνηση θα έπρεπε να αναμένει αργά ή γρήγορα μια τέτοια εξέλιξη. Δεν περιμένεις από δικαστικό όργανο και μάλιστα διεθνές να δώσει λύση σε πολιτικό πρόβλημα. Και όταν λες από δω κι από κει στα διεθνή fora ότι «ναι, ναι θα ψηφίσουμε το σχέδιο Annan» και μετά, αφού γίνεις μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης ξεσηκώνεις τον κόσμο να το καταψηφίσει και μιλάς για veto κατά της Τουρκίας, θα πρέπει να αναμένεις ότι οι άλλοι σε περιμένουν τη γωνία. Οι Κύπριοι δεν έχουν καταλάβει ότι όσο περνάει ο καιρός τόσο το δίκαιο των αιτημάτων τους ξεθωριάζει. Πόσες φορές στο παρελθόν δεν εκμεταλλεύτηκαν το θετικό momentum στη διεθνή πολιτική σκηνή για την επιτυχή προώθηση των αιτημάτων τους; Και δυστυχώς στη ζωή ο άνεμος είναι λίγες φορές πραγματικά ούριος. Όπως έλεγε και ο Αβέρωφ, το Κυπριακό είναι μία ιστορία χαμένων ευκαιριών.

Η αγνώστου διαμονής Ρουμάνα καθαρίστρια και τα θαυμαστά έργα των ποινικών δικαστηρίων/ ΕΔΔΑ, Popovitsi c. Grèce, 14.1.2010

2010-03-08T14:05:00.007+01:00

Λοιπόν, η Popovitsi δεν παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον ως προς το νομικό σκέλος της αλλά, αναμφισβήτητα, καταδεικνύει την παντελή έλλειψη κοινού νου που χαρακτηρίζει ουκ ολίγες φορές τα ελληνικά δικαστήρια. Η νομολογία του Ευρωπαϊκού δικαστηρίου έχει, ιδιαιτέρως τα τελευταία χρόνια, αναδείξει ιστορίες απείρου κάλλους, όπου τα ελληνικά δικαστήρια ερμηνεύουν τόσο στενά και φορμαλιστικά το εθνικό δίκαιο (σε ό,τι αφορά τους κανόνες του παραδεκτού) ώστε τελικά να προσβάλλεται το δικαίωμα πρόσβασης σε δικαστήριο. Η Popovitsi είναι μία από αυτές τις υποθέσεις, η οποία μάλιστα αφορά το ειδικότερο ζήτημα της κοινοποίησης του κλητηρίου θεσπίσματος και της καταδικαστικής απόφασης σε άτομα αγνώστου διαμονής. Κατά της προσφεύγουσας ασκήθηκε μήνυση για κλοπή από την οικία του πρώην εργοδότη της, για τον οποίον εργαζόταν ως καθαρίστρια (floor management, για πιο politically correct έκφραση). Το αστυνομικό όργανο την αναζήτησε ωστόσο σε λάθος διεύθυνση από αυτήν στην οποία αποδεδειγμένα διέμενε και, έτσι, το κλητήριο θέσπισμα αναρτήθηκε στο δημαρχείο Αθηνών καθώς η προσφεύγουσα θεωρήθηκε ως «αγνώστου διαμονής». Μετά την καταδίκη της in absentia και η απόφαση του πλημμελειοδικείου αναρτήθηκε στο δημαρχείο. Η προσφεύγουσα πληροφορήθηκε την καταδίκη της όταν πήγε να ανανεώσει την άδεια παραμονής της. Σημειωτέον ότι καθ΄όλη της διάρκεια της παραμονής της στην Ελλάδα δήλωνε στις αρμόδιες διοικητικές αρχές την ίδια, πραγματική, διεύθυνση. Έχοντας χάσει την προθεσμία να ασκήσει έφεση, ζήτησε την ακύρωση της καταδικαστικής απόφασης προβάλλοντας ότι κακώς είχε θεωρηθεί ως αγνώστου διαμονής, αφού οι διοικητικές αρχές μια χαρά είχανε στη διάθεσή τους την πραγματική της διεύθυνση. Το δικαστήριο απέρριψε όμως την αίτηση ακυρώσεως υπογραμμίζοντας ότι η εισαγγελική αρχή δεν είχε στη διάθεσή της τη σωστή διεύθυνση.

Το ΕΔΔΑ κατέληξε σε παραβίαση του άρθρου 6§1 και συγκεκριμένα του δικαιώματος πρόσβασης σε δικαστήριο, επισημαίνοντας βασικά ότι από τη στιγμή που οι άδειες παραμονής της προσφεύγουσας περιελάμβαναν την ορθή διεύθυνσή της, θα έπρεπε οι εισαγγελικές αρχές να δείξουν κάποιο ενδιαφέρον και να την αναζητήσουν και εκεί. Το ΕΔΔΑ υπονοεί δηλαδή ότι πρέπει να υφίσταται ένα είδος συνεννόησης και ενημέρωσης μεταξύ της διοίκησης και της δικαιοσύνης σε ό,τι αφορά τέτοια διαδικαστικά ζητήματα, ιδιαιτέρως όταν η επίδοση δικαστικού εγγράφου όπως είναι το κλητήριο θέσπισμα ή η καταδικαστική απόφαση μπορεί να έχει σοβαρότατες συνέπειες για τον ενδιαφερόμενο. Επίσης, το ΕΔΔΑ τόνισε ότι ο πολίτης δεν έχει υποχρέωση να τρέχει να ενημερώνει τις εισαγγελικές αρχές όποτε αλλάζει διεύθυνση κατοικίας, από τη στιγμή που δεν γνωρίζει ότι εκκρεμεί ποινική δίωξη εναντίον του (§22). Λογικό μου φαίνεται αυτό. Αντί η γραμματεία της εισαγγελίας να θεωρεί ότι μαζί με τη μετακόμιση κάθε πολίτης θα πρέπει να τρέχει και στην Ευελπίδων λέγοντας «καλού-κακού ας το πω και στον εισαγγελέα, δεν ξέρεις μήπως μου έχει τραβήξει κανένας καμιά μήνυση», μάλλον θα έπρεπε οι κρατικές υπηρεσίες να συνεργάζονται καλύτερα και να μη βαριούνται που ζουν.

Να υπενθυμίσω ότι η Popovitsi είναι η δεύτερη ελληνική απόφαση του ΕΔΔΑ ως προς το ζήτημα της κοινοποίησης στα πρόσωπα που θεωρούνται «αγνώστου διαμονής». H πρώτη ήταν η περυσινή Elyasin c. Grèce (28.5.2009) στην οποία η Popovitsi, περιέργως πώς, δεν κάνει οιαδήποτε αναφορά. Κακώς, τέλος, η απόφαση δεν επιδικάζει χρηματική αποζημίωση στην προσφεύγουσα λόγω ηθικής βλάβης, θεωρώντας ότι η διάγνωση της παραβίασης είναι αρκετή. Ναι, θα κάνει η προσφεύγουσα την απόφαση του Στρασβούργου κορνίζα και θα τη βάλει στο σαλόνι να τη δείχνει στις φίλες της κατά τον απογευματινό καφέ!

Τέλος, αν έχετε διάθεση για μελαγχολικό ροκάκι σας προτείνω Black Heart Procession και ιδιαιτέρως το album Amore del Tropico.

Δεν είναι ο τελευταίος τους δίσκος αλλά, προσωπικά, είναι αγαπημένος μου.

Καμαρώστε τους!

2010-03-04T12:00:00.001+01:00

Είναι γεγονός ότι εν μέσω της πρωτόγνωρης οικονομικής, θεσμικής κλπ. κλπ. καταιγίδας που έχει ενσκήψει, μόνο η Βουλή απέμεινε ως παρηγοριά, ως φάρος ηθικής, ως παράδειγμα προς μίμηση για τον κατατρεγμένο μισθωτό που τρέχει και δεν προφταίνει πλέον να πληρώσει τους λογαριασμούς των κινητών του. Μπορεί δηλαδή ο φορολογούμενος να μην έχει να αγοράσει ούτε σώβρακο αλλά τουλάχιστον έχει να υπερηφανεύεται για το ηθικό ανάστημα των εθνοπατέρων. Έτσι και χθες η Βουλή έδωσε εκ νέου λαμπρά δείγματα γραφής και απέρριψε τις αιτήσεις για άρση της ασυλίας των βουλευτών Ντινόπουλου και Βελόπουλου. Ο πρώτος κατηγορείτο για παράβαση καθήκοντος, πριν μάλιστα εκλεγεί βουλευτής, και ο δεύτερος για φθορά ξένης ιδιοκτησίας. Αδικήματα δηλαδή που συνδέονται ΣΤΕΝΟΤΑΤΑ με την ενάσκηση βουλευτικού έργου. Με συντριπτική πλειοψηφία το ελληνικό Κοινοβούλιο απέρριψε τα εισαγγελικά αιτήματα για άρση της ασυλίας τους.

Όλα αυτά, ενώ πριν από έναν μόλις μήνα η Ελλάδα καταδικάσθηκε για δεύτερη φορά από το Ευρωπαϊκό δικαστήριο δικαιωμάτων του ανθρώπου για την πρακτική των ελλήνων βουλευτών να ερμηνεύουν το θεσμό της βουλευτικής ασυλίας ως προνόμιο της κάστας τους που τους απαλλάσσει από τις άσκοπες βόλτες στα ποινικά δικαστήρια. Πού να τρέχουν οι άνθρωποι. Έχουν και δουλειές. Μπορεί να διαφωνούν μεταξύ τους για τα μέτρα λιτότητας και την οικονομική πολιτική και να τσακώνονται σαν τα κοκόρια (και καλά τώρα) αλλά όταν είναι για το τομαράκι τους αποφασίζουν με αξιοθαύμαστη σύμπνοια. Τι να πει κανείς; Σε σοβαρή χώρα θα είχαν ξεσηκωθεί και οι πέτρες λόγω αυτού του απίστευτου και συνεχούς σκανδάλου. Δεν υπάρχει μεγαλύτερο φτύσιμο για τον πολίτη από τον βουλευτή που του λέει κατάμουτρα ότι όλα τα γουρούνια είναι ίσα αλλά εμείς τα κοινοβουλευτικά γουρούνια είμαστε πιο ίσα από τα ίσα. Ίσως όμως τελικά να είναι αυτή η φυσιολογική κατάσταση των πραγμάτων. Τέτοιοι είμαστε και τέτοια Βουλή μας αξίζει. Καμαρώστε την.

Η Βοσκοπουλιάδα στο Στρασβούργο, ΕΔΔΑ, Alfantakis c. Grèce, n° 49330/07, απόφαση 11.2.2010

2010-02-26T12:57:00.011+01:00

Η υπόθεση αφορά την ελευθερία της έκφρασης, που κατοχυρώνεται ως γνωστόν (αυτό το τελευταίο το έβαλα για να νιώσουν άσχημα οι μη γνωρίζοντες από Σύμβαση), από το άρθρο 10 της ΕΣΔΑ. Έχει πλάκα, διότι βασικά αναφέρεται στον καυγά μεταξύ του προσφεύγοντος, γνωστού δικηγόρου- παραθυράκια των τηλεοπτικών δελτίων, (ιδιαιτέρως την περίοδο που ο Πρίγκηπας, ο μέγας Βάρδος του ελληνικού τραγουδιού, τα είχε κάνει ρόιδο με την Τζούλια) με τον εισαγγελέα που χειριζόταν την ποινική δίωξη κατά της πρώην γυναίκας του Βοσκόπουλου. Τα είχε ψιλοπάρει λοιπόν ο μεγαλοδικηγόρος που ο εισαγγελέας αποφάσισε να μην παραπέμψει την Τζούλια στο ακροατήριο και βγήκε στην τηλεόραση και σχολίασε την εισαγγελική πρόταση λέγοντας μεταξύ άλλων «όταν τη διάβασα, γέλασα». Τα ελληνικά δικαστήρια τον καταδίκασαν σε αποζημίωση για δυσφήμηση, δεχόμενα ότι τα όσα είπε ο προσφεύγων ήταν προσβλητικά για τον εισαγγελέα και ότι ο πρώτος θα μπορούσε να εκφέρει άποψη ως προς την ορθότητα της εισαγγελικής πρότασης αλλά δεν θα έπρεπε να προβεί σε σχόλια που υπονοούσαν ότι η ίδια ήταν γελοία ή βλακώδης. Το δικαστήριο του Στρασβούργου κατέληξε, για μία ακόμα φορά μέσα στα τελευταία τρία χρόνια σε ό,τι αφορά ελληνική υπόθεση, σε παραβίαση του άρθρου 10 της ΕΣΔΑ. Οι σκέψεις του είναι ενδιαφέρουσες ως προς την εφαρμογή της υφιστάμενης νομολογίας του ΕΔΔΑ σχετικά με το άρθρο 10 της Σύμβασης. Προσωπικά βρίσκω αξιοσημείωτη την παράγραφο 31 της απόφασης, όπου το ΕΔΔΑ διατυπώνει τη θέση του ως προς τα όρια ερμηνείας από τον εθνικό δικαστή των επίμαχων εκφράσεων σε υποθέσεις δυσφήμισης:
« En particulier, la Cour relève que la cour d’appel d’Athènes s’est focalisée principalement sur l’emploi des termes « franchement, lorsque je l’ai lu, j’ai ri », utilisés par le requérant et leur impact sur la personnalité de D.M. Or, au lieu de rechercher la signification directe de cette phrase, la juridiction interne s’est livrée à sa propre interprétation pour aboutir à ce qu’elle pourrait impliquer. Comme il a été admis par la cour d’appel d’Athènes, « [le rapport] consiste en une étude scientifique, correcte ou non, mais pas ridicule ou idiote, comme le défendeur le laisse entendre ». Ce faisant, la juridiction interne a imprégné ses considérations d’un subjectivisme particulier, ayant potentiellement la conséquence d’attribuer au requérant des intentions qui n’étaient pas en vérité les siennes. »

Μιας και μιλάμε για ελευθερία της έκφρασης, είπα επίσης να αναρτήσω και τη φωτογραφία των ημερών, έτσι μπας και επισκεφθεί το μπλογκάκι μου ο Πετσάλνικος και ο Ευθυμίου, να πούνε καμιά εξυπνάδα για τον αθάνατο ελληνικό πολιτισμό, τους κομπραδόρους στην Αρχαία Ελλάδα και την τέχνη του τσεπώματος. Πάντως εγώ έχω να προτείνω μια άλλη ερμηνεία για το κολάζ. Νομίζω ότι η Αφροδίτη της Μήλου μας κάνει κωλοδάχτυλο από το Λούβρο και μας λέει: "Μια χαρά είμαι εγώ στο Παρισάκι. Σιγά μην κατέβω ποτέ λαμόγια στην Ελλάδα. Εσείς είστε ικανοί να με πουλήσετε για να πάρετε διακοποδάνεια".

Άσχετο, τέλος, αλλά λέω να διανθίζω από δω και πέρα τα posts με αναφορές σε μουσικές, βιβλία, ταινίες που άκουσα, διάβασα, είδα τελευταία και μου άρεσαν. Προτείνω λοιπόν το τελευταίο cd του Tord Gustavsen Ensemble, "Restored, Returned", από τη σοβαρή δισκογραφική εταιρεία ECM.

Πολύ καλή jazz, χαμηλών τόνων, με εμβόλιμα τραγούδια που ξεφεύγουν από τις γλυκανάλατες γυναικείες φωνές που ακούμε τελευταία να ψιθυρίζουν χιλιοτραγουδισμένα κομμάτια σε, και καλά, jazz εκδοχή.

Ξύλο με το τσουβάλι! ΕΔΔΑ, Galotskin v. Greece, n° 2945/07, απόφαση 14.1.2010

2010-02-24T22:20:00.003+01:00

Πάμε στη δεύτερη ενδιαφέρουσα ελληνική απόφαση που εξέδωσε το ΕΔΔΑ στην αρχή αυτής της χρονιάς. Η Galotskin είναι το «ξαδερφάκι» της Zelilof v. Greece που δημοσιεύθηκε στις 24.5.2007, αφού και οι δύο αφορούν πάνω-κάτω τα ίδια πραγματικά περιστατικά, δηλαδή το μπουζούριασμα των προσφευγόντων από τους αστυνομικούς Αποστολίδη, Τσιοράκη και Καλαϊτσίδη, καμάρια της Υπηρεσίας, στην Άνω Τούμπα της Θεσσαλονίκης τον Δεκέμβριο του 2001. Για τις λεπτομέρειες των υποθέσεων, παραπέμπω στις δύο αποφάσεις. Περιγράφουν αναλυτικά το ξύλο που έφαγαν οι προσφεύγοντες κατά τον έλεγχο της ταυτότητάς τους από τους τρεις εμπλεκόμενους αστυνομικούς. Η Galotskin οδήγησε ευκολότερα το ΕΔΔΑ σε διαπίστωση παραβίασης του άρθρου 3 της ΕΣΔΑ, καθώς σε αντίθεση με τη Zelilof, ο προσφεύγων ούτε είχε προβάλει αντίσταση ούτε είχε ρίξει και αυτός μερικές ψιλές στους αστυνομικούς κατά τη σύλληψή του. Στη Galotskin, τον βρήκανε μέσα στην παρακείμενη καφετέρια που είχε πάει να κρυφτεί, τον πέταξαν πάνω σε ένα τραπέζι μπιλιάρδου και του τις ρίξανε με τη στέκα. Πρωτότυπη χρήση του εργαλείου. Ίσως σε μελλοντικό remake της ταινίας «Το χρώμα του χρήματος», θα μπορούσε να εμπνευσθεί ο σκηνοθέτης, για να δώσει περισσότερο punch στην ταινία. Μία αξιοσημείωτη διαφορά ανάμεσα στις δύο αποφάσεις είναι ότι στη Galotskin το δικαστήριο του Στρασβούργου συμπεριέλαβε στη διαπίστωση της παραβίασης και τα περιστατικά που έλαβαν χώρα μέσα στο αστυνομικό τμήμα όπου μεταφέρθηκε ο προσφεύγων, μετά τη σύλληψή του. Το ΕΔΔΑ, θεώρησε ότι από τη στιγμή που ο προσφεύγων βρισκόταν υπό την εξουσία των αστυνομικών οργάνων τόσο κατά τη σύλληψή του όσο και κατά την κράτησή του, υφίστατο τεκμήριο ευθύνης των κρατικών αρχών για τον τραυματισμό του. Από τη στιγμή που το ελληνικό δημόσιο δεν προσέφερε επαρκείς εξηγήσεις για το τι συνέβη μέσα στο αστυνομικό τμήμα, το εν λόγω κριτήριο δεν θα μπορούσε να ανατραπεί. Η λύση αυτή είναι ορθότερη από την προηγούμενη προσέγγιση του ΕΔΔΑ στη Zelilof.

Μεγαλύτερο πάντως ενδιαφέρον παρουσιάζει ο συλλογισμός του ΕΔΔΑ προκειμένου να καταλήξει και σε διαδικαστική παραβίαση του άρθρου 3, σχετικά δηλαδή με τη διαδικασία που ακολουθήθηκε για τον επιμερισμό πειθαρχικών και ποινικών ευθυνών στους υπαίτιους. Το ΕΔΔΑ εξέτασε αναλυτικά την ουσία των αποφάσεων του αρμόδιου δικαστικού Συμβουλίου καθώς και του Εφετείου Θεσσαλονίκης και κατέδειξε τα λογικά σφάλματα στα οποία τα ίδια υπέπεσαν καθώς και την προβληματική εκτίμηση των αποδεικτικών μέσων. Όπως μπορείτε να φανταστείτε, οι τρεις κατηγορούμενοι αστυνομικοί αθωώθηκαν πανηγυρικά απο τα ελληνικά δικαστήρια. Ούτε γάτα ούτε ζημιά δηλαδή...

Τέσσερις ενδιαφέρουσες ελληνικές αποφάσεις για το 2010

2010-02-20T12:31:00.010+01:00

Φτάνουμε σιγά – σιγά στο τέλος Φεβρουαρίου και καλό θα ήταν να δούμε αν δημοσίευσε τίποτα ενδιαφέρον το Στρασβούργο σχετικά με την Ελλάδα. Λέω να κάνω τέτοιες μικρές ανασκοπήσεις από καιρού εις καιρόν, διότι μαθαίνω ότι τo μπλογκάκι το παρακολουθούν και φοιτητές (παιδιά μόνο νομολογία παρουσιάζουμε εδώ, θέματα για εξεταστική δεν έχουμε), οπότε λέω να συμβάλω κι εγώ στον « διαπαιδαγωγικό » που λέει και κάποιος φίλος, χαρακτήρα της ΕΣΔΑ. Νομίζω ότι, γενικότερα, δεν υπάρχει κάποια ελληνική απόφαση, η οποία παρουσιάζει ιδιαίτερη νομολογιακή συμβολή. Εντοπίζω πάντως τέσσερις πιο ενδιαφέρουσες που έχουν αξία για την ελληνική έννομη τάξη, τις οποίες και θα παρουσιάσω μέσα στις επόμενες μέρες. Είναι οι αποφάσεις Syngelidis, Galotskin, Alfantakis και Popovitsi.
Πρώτη, η Syngelidis v. Greece, 11.2.2010. Κατά την ταπεινή μου γνώμη, η πιο σημαντική έως τώρα, διότι ως follow up της Tsalkitzis, επιβεβαιώνει το χάλι της ελληνικής Βουλής, αλλά και της ελληνικής δημοσιογραφίας σχετικά με τη βουλευτική ασυλία. Να εξηγούμαι, για να μην υπάρχουν παρανοήσεις. Το πρώτο χάλι είναι προφανές. Το ΕΔΔΑ λέει για δεύτερη φορά, σε ό,τι αφορά ελληνική υπόθεση, ότι η απόρριψη της αίτησης άρσης της βουλευτικής ασυλίας βουλευτή προκειμένου να εκδικασθεί κατηγορία εναντίον του/της για διάπραξη ποινικού αδικήματος προσβάλλει το άρθρο 6§1 της Σύμβασης και, ιδιαιτέρως, το δικαίωμα πρόσβασης σε δικαστήριο. Γιατί αυτό το ειδικότερο δικαίωμα; Διότι έτσι στερεί τη δυνατότητα στην πολιτική αγωγή, η οποία πιθανότατα έχει υποβάλει και τη μήνυση, να φέρει το αίτημα εκδίκασης της υπόθεσης, και εξέτασης του αιτήματός της, από το ποινικό δικαστήριο.

Είναι αξιοσημείωτο εδώ ότι το ευρωπαϊκό δικαστήριο επιμένει να εξετάζει τέτοιου είδους υποθέσεις υπό το πρίσμα της πρόσβασης σε δικαστήριο, παρά το γεγονός ότι ο ενδιαφερόμενος, η πολιτική αγωγή, διατηρεί πάντα το δικαίωμα να απευθυνθεί και στα πολιτικά δικαστήρια, τα οποία αποτελούν το φυσιολογικό δικαστή εξέτασης αποζημιωτικών αιτημάτων. Γιατί το κάνει αυτό; Διότι δεν επιθυμεί να υποβαθμίσει τα δικαιώματα της πολιτικής αγωγής στην ποινική δίκη εκ του λόγου ότι το αίτημά της έχει βασικά αποζημιωτικό χαρακτήρα και, άρα, η ίδια μπορεί κάλλιστα να στραφεί αλλού για να το ικανοποιήσει (βλ. Syngelidis, §29 και Gorou n° 2, η βασική απόφαση σε αυτό το ζήτημα, §§24-26). Το πιο σημαντικό είναι ότι κατ΄αυτόν τον τρόπο το ΕΔΔΑ βρίσκει τον τρόπο για να εξετάσει ένα ζήτημα που έχει βασικά γενικότερη θεσμική αξία για τον τρόπο που λειτουργεί το Κοινοβούλιο σε μία δημοκρατική κοινωνία (βλ. σε αυτό το σημείο την απογοητευτική μειοψηφούσα γνώμη στη Syngelidis του ad hoc δικαστή Σ. Φλογαΐτη). Τι λέει λοιπόν το ΕΔΔΑ ; Δέχεται, βασικά, και στην Tsalkitzis και στη Syngelidis ότι η βουλευτική ασυλία έχει φυσικά σκοπό ύπαρξης αλλά μόνο όταν το αδίκημα για το οποίο κατηγορείται ο/η βουλευτής συνδέεται, με τη στενότατη έννοια του όρου, με την άσκηση των βουλευτικών του/της καθηκόντων. Έτσι, στην Tsalkitzis θεωρήθηκε από το ΕΔΔΑ ότι οι κατηγορίες για δωροδοκία (!!), μάλιστα σε χρονική περίοδο πριν από την εκλογή του εθνοπατέρα, δεν συνδέονταν (έλα, χρειάζεται να είσαι νομικός για να το καταλάβεις ;;;) με την άσκηση των βουλευτικών καθηκόντων του κατατρεγμένου βουλευτή. Στη δε Syngelidis, η μη συμμόρφωση της βουλευτού με δικαστική απόφαση που καθόριζε τους όρους επικοινωνίας του πατέρα με το τέκνο τους, πάλι δεν ενέπιπτε στην άσκηση βουλευτικών καθηκόντων (λιγότερο πιασάρικη υπόθεση από την Tsalkitzis αλλά τι να γίνει, δεν πηγαίνουν πάντα τα καλύτερα στο Στρασβούργο).

Σημειώνω δύο ενδιαφέροντα στοιχεία της "Συγγελίδης". Πρώτον, το ΕΔΔΑ στιγμάτισε το γεγονός ότι η αρμόδια κοινοβουλευτική επιτροπή δεν διατύπωσε ούτε λίγο ούτε πολύ ειδικότερους λόγους για τη μη άρση της βουλευτικής ασυλίας της βουλευτού (§47). Σαν να έλεγε δηλαδή στον προσφεύγοντα, « Έτσι γουστάρουμε και έτσι κάνουμε ». Δεύτερον, το δικαστήριο του Στρασβούργου τόνισε την προσβολή της αρχής της ισονομίας λόγω αυτής της απόφασης του Κοινoβουλίου (§48). Ενώ ο προσφεύγων προσέκρουσε στον κοινοβουλευτικό τοίχο και η πρώην γυναίκα του ξέφυγε με βουλευτικό ελιγμό από τις δαγκάνες του ποινικού δικαστή, η ίδια στη συνέχεια υπέβαλε μήνυση εναντίον του, η οποία τελικά απερρίφθη από τα ποινικά δικαστήρια. Τα καλύτερα συμβαίνουν στο επιμύθιο της υπόθεσης Tsalkitzis, όπου ο εμπλεκόμενος βουλευτή, κ. Τασούλας. υπέβαλε έγκληση εναντίον του προσφεύγοντος για ψευδή καταμήνυση και η ποινική δικαιοσύνη καταδίκασε τον τελευταίο! Τι θράσος! Αλλά και τα ελληνικά δικαστήρια, πόσο κατώτερα των περιστάσεων! Να σημειώσω δε ότι το πολιτικό σύστημα επιβράβευσε τον κ. Τασούλα μετά την καταδίκη της χώρας από το ΕΔΔΑ. Πρώτα, διορίσθηκε υφυπουργός Εθνικής Άμυνας και τώρα κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος της ΝΔ. Ας είναι. Τέτοιο Κοινοβούλιο, τέτοιος κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος κόμματος του αξίζει. Αναμένουμε και το ΠΑΣΟΚ να ορίσει την κ. Αποστολάκη, πρωταγωνίστρια της υπόθεσης Syngelidis, κοινοβουλετικό εκπρόσωπο του ΠΑΣΟΚ, για να υπάρξει ηθική ισορροπία στη Βουλή μεταξύ των δύο κομμάτων.

Ααα, ξέχασα, παρατηρώ ότι διατυπώνονται απόψεις για την ανάγκη αναθεώρησης του άρθρου 62 του Συντάγματος προκειμένου να σταματήσει αυτή η ξεφτίλα με την εφαρμογή της βουλευτικής ασυλίας. Να τα αφήσουν αυτά τα εκ του πονηρού οι εθνοπατέρες με σκοπό την καθυστέρηση αλλαγής πλεύσης ως προς την άρση της ασυλίας. Διαφορετική ερμηνεία και εφαρμογή χρειάζεται του άρθρου 62 Σ, έτσι ώστε να ευθυγραμμισθεί η Βουλή με την ΕΣΔΑ. Πουθενά δεν λέει το άρθρο 62 του Συντάγματος ότι η εφαρμογή της βουλευτικής ασυλίας θα πρέπει να είναι τόσο εκτεταμένη ώστε να περιλαμβάνει και βουλευτές που εισβάλλουν εντός ποδοσφαιρικών γηπέδων για να διακόψουν τον αγώνα (τελευταίο παράδειγμα ευφάνταστης εφαρμογής του θεσμού από το Κοινοβούλιο, καμαρώστε τους !!!).

Τώρα, σε ό,τι αφορά τον Τύπο, εκτός από το εξαιρετικό άρθρο του Π. Μανδραβέλη στην Καθημερινή της Κυριακής, και άλλα δύο άρθρα στο Βήμα της Κυριακής και στην Ελευθεροτυπία, δεν διάβασα τίποτε άλλο. Το γεγονός αυτό δείχνει κατά τη γνώμη μου την κατάντια των ελληνικών ΜΜΕ, που αποφεύγουν να καταπιαστούν και να αναδείξουν ζητήματα θεσμικά, που αφορούν την καρδιά λειτουργίας ενός δημοκρατικού καθεστώτος, δηλαδή την αρχή της ισονομίας. Δημόσιες σχέσεις με βουλευτές; Απλή έλλειψη επαγγελματισμού; Ίσως τελικά η συμπεριφορά του Τύπου απλώς να αντανακλά την έλλειψη κοινωνικού ενδιαφέροντος, την έλλειψη υποτυπώδους ευαισθησίας από την πλευρά της ελληνικής κοινωνίας για θέματα που αφορούν την ίση μεταχείρισή πολιτών με άλλους πολίτες. Ας είναι. Ας εξεγειρόμαστε αποκλειστικά και μόνο όταν η καταπάτηση της αρχής της ισότητας παίρνει πραγματική σάρκα και οστά στα ματάκια μας. Στην περίπτωση, παραδείγματος χάριν, ποιυ μας τρώνε τη σειρά μπροστά στον πάγκο του πολυκαταστήματος όπου διαγκωνιζόμαστε, όταν κάνει προσφορά 50% σε τσάντες πολυτελείας.

Καημένε Apollinaire, τι σου΄μελλε να πάθεις!

2010-02-19T10:14:00.003+01:00

Ελευθερία της έκφρασης και κατάσχεση βιβλίου εγνωσμένης λογοτεχνικής αξίας
ΕΔΔΑ, Akdaş v. Turkey, (απόφαση 16 Φεβρουαρίου 2010, προσφυγή n° 41056/04)

Η υπόθεση αφορά την έκδοση από τον προσφεύγοντα, το 1999, του μυθιστορήματος του Guillaume Apollinaire “Χίλιες βέργες” σε τουρκική μετάφραση. Το περιεχόμενο του έργου είναι ερωτικό. Περιλαμβάνει πρακτικές σαδομαζοχισμού, βαμπιρισμού (ωραία πράγματα δηλαδή) και ψιλοπαιδοφιλίας (ώπα, Apollinaire, δεν μας τα είχες πει αυτά!). Τα τουρκικά δικαστήρια καταδίκασαν τον προσφεύγοντα για δημοσίευση έργου με πορνογραφικό περιεχόμενο, του επέβαλαν χρηματικό πρόστιμο ύψους 1.100 ευρώ περίπου και διέταξαν την κατάσχεση και καταστροφή των αντιτύπων. Απολύτως δημοκρατική αντιμετώπιση δηλαδή.

Το ΕΔΔΑ αναφερόμενο στη γνωστή νομολογία του επί του θέματος, τόνισε ότι, κατ΄αρχήν, τα κράτη-μέλη χαίρουν ευρύτερου περιθωρίου εκτίμησης στην περίπτωση που ο περιορισμός στην ελευθερία της έκφρασης λαμβάνει χώρα για την προστασία της ηθικής, όπως ορίζει το άρθρο 10§2 της Σύμβασης. Όπως μπορείτε να φανταστείτε, αναφέρθηκε στη γελοία απόφαση Müller et autres c. Suisse, 24.5.1988, με τις κλασικές αναφορές στον ρόλο της ηθικής σε μία δημοκρατική κοινωνία. Το έσωσε όμως στη συνέχεια κάνοντας ενδιαφέρουσες αναφορές στην έννοια της λογοτεχνικής κληρονομιάς.

Είπε δηλαδή το ΕΔΔΑ ότι το εν λόγω έργο είχε κυκλοφορήσει για πρώτη φορά πριν από έναν αιώνα περίπου, ότι είχε εν τω μεταξύ κυκλοφορήσει σε πολλές άλλες χώρες πλην της Γαλλίας, ότι μέχρι και η κλασική λογοτεχνική σειρά la Pléiade το είχε συμπεριλάβει και ότι, γενικότερα, αποτελούσε ήδη τμήμα της «ευρωπαϊκής λογοτεχνικής κληρονομιάς». Με αυτό το δεδομένο, το ΕΔΔΑ κατέληξε ότι το τουρκικό κοινό δεν θα ήταν δυνατόν να αποκλεισθεί από την πρόσβαση σε έργο τέτοιας εμβέλειας.

Τώρα, η απόφαση μπορεί να διαβαστεί με δύο τρόπους. Σύμφωνα με τον πρώτο, το ΕΔΔΑ επιχειρεί να υποβαθμίσει εδώ τις τοπικές ιδιαιτερότητες ως προς τις διακυμάνσεις της κοινωνικής ηθικής και να αναδείξει τη σημασία της ελευθερίας της έκφρασης, μέσω της έννοιας της ευρωπαϊκής λογοτεχνικής κληρονομίας. Σύμφωνα με τον δεύτερο, θα μπορούσε κάποιος να αναρωτηθεί εάν η διατύπωση αυτού του νέου κριτηρίου σημαίνει αυτομάτως ότι άλλα προκλητικά καλλιτεχνικά έργα που δεν εμπίπτουν όμως σαφώς στην ενιαία ευρωπαϊκή κληρονομιά θα απολαύουν από εδώ και πέρα πιο περιορισμένης προστασίας στο πλαίσιο του άρθρου 10 της ΕΣΔΑ. Το μέλλον θα δείξει.

Παρωδία και ασφαλιστικά μέτρα

2010-02-18T14:44:00.004+01:00

Εφαρμογή του άρθρου 6 στη διαδικασία ασφαλιστικών μέτρων
ΕΔΔΑ, Micallef c. Malte (απόφαση 15.10.2009, προσφυγή n° 17056/06)

Ως προς το άρθρο 6§1:
Η απόφαση παρουσιάζει ενδιαφέρον ως προς το ζήτημα εφαρμογής του άρθρου 6§1 σε διαδικασία ασφαλιστικών μέτρων. To Τμήμα διευρυμένης σύνθεσης του ΕΔΔΑ προσέδωσε νέα κατεύθυνση στη σχετική νομολογία, η οποία δεν ήταν ιδιαιτέρως ξεκάθαρη τα τελευταία χρόνια, παρά το γεγονός ότι, επί της αρχής, το ΕΔΔΑ δεχόταν τη μη εφαρμογή του άρθρου 6 σε τέτοιου είδους διαδικασίες. Στη Micallef καθορίσθηκαν δύο προϋποθέσεις για την εφαρμογή του άρθρου 6 σε διαδικασία ασφαλιστικών μέτρων: πρώτον, το αντικείμενο του επίδικου δικαιώματος ή υποχρέωσης θα πρέπει να είναι «αστικής φύσης», όπως δηλαδή προβλέπει παραδοσιακά η νομολογία σχετικά με τις προϋποθέσεις παραδεκτού του άρθρου 6. Δεύτερον, η φύση του ασφαλιστικού μέτρου, το αντικείμενο και ο σκοπός του, όπως και οι συνέπειες της επιβολής του θα πρέπει να είναι καθοριστικά για την τύχη του δικαιώματος ή της υποχρέωσης που αποτελεί αντικείμενο της δίκης. Το ΕΔΔΑ επίσης δέχθηκε ότι, σε εξαιρετικές περιπτώσεις, η ανάγκη επιτάχυνσης της δίκης των ασφαλιστικών μέτρων προκειμένου να διασφαλιστεί το επίδικο δικαίωμα μπορεί να δικαιολογήσει την ελλιπή κατοχύρωση ορισμένων από τις εγγυήσεις της «δίκαιης δίκης», εξαιρουμένων αυτών της ανεξαρτησίας και της αμεροληψίας του δικαστηρίου.

Πολιτική σάτιρα και ελευθερία της έκφρασης
ΕΔΔΑ, Kuliś and Różycki v. Poland, (απόφαση 6 Οκτωβρίου 2009, προσφυγή no. 27209/03)
ΕΔΔΑ, Alves da Silva c. Portugal, (απόφαση 20 Οκτωβρίου 2009, προσφυγή no. 41665/07)

Ως προς το άρθρο 10:
Η πρώτη υπόθεση αφορά τη δημοσίευση σκίτσων σε παιδικό περιοδικό, τα οποία διακωμωδούσαν διαφήμιση προϊόντων προπαρασκευασμένου φαγητού, τύπου σνακ. Παρουσιαζόταν ένα νήπιο το οποίο απευθυνόταν σε ένα σκύλο, διάσημο παιδικό κινούμενο σχέδιο, και του έλεγε: «Μην ανησυχείς, κι εγώ δολοφόνος θα γινόμουν εάν έτρωγα αυτές τις αηδίες». Το σκίτσο διακωμωδούσε τη διαφημιστική εκστρατεία της εταιρείας παρασκευής των εν λόγω σνακς, η οποία, μεταξύ άλλων, εμφάνιζε και τον διάσημο σκύλο, ήρωα των καρτούν, ως δολοφόνο. Το γενικότερο ύφος τη εκστρατείας ήταν ιδιαιτέρως επιθετικό, ενώ επίσης αναφερόταν σε σεξουαλικές συμπεριφορές και περιελάμβανε σχόλια ρατσιστικού περιεχομένου. Μετά από αγωγή της εταιρείας, ο ιδιοκτήτης και ο αρχισυντάκτης του εντύπου καταδικάσθηκαν σε χρηματική αποζημίωση. Το ΕΔΔΑ δεν συμφώνησε με τα πολωνικά δικαστήρια, τα οποία είχαν δεχθεί ότι το επίμαχο σκίτσο απαξίωνε χωρίς λόγο τα προϊόντα της θιγείσας εμπορικής εταιρείας. Συγκεκριμένα, τονίσθηκε ότι ο Τύπος μπορεί δικαιολογημένα να καταφεύγει στην υπερβολή και ορισμένες φορές ακόμα και στην πρόκληση, και ιδιαιτέρως όταν αντικείμενο της κριτικής του αποτελούν ζητήματα που απασχολούν το δημόσιο ενδιαφέρον. Εν προκειμένω, υπογραμμίσθηκε ότι ο βασικός στόχος του σκίτσου δεν ήταν η απαξίωση και η δυσφήμηση του εν λόγω εμπορικού προϊόντος αλλά η ευαισθητοποίηση των αναγνωστών σχετικά με το ύφος της διαφημιστικής εκστρατείας της εταιρείας και τον απαράδεκτο χαρακτήρα της χρήσης τέτοιων πρακτικών προκειμένου να αυξηθούν οι πωλήσεις ενός προϊόντος.

Στη δεύτερη υπόθεση ο προσφεύγων καταδικάσθηκε σε πρόστιμο και σε χρηματική αποζημίωση του δημάρχου επαρχιακής πορτογαλικής πόλης, διότι κατά τη διάρκεια καρναβαλιού είχε εμφανισθεί με άρμα το οποίο έφερε ομοίωμα του τελευταίου, περιβεβλημένο από αντικείμενα που συμβόλιζαν πράξεις διαφθοράς. Το ΕΔΔΑ έκρινε ότι τα πορτογαλικά δικαστήρια είχαν αντιμετωπίσει το περιστατικό αποκομμένο από το γενικότερο πλαίσιο στο οποίο είχε λάβει χώρα. Πιο συγκεκριμένα, δεν είχε γίνει αντιληπτό από τον εθνικό δικαστή ότι ο προσφεύγων αποσκοπούσε στο να σατιρίσει τον δήμαρχο. Η δε σάτιρα αποτελεί, κατά το ΕΔΔΑ μορφή καλλιτεχνικής έκφρασης και κοινωνικού σχολιασμού, η οποία μέσω της υπερβολής και της διαστρέβλωσης της πραγματικότητας επιτυγχάνει να προκαλέσει. Τονίσθηκε δε από το ΕΔΔΑ ότι και ο ίδιος ο δήμαρχος ως πολιτικό πρόσωπο θα έπρεπε να έχει επιδείξει μεγαλύτερη ανοχή απέναντι στη δημόσια κριτική εναντίον του και, μάλιστα, στο πλαίσιο καρναβαλιού.

Φρέσκες από το πανέρι για τα άρθρα 2 και 3

2010-02-18T14:29:00.004+01:00

Δικαίωμα στη ζωή και ιατροδικαστικές εκθέσεις
ΕΔΔΑ, Lazar v. Romania (απόφαση 16.2.2010, προσφυγή n° 32146/05)

Η υπόθεση αφορά τις συνθήκες υπό τις οποίες απεβίωσε ο υιός της προσφεύγουσας μετά την εισαγωγή του σε δημόσιο νοσοκομείο, στο τμήμα επειγόντων περιστατικών. Το ΕΔΔΑ σημειώνει τα κενά της δικαστικής διαδικασίας κατά την οποία αναζητήθηκαν οι τυχόν ποινικές ευθύνες των ιατρών του νοσοκομείου. Υπογραμμίζεται ότι η διενεργηθείσα έρευνα δεν διευκρίνισε καίρια ζητήματα, όπως την αιτία θανάτου του θύματος. Δεν αναζητήθηκε έτσι εάν ο ασθενής κατέληξε λόγω ασφυξίας κατά τη διάρκεια της τραχειοτομής ή ο θάνατός του οφειλόταν στην καθυστέρηση με την οποία υποβλήθηκε σε αυτήν την επέμβαση. Η απόφαση αναφέρεται ιδιαιτέρως στις εγγυήσεις που θα πρέπει να περιβάλουν τη σύνταξη ιατροδικαστικών εκθέσεων στο πλαίσιο του άρθρου 2 της Σύμβασης. Τονίζεται έτσι η υποχρέωση συνεργασίας των εμπειρογνωμόνων, είτε οι ίδιοι προέρχονται από τον ιδιωτικό είτε από τον δημόσιο τομέα, με τις αρμόδιες δικαστικές και διοικητικές αρχές. Αναδεικνύεται, επίσης, το καθήκον των ιατροδικαστών να αιτιολογούν τα συμπεράσματα των ερευνών τους, ιδιαιτέρως σε περίπτωση προηγούμενης διχογνωμίας μεταξύ των ειδικών.

Ιατρική περίθαλψη κατά τη διάρκεια φυλάκισης σε σωφρονιστικό κατάστημα
ΕΔΔΑ, V.D. v. Romania (απόφαση 16.2.2010, προσφυγή n° 7078/02)

Οι σωφρονιστικές αρχές αρνήθηκαν την παροχή τεχνητής οδοντοστοιχίας σε κρατούμενο, ο οποίος είχε χάσει όλα τα δόντια του, παρά το γεγονός ότι το εσωτερικό δίκαιο του αναγνώριζε αυτό το δικαίωμα. Το ΕΔΔΑ καταλήγει στην ύπαρξη εξευτελιστικής μεταχείρισης αντίθετης με το άρθρο 3 της Σύμβασης, καθώς ο προσφεύγων αντιμετώπιζε ιδιαίτερες δυσκολίες στη σίτιση. Η απόφαση έχει ιδιαίτερη σημασία για την Ελλάδα, σε ό,τι αφορά τη στρατιωτική θητεία. Σίγουρα το ΕΔΔΑ θα έβρισκε παραβίαση του άρθρου 3 σε περίπτωση άρνησης παροχής μασέλας σε φαφούτη φαντάρο, καθώς ο ίδιος δεν θα μπορούσε να φάει τον γκοτζίλα (για τους γνωρίζοντες) της Κυριακής.

Νέα καταδίκη της Ελλάδας από το ΕΔΔΑ για την κράτηση υπό απέλαση αλλοδαπού

2009-11-30T12:48:00.004+01:00

ΕΔΔΑ, Tabesh c. Grèce, no. 8256/07, 26 Νοεμβρίου 2009

Μετά την καλοκαιρινή απόφαση S.D. c. Grèce (11 Ιουνίου 2009), το ΕΔΔΑ επανέρχεται και καταδικάζει εκ νέου την Ελλάδα για παραβίαση των άρθρων 3 και 5 της Σύμβασης. Η Tabesh αφορούσε την κράτηση ενός Αφγανού στην Υποδιεύθυνση αλλοδαπών Θεσσαλονίκης για χρονικό διάστημα τριών μηνών μετά την επιβολή σε αυτόν του μέτρου της διοικητικής απέλασης για παράνομη είσοδο στη χώρα και κατοχή πλαστών ταξιδιωτικών εγγράφων.

Σε ό,τι αφορά το άρθρο 3, το ΕΔΔΑ, αφού αναφέρθηκε στις σχετικές εκθέσεις του CPT, δηλαδή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την πρόληψη των βασανιστηρίων και της εξευτελιστικής μεταχείρισης, διαπίστωσε ότι οι συνθήκες κράτησης στην Υποδιεύθυνση αλλοδαπών ισοδυναμούσαν με εξευτελιστική μεταχείριση, αφού ο προσφεύγων δεν είχε τη δυνατότητα εξόδου σε υπαίθριο χώρο προκειμένου να περπατήσει, να γυμνασθεί λιγουλάκι και να δει τα πουλάκια να πετούν. Επίσης, το σύστημα σίτισης ήταν απαράδεκτο, διότι οι αστυνομικοί της Υποδιεύθυνσης Αλλοδαπών του έδιναν ημερήσιο χαρτζιλικάκι 5,87 ευρώ για παραγγελία εδεσμάτων από παρακείμενο φαστφουντάδικο. Τώρα, τι μπορείς να φας σήμερα στην Ελλάδα για μία ολόκληρη μέρα με τόσα λεφτά είναι άλλο ζήτημα…

Σημαντικό είναι επίσης ότι η κράτηση καθ΄εαυτή θεωρήθηκε αντίθετη με το άρθρο 5§1 της Σύμβασης, διότι οι αρχές εξάντλησαν το τρίμηνο κράτησης χωρίς να υπάρχει λόγος, αφού γνώριζαν εξ αρχής ότι η ίδια δεν θα ήταν δυνατόν να πραγματοποιηθεί (ο προσφεύγων δήλωνε Αφγανός, δεν είχε ταξιδιωτικά έγγραφα και η πρεσβεία του Αφγανιστάν δεν επιβεβαίωνε ότι ο ίδιος ήταν υπήκοός του). Επαναλαμβάνοντας δε την S.D. το ΕΔΔΑ κατέληξε και σε παραβίαση του άρθρου 5§4. Τόνισε, πρώτον, ότι κατά τη διαδικασία των αντιρρήσεων ενώπιον του Προέδρου του Διοικητικού Πρωτοδικείου, δεν απαντήθηκε το επιχείρημα του προσφεύγοντος σχετικά με τον αλυσιτελή χαρακτήρα της κράτησής του και δεύτερον ότι ο ίδιος ο νόμος 3386/2005 είναι προβληματικός ως προς την αποτελεσματικότητα του ελέγχου της νομιμότητας της κράτησης του υπό απέλαση αλλοδαπού.

Οι αποφάσεις S.D. και Tabesh είναι σημαντικές για τα υπόλοιπα κράτη-μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τα οποία αντιμετωπίζουν το ζήτημα της επαναπροώθησης αλλοδαπών στην Ελλάδα για την εξέταση της αίτησης χορήγησης πολιτικού ασύλου. Υφίσταται ήδη έντονος προβληματισμός τόσο στο πλαίσιο της Ε.Ε. όσο και του Συμβουλίου της Ευρώπης κατά πόσον οι συνθήκες κράτησης στην Ελλάδα και η διαδικασία επεξεργασίας των αιτημάτων ασύλου, μπορούν να επιτρέψουν την επαναπροώθηση αυτών των ατόμων από τον τελευταίο προορισμό τους στη χώρα της αρχικής υποδοχής τους, δηλαδή την Ελλάδα. Βλ. ιδιαιτέρως υποθέσεις κατά του Βελγίου, οι οποίες έχουν ήδη κοινοποιηθεί στο τελευταίο και αφορούν ζητήματα επαναπροώθησης αλλοδαπών στην Ελλάδα για την. Τα κείμενα των κοινοποιήσεων είναι προσβάσιμα στο site του ΕΔΔΑ.
Requête no 51599/08 présentée par N. I. contre la Belgique introduite le 29 octobre 2008;
Requête no 7295/09 présentée par Zikria GHARIBZADEH et autres contre la Belgique introduite le 6 février 2009
Requête no 41608/08 présentée par Karlo MIKHAEL RASHU contre la Belgique introduite le 1er septembre 2008
Requête no 6130/08 présentée par Said Bashir, Shahla et Said Amir QURAISHI contre la Belgique introduite le 4 février 2008
Οι S.D. και Tabesh επιτείνουν φυσικά αυτόν τον προβληματισμό…

Ratione temporis αρμοδιότητα και αγνοούμενοι στη Β. Κύπρο

2009-11-27T10:05:00.006+01:00

ΕΔΔΑ, Varnava and others v. Turkey, (απόφαση 6 Οκτωβρίου 2009, προσφυγές nos. 16064/90, 16065/90, 16066/90, 16068/90, 16069/90, 16070/90, 16071/90, 16072/90 και 16073/90).

Η απόφαση αυτή είναι σημαντική, διότι το ΕΔΔΑ αντιμετώπισε το ζήτημα της ratione temporis αρμοδιότητάς του σε ό,τι αφορά τις διαδικαστικές εγγυήσεις των άρθρων 2 και 3 της ΕΣΔΑ (δικαίωμα στη ζωή και απαγόρευση των βασανιστηρίων). Οι υποθέσεις αφορούν την εξαφάνιση Ελληνοκυπρίων κατά τη διάρκεια της εισβολής, το 1974, των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων στη Βόρεια Κύπρο. Το ΕΔΔΑ τόνισε κατ΄αρχάς ότι ήταν αρμόδιο ratione temporis να εξετάσει τις εν λόγω προσφυγές, παρά το γεγονός ότι τα επίμαχα γεγονότα είχαν λάβει χώρα το 1974, δηλαδή πριν από την αναγνώριση του δικαιώματος ατομικής προσφυγής, το 1987, από το εγκαλούμενο κράτος. Και αυτό, πρώτον, διότι οι προβαλλόμενες παραβιάσεις των άρθρων 2 και 3 ήταν συνεχείς. Με άλλα λόγια, οι τουρκικές αρχές βαρύνονταν μέχρι τον χρόνο εξέτασης της προσφυγής με την υποχρέωση να διεξαγάγουν αποτελεσματική έρευνα ως προς την τύχη των αγνοουμένων συγγενών των προσφευγόντων. Δεύτερον, οι προσφεύγοντες είχαν επιδείξει την απαραίτητη επιμέλεια για την έγκαιρη κατάθεση της προσφυγής παρά το γεγονός ότι αυτή είχε λάβει χώρα μετά το 1987. Κατά το ΕΔΔΑ, οι εξαιρετικές περιστάσεις της υπόθεσης που αφορούσε τις συνέπειες μιας διεθνούς ένοπλης σύγκρουσης, δικαιολογούσε την αδυναμία υποβολής της προσφυγής για ένα εύλογο χρονικό διάστημα μετά το 1974 και την κατάθεσή της αφότου η Τουρκία είχε προβεί σε αναγνώριση του δικαιώματος στην ατομική προσφυγή.
Ως προς την ουσία, το Τμήμα διευρυμένης σύνθεσης κατέληξε σε παραβίαση των άρθρων 2 και 3 της Σύμβασης ως προς το σκέλος των διαδικαστικών εγγυήσεων. Το ΕΔΔΑ παρατήρησε ότι ήταν αναμφισβήτητο γεγονός η αιχμαλωσία των συγγενών των προσφευγόντων από τις τουρκικές δυνάμεις, το 1974. Ωστόσο, το καθ΄ου κράτος δεν απέδειξε ότι είχε καταβάλει τις απαιτούμενες προσπάθειες, έτσι ώστε να διενεργηθεί αποτελεσματική έρευνα σχετικά με την τύχη των αγνοουμένων.
Σχετική απόφαση είναι και η Šilih c. Slovénie [GC], no 71463/01, 9 Απριλίου 2009, η οποία επίσης αφορά το ζήτημα της ratione temporis δικαιοδοσίας του Ευρωπαϊκού δικαστηρίου.

Το άρθρο 5§3 της ΕΣΔΑ , η προσωρινή κράτηση και οι πρόσφατες ελληνικές υποθέσεις

2009-11-25T13:29:00.012+01:00

Όπως είχαμε γράψει και στην αρχή της χρονιάς, φαίνεται ότι φέτος επιβεβαιώθηκε η νομολογιακή τάση ως προς την εφαρμογή του άρθρου 5§3 της Σύμβασης, που ξεκίνησε με την περσινή Nerattini v. Greece (18.12.2008). To Ευρωπαϊκό δικαστήριο ελέγχει ολοένα και πιο εντατικά την αιτιολογία των ελληνικών δικαστηρίων σχετικά με την επιβολή του περιοριστικού μέτρου της προσωρινής κράτησης καθώς και τους όρους παράτασής της. Η Nerattini είναι σημαντική απόφαση στο πλαίσιο της « ελληνικής νομολογίας » του ΕΔΔΑ, διότι το τελευταίο για πρώτη φορά έλεγξε ευθέως εάν η απόφαση του αρμόδιου δικαστικού συμβουλίου για την επιβολή προσωρινής κράτησης σε κατηγορούμενο για διακίνηση ναρκωτικών ήταν συμβατή με το άρθρο 5§3 της Σύμβασης. Το ΕΔΔΑ διαπίστωσε παραβίαση αυτής της διάταξης, διότι το αρμόδιο συμβούλιο είχε βασίσει την απόφασή του τόσο σε άσχετα στοιχεία (π.χ. ότι στο σπίτι του προσφεύγοντος είχαν βρεθεί αρχαιότητες και, άρα, ότι ο ίδιος μπορεί να είχε διαπράξει το αδίκημα της αρχαιοκαπηλίας για το οποίο όμως δεν του είχε ακόμα απαγγελθεί κατηγορία (!) όσο και αποκλειστικά στη βασιμότητα των κατηγοριών, οι οποίες είχαν απαγγελθεί εναντίον του. Το ΕΔΔΑ τόνισε παραδείγματος χάριν ότι τα ελληνικά δικαστήρια δεν είχαν λάβει υπόψη ότι ο προσφεύγων ήταν ηλικιωμένος και έπασχε από σοβαρή ασθένεια, γεγονός που μείωνε της πιθανότητες διαφυγής του εφόσον αφηνόταν ελεύθερος.

Μέσα στο 2009, το ΕΔΔΑ εξέδωσε τρεις ακόμα αποφάσεις στις οποίες αντιμετώπισε το ίδιο ζήτημα και κατέληξε σε παραβίαση του άρθρου 5§3. Έτσι, στη Vafiadis c. Grèce (2.7.2009), θεώρησε αντιφατικό το γεγονός ότι το Συμβούλιο Πλημμελειοδικών είχε αποφασίσει την απόλυση του προσφεύγοντος, ο οποίος είχε συλληφθεί ένα χρόνο περίπου πριν με την κατηγορία κατοχής ναρκωτικών ουσιών, βασιζόμενο σε στοιχεία (ότι ο προσφεύγων είχε μόνιμη κατοικία, εργασία και οικογένεια) που είχε αγνοήσει πέντε μήνες πριν, όταν είχε εξετάσει τη σκοπιμότητα παράτασης της προσωρινής του κράτησης.

Στα ίδια συμπεράσματα κατέληξε το δικαστήριο του Στρασβούργου και στην πολύ πρόσφατη Shuvaev c. Grèce (29.10.2009), όπου ο προσφεύγων είχε επίσης τεθεί σε προσωρινή κράτηση για τη διάπραξη αδικημάτων σχετικά με τα ναρκωτικά. Αντιθέτως στην επίσης φετινή Siasios et autres c. Grèce (4.6.2009), το Ευρωπαϊκό δικαστήριο προσπέρασε το ζήτημα διαπιστώνοντας γενικά την ανυπαρξία στοιχείων που θα μπορούσαν να θέσουν εν αμφιβόλω τη νομιμότητα της κράτησης (§36).

Ενδιαφέρον είναι επίσης ότι στις Vafiadis και Shuvaev το ΕΔΔΑ διαπίστωσε και παραβίαση του άρθρου 3 της Σύμβασης, καθώς οι προσφεύγοντες είχαν παραμείνει κατά το μεγαλύτερο μέρος της προσωρινής τους κράτησης σε αστυνομικό κελί, δηλαδή σε χώρο που αντικειμενικά δεν προσφέρεται για κράτηση μεγαλύτερη από ολιγοήμερο χρονικό διάστημα (σχετική και η πρώτη απόφαση επί του ζητήματος, Kaja v. Greece, 27.6.2006). Συγκεκριμένα το ΕΔΔΑ τόνισε ότι το ποσό των 5,87 ευρώ που χορηγούσαν οι αστυνομικές αρχές καθημερινά στους προσφεύγοντες προκειμένου να ανταπεξέρχονται στις ανάγκες σίτισής τους δεν ήταν αρκετό. Αξιοσημείωτο είναι ότι το ΕΔΔΑ δεν περιορίσθηκε στην τελευταία διαπίστωση αλλά τόνισε ότι ο τρόπος αυτός σίτισης ήταν καθευατόν προβληματικός, αφού οι άνθρωποι αυτοί παρέμεναν κρατούμενοι για σημαντικό χρονικό διάστημα, χωρίς να υφίσταται σοβαρό πρόγραμμα και σύστημα σίτισής τους από τις ίδιες τις σωφρονιστικές αρχές. Φαντάσου τι σουβλάκι, σαντουιτσάκι και φραπουτσίνο είχε πέσει ! Η επιτομή της ισορροπημένης διατροφής.

Πιστεύω πάντως ότι η post Nerattini νομολογία ανοίγει μια νέα εποχή στις ελληνικές αποφάσεις του ΕΔΔΑ σχετικά με τον έλεγχο των λόγων επιβολής του μέτρου της προσωρινής κράτησης και παράτασής της, η οποία θα πρέπει να αξιοποιηθεί και μελλοντικά.

Η ελληνική Εκκλησία πρωτεργάτης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων

2009-11-13T09:47:00.003+01:00

Βρε, μήπως χάριν του σταυρού και της απόφασης του Ευρωπαϊκού δικαστηρίου επανανενωθεί η Ορθόδοξη με την Καθολική Εκκλησία; Τρέμε Σχίσμα! Κάτω το 1054!

Η Καθημερινή και η αδιάβαστη δημοσιογράφος

2009-11-11T23:26:00.007+01:00

Η Καθημερινή της Κυριακής φιλοξενεί ένα ενδιαφέρον άρθρο της Ιωάννας Μάνδρου σχετικά με την πρόσφατη νομολογία του Ευρωπαϊκού δικαστηρίου για τα δικονομικά προνόμια του ελληνικού δημοσίου. Η συντάκτης αναφέρεται στις αποφάσεις Zouboulidis c. Grèce n° 2 και Meidanis c. Grèce. Υπενθυμίζω τα ονόματα των αποφάσεων, διότι τη μεν πρώτη την αναφέρει λανθασμένα (ως Zouboulidis c. Grèce, ξεχνώντας όμως το « n° 2 » παραπέμπει τους ενδιαφερόμενους σε απόφαση που αφορά άσχετο θέμα), τη δε δεύτερη δεν την αναφέρει καθόλου. To άρθρο σωστά επισημαίνει ότι οι αποφάσεις αντιμετώπισαν το ζήτημα της διετούς παραγραφής των αξιώσεων ιδιωτών εις βάρος του δημοσίου (Zouboulidis n° 2) και του τόκου υπερημερίας 6% του δημοσίου για χρηματικές αξιώσεις ιδιωτών εις βάρος του (Meidanis). Συγκεκριμένα, όπως έχουμε ήδη αναφέρει σε αυτό το blog, στη μεν Zouboulidis n° 2 το ΕΔΔΑ θεώρησε ότι η εφαρμογή προνομιακού χρόνου παραγραφής των αξιώσεων ιδιωτών εις βάρος του δημοσίου (διετής, ενώ στην αντίθετη περίπτωση ο χρόνος παραγραφής των αξιώσεων υπέρ του δημοσίου κυμαίνεται από πέντε έως είκοσι έτη), παραβίασε το δικαίωμα στην ιδιοκτησία. Στη δε Meidanis, η παραβίαση του δικαιώματος στην ιδιοκτησία ήταν πάλι το αποτέλεσμα της τεράστιας διαφοράς μεταξύ του τόκου υπερημερίας που όφειλε το δημόσιο σύμφωνα με ειδική νομοθετική ρύθμιση στον προσφεύγοντα σε σχέση με τον αντίστοιχο (περίπου 25%) που εφαρμοζόταν σε ιδιωτικά χρέη προς το δημόσιο.

Όπως λέει η κ. Μάνδρου, οι δύο αποφάσεις του δικαστηρίου του Στρασβούργου αποτέλεσαν « ράπισμα » για το ελληνικό κράτος. Πολύ γουστάρω αυτές τις μαζοχιστικές τάσεις των Ελλήνων δημοσιογράφων όταν πρόκειται για αποφάσεις ευρωπαϊκών θεσμών, και δη των ευρωπαϊκών δικαστηρίων. Ράπισμα η Καθημερινή. Ευρωχαστούκι η Ελευθεροτυπία. Μάλλον φαντάζονται τον δικαστή του Στρασβούργου με μάσκα και δερμάτινο μποτάκι να ρίχνει μπατσάκια στο αλυσοδεμένο ελληνικό δημόσιο. Για να κάνω τον Φρόυντ, βγαίνει εδώ ένας κάποιος ραγιαδισμός, ένα σύνδρομο μαθητή, κάτι σαν οι πολιτισμένοι Ευρωπαίοι που τσακώσανε τον κατεργάρη Έλληνα και τον βάλανε τιμωρία να κοιτάει τον τοίχο της τάξης. Τέλος πάντων. Το σημαντικό είναι αλλού. Ότι το άρθρο καταλήγει πως βάσει αυτών των αποφάσεων, μπορούν όλοι όσοι έχουν οιαδήποτε αξίωση κατά του δημοσίου να τη διεκδικήσουν απαιτώντας την εφαρμογή της πενταετούς παραγραφής, ενώ ο προνομιακός τόκος υπερημερίας κατά του δημοσίου έχει πλέον καταργηθεί δια παντός.

Είναι έτσι ; Εμ, δεν είναι ! Διότι εάν διάβαζε η δημοσιογράφος καλύτερα τις αποφάσεις (αν τις διάβασε δηλαδή καθόλου) θα έβλεπε ότι και στις δύο οι προσφεύγοντες συνδέονταν με το δημόσιο με εργασιακή σχέση ιδιωτικού και όχι δημοσίου δικαίου. Το δημόσιο δηλαδή δεν ενεργούσε ως imperium αλλά ως fiscus. Έτσι, στη Zouboulidis τόνισε το ΕΔΔΑ :
« 34. Sur ce point, la Cour observe, tout d'abord, que la présente affaire concerne un litige du travail afférent au paiement de majorations sur une allocation d'expatriation à un agent contractuel de l'Etat. La Cour relève que, même si le requérant était affecté à un service public administratif, l'Etat a agi en l'espèce comme tout autre employeur privé.
35. Certes, il est vrai que, même dans le cadre de recours à des procédures de droit privé, l'administration peut poursuivre des missions de droit public. Par conséquent, des privilèges et immunités lui seraient éventuellement nécessaires pour accomplir ledit rôle. Toutefois, la seule appartenance à la structure de l'Etat ne suffit pas en soi pour légitimer, en toutes circonstances, l'application de privilèges étatiques, mais il faut que cela soit nécessaire au bon exercice des fonctions publiques (Meïdanis c. Grèce, no 33977/06, § 30, 22 mai 2008). En effet, le simple intérêt de trésorerie de l'Etat ne peut pas être assimilé à lui seul à un intérêt public ou général qui justifierait dans chaque cas précis l'atteinte aux droits de l'individu. Le souci d'apurer de manière prompte les dettes de celui-ci et d'éviter de surcharger son budget de dépenses imprévues ne saurait donc justifier en soi une atteinte conséquente au droit de propriété du requérant. »

Στη δε Meidanis :
« 29. La Cour note, tout d’abord, que l’hôpital contre lequel s’est retourné le requérant ne fut pas appelé en l’espèce à agir comme détenteur de la puissance publique mais était assimilé à un employeur privé. En effet, le litige était né dans le cadre d’un contrat de travail de droit privé, domaine dans lequel l’hôpital devait pouvoir assumer les mêmes devoirs vis-à-vis de ses employés que les autres employeurs du secteur privé, sans faire appel à des privilèges étatiques pour alléger ses dettes. Pourtant, invoquant son statut de personne morale de droit public, l’hôpital a réussi à bénéficier d’un taux presque quatre fois inférieur à celui appliqué aux particuliers pour la même période. La Cour se doit donc d’apprécier cette diminution de la créance du requérant, sans devoir tenir compte, comme le suggère le Gouvernement, du taux d’inflation pour la période incriminée, cette question étant sans rapport avec le grief du requérant, qui ne se plaint pas in abstracto du taux fixé mais de l’écart entre les taux selon l’identité du débiteur. »

Αυτό δηλαδή που τόνισε το ΕΔΔΑ στις δύο προαναφερθείσες αποφάσεις ήταν ότι δεν είναι δυνατόν το ελληνικό δημόσιο να χαίρει ιδιαίτερων δικονομικών ή άλλων προνομίων ως προς τις οφειλές του προς ιδιώτες, όταν η σχέση που το συνδέει με αυτούς είναι αμιγώς ιδιωτικού δικαίου. Αυτό δε επιβεβαιώθηκε και σε άλλη φετινή απόφαση, που έχει επίσης παρουσιασθεί από το Lex and the city, τη Varnima Corporation International SA c. Grèce (28.5.2009).

Δεν θα ήταν προτιμότερο η Καθημερινή να απαιτεί από τους συντάκτες της να ρίχνουν καμιά ματιά στις δικαστικές αποφάσεις που σχολιάζουν, πριν προβούν σε πανηγυρικά και βαρύγδουπα συμπεράσματα;

Εύλογος χρόνος εκδίκασης διαφοράς, dies ad quem και αλλαγή της νομολογίας

2009-11-09T11:13:00.006+01:00

ΕΔΔΑ, Stavrinoudakis c. Grèce, προσφυγή 26307/07, απόφαση 29 Οκτωβρίου 2009

Η απόφαση αφορά το ζήτημα της εύλογης ή μη χρονικής διάρκειας δικαστικής διαδικασίας. Εκ πρώτης όψεως δεν είναι αξιοσημείωτη, διότι ο εύλογος χρόνος μάλλον αποτελεί την πιο βαρετή εγγύηση που κατοχυρώνει η ΕΣΔΑ. Επιφέρει όμως αλλαγή στην έως σήμερα σχετική "ελληνική" νομολογία, δηλαδή με άλλα λόγια στις μισές και βάλε αποφάσεις που έχει εκδώσει το Στρασβούργο από καταβολής του κατά της Ελλάδας. Έχει άρα σημασία, ιδιαιτέρως για τους δικηγόρους που βγάζουν το ψωμί τους στέλνοντας σωρηδόν στο Στρασβούργο τέτοιου είδους υποθέσεις. Η απόφαση θεωρεί, λοιπόν, ότι το διάστημα που μεσολαβεί από τη δημοσίευση της απόφασης του ανωτάτου δικαστηρίου μέχρι την καθαρογραφή της θα πρέπει να συνυπολογίζεται στον συνολικό χρόνο διάρκειας της διαδικασίας. Υπενθυμίζεται ότι μέχρι σήμερα ως dies ad quem θεωρείτο η ημερομηνία δημοσίευσης και όχι καθαρογραφής της τελικής απόφασης από τον Άρειο Πάγο ή το Συμβούλιο της Επικρατείας. Το ΕΔΔΑ άλλαξε όμως ρότα στη Stavrinoudakis τονίζοντας ότι:

22. (...) La Cour note qu'en droit grec, les parties n'ont la possibilité de prendre réellement connaissance du contenu de l'arrêt de la haute juridiction concernée qu'à partir de la date à laquelle elles peuvent en obtenir copie certifiée (Papachelas c. Grèce [GC], no 31423/96, § 30, CEDH 1999 II). Par conséquent, la mise au net et la certification conforme de l'arrêt est indispensable afin d'entreprendre les démarches éventuellement nécessaires en vue de son exécution. La Cour rappelle, sur ce point, que l'exécution d'un jugement, de quelque juridiction que ce soit, doit être considérée comme faisant partie intégrante du « procès » au sens de l'article 6 (Hornsby c. Grèce, 19 mars 1997, Recueil des arrêts et décisions 1997–II, § 40, et, en dernier lieu, Panagiotis Gikas et Georgios Gikas c. Grèce, no 26914/07, § 34, 2 avril 2009). Partant, le laps de temps nécessaire pour la mise au net et la certification conforme d'un arrêt de la Cour de cassation doit être inclus dans la période à prendre en considération, étant donné qu'en raison de cette particularité de la pratique interne, ce stade est indispensable pour rendre ledit jugement exécutoire et, donc, exécutable pour l'une ou l'autre partie."

Κοντολογίς, η απόφαση λέει ότι δεν είναι δυνατόν να θεωρείται ως dies ad quem η ημερομηνία δημοσίευσης της απόφασης, διότι στην πραγματικότητα κατά την ημερομηνία αυτή ούτε δημοσίευση συντελείται ούτε τίποτα. Ελληνικές πατέντες...

Τα ίδια και τα ίδια με τους αντιρρησίες συνείδησης...

2009-11-06T10:32:00.008+01:00

Ποινική καταδίκη αντιρρησία συνείδησης και θρησκευτική ελευθερία
ΕΔΔΑ, Bayatyan v. Armenia, (απόφαση 27.10.2009, προσφυγή no. 23459/03).

Μια που γράψαμε χτες για τη Lautsi, να και μία ακόμα πρόσφατη απόφαση, η οποία όμως μας απογοήτευσε. Το ΕΔΔΑ έκρινε ότι η ποινική καταδίκη του προσφεύγοντος, αντιρρησία συνείδησης, για την άρνησή του να εκπληρώσει τις στρατιωτικές του υποχρεώσεις δεν ήταν αντίθετη προς το δικαίωμα στη θρησκευτική ελευθερία και, άρα, δεν υπήρχε πρόβλημα με το άρθρο 9 της Σύμβασης. Επιβεβαιώνοντας παλαιότερη και παρωχημένη πλέον νομολογία, το δικαστήριο του Στρασβούργου έκρινε ότι η συγκεκριμένη διάταξη θα πρέπει να ερμηνεύεται υπό το φως του άρθρου 4§3 β) της ΕΣΔΑ. Συνεπώς, η δυνατότητα αναγνώρισης της αντίρρησης συνείδησης και, συνακόλουθα, της μη επιβολής ποινικών κυρώσεων για την άρνηση στράτευσης, ανήκει αποκλειστικά στη διακριτική ευχέρεια κάθε κράτους-μέλους.

Σημειωτέον ότι το ΕΔΔΑ έχει μέχρι τώρα αντιμετωπίσει το ζήτημα της αντίρρησης συνείδησης στο πλαίσιο άλλων άρθρων της Σύμβασης, καταλήγοντας μάλιστα σε παραβιάσεις της τελευταίας. Ενδεικτικά αναφέρω τη Thlimmenos v Greece (2000), όπου διαπιστώθηκε παραβίαση του άρθρου 9 σε συνδυασμό με το άρθρο 14, καθώς ο αποκλεισμός του προσφεύγοντος, αντιρρησία συνείδησης, από την πρόσβαση στο επάγγελμα του ορκωτού λογιστή οφειλόταν στην προηγούμενη καταδίκη του για ανυποταξία. Επίσης, στις Ülke v Turkey (2006) και Tsirlis and Kouloumpas v Greece (1997), το ΕΔΔΑ είχε καταλήξει σε παραβιάσεις των άρθρων 3 και 5 αντίστοιχα, σε περιπτώσεις καταδίκης αντιρρησιών συνείδησης. Άντε, να δούμε μήπως η Bayatyan σταλεί στο Grand Chamber και αποφασίσει επιτέλους το ΕΔΔΑ να εκσυγχρονίσει τη σχετική νομολογία του στο πλαίσιο του άρθρου 9.

Στον σταυρό, στον σταυρό! (quiz: από ποια ταινία είναι η ατάκα;)

2009-11-05T13:08:00.007+01:00

Ανάρτηση θρησκευτικού συμβόλου σε σχολική αίθουσα
ΕΔΔΑ, Lautsi v. Italy (απόφαση 3.11.2009, προσφυγή n° 30814/06)

Μετά την καλοκαιρινή Opuz, απόφαση που αφορούσε το εξαιρετικά ενδιαφέρον θέμα της ενδοοικογενειακής βίας στη Νοτιανατολική Τουρκία, το ΕΔΔΑ εκδίδει άλλη μία απόφαση που κάνει ντόρο και ξεσηκώνει τα στίφη των πιστών στην καθολική Ιταλία. Στη Lautsi, λοιπόν, το ΕΔΔΑ θεώρησε ότι η ανάρτηση του θρησκευτικού συμβόλου του σταυρού σε σημείο της σχολικής τάξης, το οποίο δεν θα μπορούσε να περάσει απαρατήρητο από τα τέκνα της προσφεύγουσας, προσέκρουε στο δικαίωμα της τελευταίας στη μόρφωση των παιδιών της σύμφωνα με τις θρησκευτικές και φιλοσοφικές της πεποιθήσεις. Κατέληξε έτσι σε παραβίαση του άρθρου 2 του πρώτου προσθέτου Πρωτοκόλλου σε συνδυασμό με το άρθρο 9 της Σύμβασης.

Το δικαστήριο του Στρασβούργου υπογράμμισε ότι τα τέκνα της προσφεύγουσας θα μπορούσαν εύλογα να θεωρήσουν ότι η εκπαίδευσή τους λάμβανε χώρα σε περιβάλλον το οποίο χαρακτηριζόταν από την ιδιαίτερη παρουσία μιας συγκεκριμένης θρησκείας. Η ύπαρξη του σταυρού μπορεί να αποτελεί, από τη μία πλευρά, ενθαρρυντικό και θετικό στοιχείο για τους χριστιανούς μαθητές, από την άλλη πλευρά όμως είναι δυνατόν να ενοχλεί τους μαθητές οι οποίοι είτε ανήκουν σε άλλο δόγμα ή θρησκεία είτε είναι άθεοι. Το δικαίωμα να μην πιστεύει κάποιος σε οιαδήποτε θρησκεία (εγγενές στοιχείο της θρησκευτικής ελευθερίας) αφορά και την εφαρμογή πρακτικών ή τη χρήση συμβόλων με θρησκευτικό περιεχόμενο. Το δε κράτος οφείλει να απέχει από την επιβολή ενός συγκεκριμένου θρησκευτικού δόγματος σε χώρους όπου το άτομο βρίσκεται σε σχέση εξάρτησης από το πρώτο. Στο πλαίσιο της δημόσιας εκπαίδευσης, το κράτος έχει την ειδικότερη υποχρέωση τήρησης ουδέτερης στάσης ως προς τα θρησκευτικά ζητήματα. Η δε διεξαγωγή των μαθημάτων, που έχει ως σκοπό την ανάπτυξη της κριτικής σκέψης του μαθητή, πρέπει να διεξάγεται χωρίς να παρεισφρέει το στοιχείο της θρησκείας.
Με βάση τα ανωτέρω, το ΕΔΔΑ δήλωσε ότι αδυνατούσε να κατανοήσει τον τρόπο με τον οποίο η υποχρεωτική ανάρτηση του σταυρού, ενός συμβόλου που συνδέεται άρρηκτα με τον καθολικισμό, την κυριαρχούσα θρησκεία στην Ιταλία, θα συμβιβαζόταν με την ιδέα του εκπαιδευτικού πλουραλισμού. Η έννοια αυτή είναι εξάλλου απαραίτητη κατά το ΕΔΔΑ για τη διατήρηση μιας «δημοκρατικής κοινωνίας», όπως η έννοια αυτή απορρέει από την Ευρωπαϊκή σύμβαση για τα δικαιώματα του ανθρώπου.

Να σημειώσω την παρέμβαση του Greek Helsinki Monitor στη διαδικασία ενώπιον του ΕΔΔΑ, με χρήσιμες αναφορές στις αρχές που απορρέουν σχετικά με το εξετασθέν ζήτημα από τις δραστηριότητες άλλων διεθνών οργανισμών. Θα ήταν ευκταίο να είχε ήδη κληθεί το ΕΔΔΑ να αποφανθεί πριν από τη Lautsi και σχετικά με ελληνική υπόθεση που θα αφορούσε την ανάρτηση εικόνων είτε σε σχολικές αίθουσες είτε στα ακροατήρια δικαστηρίων. Ας ελπίσουμε ότι αυτό θα γίνει στο μέλλον. Όπως και με τις ταυτότητες, το πρόβλημα, παρά τον συμβολικό του χαρακτήρα, δεν είναι έλασσον. Και αυτό διότι ακριβώς λόγω του συμβολισμού του, αναδεικνύει όλο το πρόβλημα της διαπλοκής του κοσμικού με το θρησκευτικό κράτος στη χώρα μας. Όλοι αυτοί που απαντούν καταφατικά στο ερώτημα εάν πρέπει να αναρτώνται θρησκευτικές εικόνες στις σχολικές τάξεις και στα δικαστήρια, υπερασπίζοντας τις πολιτισμικές παραδόσεις της χώρας μας, είναι απλώς υποκριτές. Διότι το πρόβλημα εδώ φυσικά και δεν είναι οι παραδόσεις, η ταυτότητα του Έθνους και άλλα τέτοια κουραφέξαλα. Είναι, αντιθέτως, η αντιμετώπιση που επιφυλάσσει το κράτος στα μέλη θρησκευτικών μειονοτήτων ή στους άθεους που επίσης διαβιώνουν σε αυτήν τη χώρα μαζί με τη συντριπτική πλειοψηφία των ορθοδόξων, βοήθειά μας. Εάν μας φαίνεται υπερβολική η υποχρέωση εξάλειψης των ορθόδοξων θρησκευτικών συμβόλων από τα σχολεία και τα δικαστήρια, ας αναλογισθούμε πώς πιθανόν θα αισθανόταν ένας χριστιανός ορθόδοξος που θα δικαζόταν για κάποιο πλημμέλημα στο Ιράν με ισλαμικά σύμβολα να κοσμούν την αίθουσα. Πώς θα αισθανόταν ο ίδιος χριστιανός ορθόδοξος, εάν στο Ιράκ η Τροχαία σταματούσε το αυτοκίνητό του σε κάποιο απόμερο σημείο και ο αστυνομικός μπορούσε να γνωρίζει από την ταυτότητά του ελεγχόμενου, το θρήσκευμά του. Φαντάζομαι ο χριστιανούλης θα είχε αρκετές πιθανότητες να γνωρίσει μία άλλη πιο περιπετειώδη πλευρά της ζωής. Τέλος πάντων, το ζήτημα της ανάρτησης των θρησκευτικών συμβόλων της επικρατούσας θρησκείας και γενικότερα κάθε τέτοιου συμβόλου, στα σχολεία, στα δικαστήρια και γενικά στις δημόσιες υπηρεσίες, δεν άπτεται αποκλειστικά της θρησκευτικής ελευθερίας. Αφορά το θεμελιώδες πρόβλημα της ίσης μεταχείρισης των πολιτών από το κράτος.

2009-08-03T09:53:00.006+02:00

Άντε, για να μη γράφουμε συνεχώς για νομικούρες, να και ένα link για να ανακαλύψετε ποιος "κακός" χαρακτήρας του James Bond είστε.
Εγώ είμαι ο Emilio Largo.

Η πρώτη εικονική autodafé είναι γεγονός!

2009-08-02T13:05:00.013+02:00

Καλό μήνα!
Πριν από λίγες μέρες ο Τζεφ Μπέζος, ιδρυτής και CEO του μεγαλύτερου διαδικτυακού παντοπωλείου Amazon, ζήτησε δημόσια συγγνώμη από τους πελάτες του, "για τη βλακώδη λύση που έδωσαν στο πρόβλημα, λύση η οποία δικαίως συγκέντρωσε πλήθος καυστικών κριτικών". Δεσμεύθηκε δε στο μέλλον να αξιοποιήσει τα διδάγματα από αυτό που συνέβη, για να μην απογοητεύσει ξανά η Amazon τους πελάτες της. Τι είχε συμβεί; Αδικαιολόγητες καθυστερήσεις στην παράδοση βιβλίων, τηγανιών, ταινιών, καμερών, ηλεκτρικών σκουπών και προφυλακτικών στους διαδικτυακούς πελάτες; Όχι. Κάτι χειρότερο. Πρόβλημα με το νέο chouchou του Μπέζος, το Kindle, ή αλλιώς το νέο ηλεκτρονικό βιβλίο που κατά τον ιδρυτή της Amazon, αποτελεί τη μετεξέλιξη του βιβλίου. Οι βιβλιοφάγοι δεν είναι πλέον ανάγκη να αγοράζουν ογκώδη βιβλία και να γεμίζουν κάθε γωνιά του σπιτιού με χαρτί. Μπορούν να κατεβάζουν ηλεκτρονικώς όσα βιβλία θέλουν στο Kindle και να τα διαβάζουν στην οθόνη του γκατζετακίου τους. Έλα όμως που η Amazon είχε επιτρέψει το κατέβασμα ενός έργου του Όργουελ χωρίς να έχει τα πνευματικά δικαιώματα. Για φανταστείτε ποιο ήταν αυτό: Ναι, ναι, το 1984! Μόλις αυτό έγινε αντιληπτό από τους ιθύνοντες της Amazon, αντί άλλης λύσης, σβήστηκαν εξ αποστάσεως τα περιεχόμενα του βιβλίου σε όσους δύστυχους αναγνώστες τα είχαν νομίμως κατεβάσει από το site της Amazon. Μαζί με αυτό και ό,τι bookmark είχαν καταχωρίσει στο ηλεκτρονικής μορφής βιβλίο τους.
Εικονική καύση στην πυρά; Ε, όχι, μην υπερβάλλουμε κιόλας. Όμως, για άλλη μια φορά τέτοια περιστατικά μάς υπενθυμίζουν πως στη σημερινή virual εποχή όλο και περισσότερο κατέχουμε άυλα αγαθά, χωρίς στην ουσία να ορίζουμε την υλική τους υπόσταση. Κάποιος Μπέζος, χιλιάδες χιλιόμετρα μακρυά μπορεί με το πάτημα ενός κουμπιού να σβήσει το περιεχόμενο ενός βιβλίου, μιας συλλογής φωτογραφιών, μιας μουσικής βιβλιοθήκης. Ίσως, τις μνήμες μιας ζωής; Σε ένα δευτερόλεπτο. Τρομακτικό έτσι; Big brother is watching you. Ο Όργουελ σίγουρα θα το διασκέδασε πολύ το περιστατικό!

Λεβιάθαν, μ΄ακούς ;;; Περί καμερών και άλλων δαιμονίων

2009-07-29T14:48:00.004+02:00

Τελευταία, με την εκλογή του Προέδρου και την επαναφορά των επάρατων καμερών στους δρόμους της Αθήνας, γίναμε όλοι συνταγματολόγοι. Όπως ακριβώς, κάθε χρόνο, όταν αρχίζει το πρωτάθλημα το φθινόπωρο, γινόμαστε όλοι (ή τουλάχιστον όσοι από εμάς έχουν προσβληθεί από την αρρώστια του ποδοσφαίρου) προπονητές. Για τον Πρόεδρο, η μάχη των συνταγματολόγων μάλλον καταλάγιασε (για την ώρα;) μετά τη συνέντευξη Αλιβιζάτου στην Καθημερινή της Κυριακής. Διαβάζοντας πάντως τα άρθρα και άλλων έγκριτων (λιγότερο ή περισσότερο) καθηγητών, και, εν γένει, νομικών, διαπιστώνω ότι πολλές φορές, με τις απόψεις που διατυπώνονται, οι παρεμβαίνοντες δεν θα περνάγανε ούτε τη Σύνθεση Δημοσίου στη Νομική. Σήμερα, π.χ. στην Καθημερινή, ο τέως πρόεδρος του Αρείου Πάγου Σ. Ματθίας υποστηρίζει ότι η πρόκληση εκλογών από την Αξιωματική αντιπολίτευση μέσω της εκλογής του Προέδρου της δημοκρατίας αποτελεί κατάχρηση εξουσίας (détournement de pouvoir). Τι άλλο θα ακούσουμε….

Τέλος πάντων. Και για τις κάμερες πάντως πολλές αρλούμπες γράφονται. Από τους περισσότερους δημοσιογράφους, άλλο τίποτε. Στην Ελευθεροτυπία της Δευτέρας ο Χ. Ζέρβας κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για την έλευση του Μεγάλου Αδελφού. Επικαλείται την ποινικοποίηση της κουκούλας, τα καρτοκινητά. τις κάμερες το DNA. Όλα μέσα! Αχταρμάς αντισυνταγματικότητας. Οποιοδήποτε μέτρο περιορίζει την προσωπική ελευθερία σήμερα είναι αντισυνταγματικό! Λες και η εγκληματικότητα εν έτει 2009 βρίσκεται στα ίδια επίπεδα, δανείζεται την ίδια μορφή και παρουσιάζει την ίδια ένταση όπως είκοσι χρόνια πριν. Τα καρτοκινητά με ονοματεπώνυμο είναι αντισυνταγματικά, διότι κάθε ψυχοπαθής ο οποίος επιθυμεί ανώνυμα να απειλεί και να εκφοβίζει τηλεφωνικώς, θα έχει κάποιες δυσκολίες να το κάνει από δω και πέρα. Η κουκούλα είναι αντισυνταγματική, διότι είναι δικαίωμα του καθενός να τα σπάει και να δέρνει παραμένοντας ασύλληπτος. Όσο για τις κάμερες, ξαφνικά, σύμφωνα με αρκετούς (συμπεριλαμβανομένου και του Πρόεδρου του ΔΣΑ), ο ιδιωτικός χώρος καταλαμβάνει αυτομάτως και τον δημόσιο. Παντού, έχουμε απαίτηση ιδιωτικότητας. Σπίτι μας είναι οι δρόμοι, οι θάλασσες και τα βουνά. Ακόμα και η Πανεπιστημίου μέρα μεσημέρι!

Αυτό που, κατά τη γνώμη μου, δεν γίνεται αντιληπτό είναι ότι η εγκατάσταση καμερών ανταποκρίνεται στη διάχυτη κοινωνική απαίτηση για περισσότερη αστυνόμευση και ασφάλεια. Πολλαπλασιασμός των κρουσμάτων εγκληματικότητας, τυφλή τρομοκρατία, αύξηση του αριθμού των μεταναστών σε συνδυασμό με τη δύσκολη οικονομική συγκυρία δημιουργούν πάντοτε ένα ωραιότατο κοκτέιλ κοινωνικής ανασφάλειας. Και ο πολίτης πάντα θα προστρέξει στον Λεβιάθαν του και θα ζητήσει περισσότερη αστυνόμευση. Ο γέρο Hobbes σίγουρα γελάει με την ψυχή του μετά την 11η Σεπτεμβρίου.

Το ζήτημα λοιπόν δεν παίζεται στο ερώτημα «ναι ή όχι στην εγκατάσταση καμερών;» αλλά στο τι εγγυήσεις συνοδεύουν την επέκταση λειτουργίας τους. Ποια αρχή επεξεργάζεται τα καταγεγραμμένα στοιχεία, τι ένδικο μέσο έχει στη διάθεσή του ο θιγόμενος, ποιος αποφασίζει πού εγκαθίστανται κάμερες και κάθε πότε ενεργοποιούνται; Ποιος ελέγχει τι τύχη έχουν οι καταγεγραμμένες εικόνες μετά το επταήμερο. Για να δώσω ένα παράδειγμα, εάν αύριο-μεθαύριο αποφασίσει η αστυνομία ότι θα τοποθετηθούν κάμερες σε παραλία γυμνιστών της Σάμου για την καταγραφή άφιξης λαθρομεταναστών, αυτές θα ενεργοποιούνται και το πρωί όταν θα κάνουν το μπάνιο τους οι φυσιολάτρες; Εάν ο αρχηγός της ΕΛΑΣ υποψιάζεται ότι το απογευματάκι η κόρη του μπαλαμουτιάζεται σε παρκάκι κοντά στο σπίτι τους μπορεί να εγκαταστήσει εκεί κάμερα με την ίδια ευκολία που θα εγκαθιστούσε και στην πλατεία Συντάγματος; Και άλλα πολλά. Πάντως, όλοι αυτοί που κατακεραυνώνουν τις κάμερες και απορρίπτουν συλλήβδην την εγκατάστασή τους σε δημόσιους χώρους, αλείφουν το βούτυρο στο ψωμί όσων επιθυμούν τη χρήση τους στον πιο αυθαίρετο βαθμό.

Υ.Σ. Γουστάρω πολύ την άποψη της Αρχής Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων για τη δημιουργία υπερδικαιώματος ασφάλειας. Tο φαντάζομαι απ΄το πρωί να βουτάει μαινόμενο από τον πλανήτη Κρύπτον και να μας κάνει όλους μια μπουκιά!

Σημαντική απόφαση για ενδοοικογενειακή βία/ ΕΔΔΑ, Opuz v. Turkey, 9 Ιουνίου 2009

2009-07-22T16:53:00.008+02:00

Η Opuz είναι μία από τις σημαντικότερες αποφάσεις που έχει εκδώσει μέσα στο 2009 το δικαστήριο του Στρασβούργου. Αφορά ένα καυτό ζήτημα, την ενδοοικογενειακή βία. Θέμα ταμπού, το οποίο ακόμα και οι πιο προηγμένες ευρωπαϊκές κοινωνίες ενίοτε προτιμούν να κρύβουν κάτω από το χαλάκι του σαλονιού τους, παρά να αντιμετωπίζουν κατάματα τη ντροπιαστική πραγματικότητα. Οι στατιστικές πάντως είναι αμείλικτες. Μελέτη του Συμβουλίου της Ευρώπης που δημοσιεύθηκε το 2006 και αφορά αυτό το πρόβλημα, αποκαλύπτει ότι 15% περίπου των γυναικών που ζουν σε κράτη-μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης, έχουν υποστεί βία στο πλαίσιο οικογενειακής σχέσης και ότι περισσότερο από το 10% αυτών των γυναικών έχουν γίνει αντικείμενο σεξουαλικής βίας. Το ξέρατε επίσης ότι η ενδοοικογενειακή βία θεωρείται στατιστικώς η βασική αιτία θανάτου και αναπηρίας γυναικών ηλικίας από 16 έως 44 ετών στις χώρες του Συμβουλίου της Ευρώπης.

Η Nadine Opuz και η μητέρα της ήταν δύο τέτοια θύματα. Ο σύζυγος της πρώτης είχε κάνει τη ζωή τους μαρτύριο για δέκα χρόνια. Απειλές, ξυλοδαρμοί, σοβαροί τραυματισμοί με μαχαίρι. Τόσο η Nadine όσο και η μητέρα της είχαν ειδοποιήσει την αστυνομία, η οποία δεν είχε κάνει και σπουδαία πράγματα. Είχαν υποβάλει μηνύσεις κατά του συζύγου και γαμπρού τους, από τις οποίες στη συνέχεια παραιτούνταν, διότι φαντάζεστε τι θα συνέβαινε, όταν θα επέστρεφε στο σπίτι το βραδάκι από το πιοτό του ο κουβαλητής… Ώσπου το 2001, ο άντρακλας μαχαίρωσε τη γυναίκα του επτά φορές, πράγμα για το οποίο καταδικάσθηκε από την τουρκική δικαιοσύνη σε υπέρογκο ποσό, αντίστοιχο των 385 ευρώ… Τότε η Nadine και η μητέρα της αποφάσισαν ότι έπρεπε να φύγουν από το σπίτι, για να τη γλυτώσουν. Η Nadine τα κατάφερε, η μητέρα της όμως έμεινε πιο πίσω για να οδηγήσει το φορτηγάκι με το οποίο θα μετέφεραν την οικοσκευή. Ο σύζυγος σταμάτησε το φορτηγάκι, άνοιξε την πόρτα και την πυροβόλησε θανάσιμα. Μοιάζει με σενάριο ταινίας αλλά είναι η πραγματικότητα που εκτυλίχθηκε στο Ντιγιάρμπακιρ της Τουρκίας. Μετά την αθώωση του νταή από την τουρκική δικαιοσύνη, η Nadine προσέφυγε στο Στρασβούργο.

Όπως ήταν αναμενόμενο, το ΕΔΔΑ τη δικαίωσε ως προς τα παράπονα σχετικά με τα άρθρα 2 και 3 της Σύμβασης. Ως προς το πρώτο, καταλόγισε ευθύνη στην Τουρκία για τον θάνατο της πεθεράς, διότι ενώ ήταν γνωστό στις αστυνομικές αρχές ότι ο βλαμμένος ήταν υπερβολικά βίαιος και ότι είχε πολλές φορές επιτεθεί εναντίον της άτυχης γυναίκας, εκείνες δεν είχαν στην πράξη αναλάβει κάποια πρωτοβουλία Πιο ενδιαφέρουσες είναι οι σκέψεις του δικαστηρίου σχετικά με το άρθρο 3 της Σύμβασης και το ξύλο που έτρωγε η προσφεύγουσα. Το ΕΔΔΑ αναγνώρισε την απουσία θετικών μέτρων από την πλευρά των τουρκικών αρχών προκειμένου να προστατεύσουν τη σωματική της ακεραιότητά της από τις βιαιοπραγίες του συζύγου της. Επικαλούμενο σχετικές διατάξεις του διεθνούς δικαίου, το ΕΔΔΑ τόνισε ότι οι κρατικές αρχές δεν επιτρέπεται να μένουν αμέτοχες όταν υποπίπτουν την αντίληψή τους σοβαρά περιστατικά ενδοοικογενειακής βίας. Αντί να κάθονται με σταυρωμένα χέρια, θα πρέπει να επεμβαίνουν με δική τους πρωτοβουλία. Το Στρασβούργο αναγνώρισε την ιδιαιτερότητα της ενδοοικογενειακής βίας, την ευάλωτη θέση στην οποία βρίσκεται η γυναίκα και τη συγκάλυψη που υφίσταται σε αυτού του είδους τα αδικήματα από τον οικογενειακό και τον κοινωνικό περίγυρο.

Αξιοσημείωτη είναι και η διαπίστωση παραβίασης του άρθρου 14 σε συνδυασμό με τα άρθρα 2 και 3 της Σύμβασης. Το ΕΔΔΑ τόνισε ότι η προσφεύγουσα κατόρθωσε μέσω της χρήσης στατιστικών στοιχείων να αποδείξει ότι στη νοτιανατολική Τουρκία η ενδοοικογενειακή βία έχει ως αποκλειστικά θύματα τις γυναίκες και ότι η γενικότερη κρατική αδράνεια στον τομέα αυτό αποτελεί τελικά σημαντικό παράγοντα ενθάρρυνσης αυτού του φαινομένου. Για το δικαστήριο, η απουσία άμεσης πρόθεσης για διακριτική μεταχείριση των δύο φύλων δεν ήταν αρκετή για να απαλλάξει τις τουρκικές αρχές από τις ευθύνες τους ως προς το πρόβλημα της ενδοοικογενειακής βίας. Παρά την ύπαρξη σχετικού νομοθετικού πλαισίου, η δικαστική απάθεια κατά την κρίση σχετικών υποθέσεων αποδείκνυε την απουσία πραγματικής βούλησης να περιορισθεί αυτό το φαινόμενο και να προστατευθούν αποτελεσματικά τα θύματα. Βάσει αυτών των δεδομένων, το ΕΔΔΑ κατέληξε ότι οι βιαιοπραγίες εναντίον της προσφεύγουσας και της μητέρας της είχαν ως γενικότερη βάση το φύλο τους, αποτελώντας έτσι φαινόμενο διακριτικής μεταχείρισης.

Η Opuz δεν πρέπει να αναγνωσθεί στενά και αποκλειστικά σε σχέση με τις ενδιαφέρουσες νομικές σκέψεις του δικαστηρίου του Στρασβούργου ως προς τα άρθρα 2,3 και 14. Πρέπει να αντιμετωπισθεί ως μία γενικότερη έκκληση του ΕΔΔΑ να πάρουν επιτέλους τα κράτη-μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης στα σοβαρά το πρόβλημα της ενδοοικογενειακής βίας και να εφαρμόσουν συγκεκριμένα μέτρα για τον περιορισμό της. Μέτρα γενναία που θα αναγνωρίζουν μια αδυσώπητη πραγματικότητα: ότι το οικογενειακό περιβάλλον αποτελεί αρκετά συχνά, ακόμα και στις πιο προχωρημένες θεσμικά κοινωνίες, πυρήνα ατιμώρητης βίας.

Penitents Compete!

2009-07-19T17:12:00.004+02:00

Λοιπόν, στη γείτονα Τουρκία προβλέπεται τηλεοπτική πλάκα από το φθινόπωρο. Ένα από τα μεγάλα κανάλια ετοιμάζει εκπομπή στην οποία θα μαζέψουν σε ένα σπίτι δέκα δεδηλωμένους άθεους τους οποίους κάθε εβδομάδα θα επισκέπτονται ένας ιμάμης, ένας βουδιστής μοναχός, ένας ραββίνος και ένας ορθόδοξος παπάς, οι οποίοι θα προσπαθούν να τους προσηλυτίσουν. Στην περίπτωση που τα καταφέρουν, τότε η παραγωγή της εκπομπής θα προσφέρει στον ή στην τυχερή, ταξίδι περισυλλογής στον θρησκευτικό προορισμό της αρεσκείας του. Αν τα καταφέρει δηλαδή ο παπάς, τότε ο αμνός του Κυρίου θα πάει ταξιδάκι στα Ιεροσόλυμα. Α ρε Κοκκινάκη, πού να ξερες τι πρακτικά αποτελέσματα θα είχε η απόφασή σου! Εγώ πάντως θα γινόμουν Βουδιστής και έτσι θα πήγαινα τζάμπα στο Θιβέτ. Φαντάζεστε, επίσης, να την πάρει την ιδέα και κανένα ελληνικό κανάλι; Τίποτα δεν είναι απίθανο σε αυτόν τον κόσμο, αφού αν κάτι είναι άμεσα μεταδοτικό σήμερα, αυτό είναι η τηλεοπτική ηλιθιότητα. Θα ήθελα να δω τι ανακοίνωση θα εξέδιδε η Ιερά Σύνοδος, εάν ένας από τους ιερωμένους ήταν Μάρτυρας του Ιεχωβά. Μέχρι και στη Βουλή θα έφτανε το θέμα αν τους έπιανε στο στόμα του ο Καρατζαφέρης.

2009-07-19T15:45:00.007+02:00

Ελευθερία της έκφρασης και του συνεταιρίζεσθαι (που τις έχουμε και αδυναμία...)
ΕΔΔΑ, Exteberria and others v. Spain (απόφαση 30.6.2009, προσφυγή no. 35579/03)

Από κοινού με την Herri Batasuna and Batasuna v. Spain (απόφαση 30.6.2009 nos. 25803/04 25817/04), οι αποφάσεις αυτές αντιμετώπισαν το ζήτημα της νομιμότητας πολιτικών σχηματισμών, οι οποίοι συνδέονταν και υποστήριζαν την τρομοκρατική οργάνωση ΕΤΑ. Στη δεύτερη υπόθεση, η οποία βασικά αφορούσε το άρθρο 11 της ΕΣΔΑ, δηλαδή το δικαίωμα του συνεταιρίζεσθαι, το ΕΔΔΑ προβαίνει σε ενδιαφέρουσες σκέψεις πριν θεωρήσει ότι η διάλυση των προσφευγόντων πολιτικών κομμάτων δεν ήταν αντίθετη στην προαναφερθείσα διάταξη. Πρώτα-πρώτα τονίζει ότι ο νόμος βάσει του οποίου διατάχθηκε η διάλυση των πολιτικών κομμάτων ήταν προβλέψιμος καθώς ουδεμία διάταξη της Σύμβασης δεν αποκλείει τη θεμελίωση της προσβαλλόμενης δικαστικής κρίσης σε πραγματικά περιστατικά που προηγούνταν της θέσης σε ισχύ του συγκεκριμένου νόμου. Ελπίζω η σκέψη αυτή να αφορά τη συγκεκριμένη υπόθεση και να ,ην επεκταθεί και σε ζητήματα ποινικού δικαίου.
Δεύτερον, το ΕΔΔΑ συμπλέει με το Ισπανικό συνταγματικό δικαστήριο δεχόμενο ότι η άρνηση του Batasuna να καταδικάσει την τρομοκρατική βία αποτέλεσε στην ουσία σιωπηρή υποστήριξη της τρομοκρατίας, λαμβανομένου υπόψη ότι το πρόβλημα αυτό ταλανίζει την Ισπανία για χρονικό διάστημα πάνω από τριάντα χρόνια και ότι όλα τα υπόλοιπα πολιτικά κόμματα το έχουν έως σήμερα καταδικάσει. Τώρα, προσωπικά έχω ένα προβληματάκι με αυτήν τη σκέψη. Πέρα από το πλαίσιο της συγκεκριμένης υπόθεσης, το ότι δεν καταδικάζεις κάτι, δεν σημαίνει ότι, αυτομάτως, το υποστηρίζεις. Η εφαρμογή αυτού του κανόνα αδιάκριτα στο πλαίσιο της ελευθερίας της εκφρασης μπορεί να έχει καταστροφικά αποτελέσματα γι΄αυτό το δικαίωμα.

Στην Exteberria η υπόθεση αφορούσε τον αποκλεισμό από τις βουλευτικές, νομαρχιακές και δημοτικές εκλογές, πολιτικών σχηματισμών, οι οποίοι θεωρούνταν διάδοχοι του Batasuna. Η απόφαση είναι ενδιαφέρουσα, διότι επιβεβαιώνει τον διάλογο που υφίσταται μεταξύ των άρθρων 3 του Πρώτου πρωτοκόλλου (δικαίωμα σε ελεύθερες εκλογές) και 10 (ελευθερία της έκφρασης). Σε ό,τι αφορά τον αποκλεισμό από τις βουλευτικές εκλογές, το ΕΔΔΑ εφαρμόζει, όπως ήταν αναμενόμενο, το άρθρο 3 του Πρώτου Πρωτοκόλλου, διάταξης που, ως γνωστόν, αφορά μόνο αυτού του είδους της εκλογές. Σε ό,τι όμως αφορά τις νομαρχιακές και δημοτικές εκλογές, τίθεται σε εφαρμογή η ευρύτερη διάταξη, δηλαδή η ελευθερία της έκφρασης, εν προκειμένω της πολιτικής έκφρασης. Προβληματική πάντως μου φαίνεται η σκέψη του δικαστηρίου του Στρασβούργου ότι η διήμερη προθεσμία για να αμφισβητήσει το αποκλεισθέν κόμμα την απόρριψη της υποψηφιότητάς του, δεν είναι προβληματική ως προς τα προαναφερθέντα άρθρα. Σημειώνω ότι σχετικά με αυτό το ζήτημα, η Επιτροπή της Βενετίας του Συμβουλίου της Ευρώπης υποδεικνύει ότι η εύλογη προθεσμία θα ήταν τουλάχιστον τρεις ημέρες.

2009-07-18T14:31:00.001+02:00

Λοιπόν, τις επόμενες μέρες θα ανεβάσω σχολιάκια για τις τελευταίες αποφάσεις του Στρασβούργου πριν από τις διακοπές. Θα έχω και ψιλοεπισκόπηση των βασικότερων ελληνικών αποφάσεων για το πρώτο εξάμηνο. Γι’ αυτό... μη χαθείτε!

Αποφάσεις για συνθήκες κράτησης
ΕΔΔΑ, Sulejmanovic v. Italy, (απόφαση 16.7.2009, προσφυγή no. 22635/03)
Τον προσφεύγοντα τον είχαν μπουζουριάσει σε κελί, το οποίο μοιραζόταν με άλλους κρατούμενους. Αναλόγως με την ώρα της ημέρας, ο ελεύθερος γι΄αυτόν χώρος κυμαινόταν από 3,24 με 5,40 τετραγωνικά μέτρα. Μέχρι και ποδόσφαιρο έπαιζε δηλαδή. Το ενδιαφέρον της απόφασης είναι ότι σημειώνει μεν πως σύμφωνα με την Επιτροπή για την πρόληψη των βασανιστηρίων και της εξευτελιστικής μεταχείρισης, το ελάχιστο εμβαδόν που πρέπει να αντιστοιχεί σε κάθε κρατούμενο ανέρχεται σε 7 τετρ. μέτρα, δέχεται δε ότι εν προκειμένω ο κρατούμενος βρισκόταν σε καθεστώς κράτησης αρκετά χαλαρό. Μπορούσε να βρίσκεται έξω από το κελί του για 9 περίπου ώρες την ημέρα, να κόβει βόλτες, να παίζει πινγκ-πονγκ, ενδεχομένως και να γκομενίζει (αυτό το τελευταιο δεν το λέει το δικαστήριο αλλά το υποψιάζομαι εγώ). Άρα, το ΕΔΔΑ δέχεται ότι οι συνθήκες κράτησης ήταν ανεκτές και καταλήγει σε μη παραβίαση του άρθρου 3.

ΕΔΔΑ, Khider c. France (απόφαση 9.7.2009, προσφυγή no. 39964/05)
Είναι η πρώτη απόφαση που ασχολείται, υπό το πρίσμα του άρθρου 3, με το ζήτημα των συνεχών μεταγωγών από τη μια φυλακή στην άλλη, ατόμου το οποίο βρισκόταν υπό προσωρινή κράτηση. Το ΕΔΔΑ δέχεται ότι οι γαλλικές σωφρονιστικές αρχές το παραξήλωσαν, αφού ο προσφεύγων μεταφέρθηκε, για λόγους ασφαλείας, σε διαφορετικά σωφρονιστικά καταστήματα δεκατέσσερις φορές μέσα σε διάστημα επτά ετών. Όταν αποφυλακισθεί, με το καλό, θα μπορεί να γράψει οδηγό για σωφρονιστικό τουρισμό στη Γαλλία. Το δικαστήριο δέχθηκε ότι ο υψηλός αριθμός των μεταγωγών είχε αρνητικές συνέπειες στην ψυχική υγεία του κρατουμένου, αφού η προσαρμογή του σε κάθε νέα φυλακή ήταν δυσχερής, η επικοινωνία με την οικογένειά του καθίστατο ολοένα και πιο δύσκολη, ενώ, τέλος, ήταν πρακτικώς αδύνατο να εφαρμοσθεί αποτελεσματική ιατρική αγωγή (έπασχε και από κάποια ψυχολογικά προβλήματα). Παραβίαση του άρθρου 3.

Ιστορία μου, αμαρτία μου

2009-06-23T18:15:00.003+02:00

Άρνηση πρόσβασης σε πληροφορίες ιστορικού περιεχομένου
ΕΔΔΑ, Kenedi v. Hungary (απόφαση 26.5.2009, προσφυγή n° 31475/05)

Η αίτηση του προσφεύγοντα για πρόσβαση στα αρχεία των Ουγγρικών μυστικών υπηρεσιών προκειμένου να συντάξει ιστορική μελέτη απορρίφθηκε επανειλημμένως από τον Υπουργό Εσωτερικών παρά το γεγονός ότι ο προσφεύγων είχε στο μεταξύ προσφύγει και στη δικαιοσύνη, η οποία τον είχε δικαιώσει. Μάλιστα, ο αρμόδιος Υπουργός παραχώρησε τελικά τη σχετική άδεια στον προσφεύγοντα υπό τον όρο όμως ότι ο τελευταίος δεν θα δημοσιοποιούσε τα πορίσματα των ερευνών του, πράγμα που δεν έγινε αποδεκτό από τον δεύτερο.
Το ΕΔΔΑ υπογραμμίζει τη σημασία της πρόσβασης στις αναγκαίες πληροφορίες στο πλαίσιο σύνταξης ιστορικής έρευνας σχετικά με το πολιτικό παρελθόν ενός κράτους. Διαπιστώνει ότι, εν προκειμένω, η άρνηση της διοίκησης να επιτρέψει την πρόσβαση στα συγκεκριμένα αρχεία ήταν αυθαίρετη, αφού παραβίαζε τη σχετική δικαστική απόφαση. Τονίζεται ότι αυτή η συμπεριφορά των ουγγρικών αρχών δεν προκάλεσε παραβίαση μόνο του άρθρου 6§1 της Σύμβασης (υποχρέωση συμμόρφωσης προς τις δικαστικές αποφάσεις) αλλά και του άρθρου 10 (δικαίωμα στην ελευθερία της έκφρασης).

Τελευταίες ελληνικές υποθέσεις

2009-06-12T02:48:00.005+02:00

Ξέρω, ξέρω, χάθηκα αλλά είχε πέσει πολλή δουλειά. Και το κακό είναι ότι οι εξελίξεις τρέχουν. Λοιπόν, ας αρχίσουμε με τις νέες και ενδιαφέρουσες ελληνικές αποφάσεις από το Στρασβούργο και σιγά-σιγά θα επεκταθούμε και στις υπόλοιπες:

Άρνηση συμμετοχής στις εξετάσεις του Δικηγορικού Συλλόγου σε ρωσίδα υπήκοο, στην οποία όμως προηγουμένως είχε επιτραπεί η πραγματοποίηση άσκησης
ΕΔΔΑ, Bigaeva c. Grèce (απόφαση 28.5.2009, προσφυγή n° 26713/05)

Η προσφεύγουσα ήρθε στην Ελλάδα τη δεκαετία του ‘90, έμαθε ελληνικά, πέρασε στη Νομική, πήρε πτυχίο, γράφτηκε και σε μεταπτυχιακά. Όταν υπέβαλε τα χαρτιά της στον ΔΣΑ για να κάνει άσκηση, δεν της δημιούργησαν πρόβλημα αλλά όταν εμφανίστηκε για να δώσει εξετάσεις και να την καμαρώσουν οι γονείς της δικηγόρο, της είπαν «όοοοοοοοοοχι», διότι είσαι ρωσίδα και οι εκτός Ε.Ε. δεν μπορούν να γίνουν δικηγόροι. Η απόφαση του ΕΔΔΑ είναι αξιοσημείωτη, διότι κάνει ενδιαφέρουσες σκέψεις ως προς την εφαρμογή του άρθρου 8 της Σύμβασης και τον τρόπο με τον οποίο διαπλέκονται η έννοια του ιδιωτικού με τον επαγγελματικό βίο. Επίσης, το ΕΔΔΑ καταλήγει σε παραβίαση του άρθρου 8, δεχόμενο ότι στην ουσία ο ΔΣΑ επέδειξε ασυνέπεια δεχόμενος από τη μία την προσφεύγουσα ως ασκούμενη, αποκλείοντάς την από την άλλη από τις εξετάσεις. Οι συλλογισμοί που αφορούν το άρθρο 8 σε συνδυασμό με το άρθρο 14 της ΕΣΔΑ (απαγόρευση της διακριτικής μεταχείρισης) δεν πολυπείθουν. Θα ήταν προτιμότερο το ΕΔΔΑ να πει και κάτι σχετικά με την ανυπαρξία διάκρισης στην ελληνική έννομη τάξη μεταξύ των διαμενόντων για μεγάλη και μικρή χρονική διάρκεια στην ελληνική επικράτεια ως κριτηρίου για την πιθανή δυνατότητα πρόσβασής τους σε ορισμένα επαγγέλματα. Να υπενθυμίσουμε ότι το κοινοτικό δίκαιο προβαίνει σε αυτήν τη διάκριση ως προς την κατοχύρωση εργασιακών δικαιωμάτων. Αναμφσβήτητα στην περίπτωσή μας, η προσφεύγουσα δεν είχε έρθει στην Ελλάδα για διακοπές αλλά, αντίθετα, η μακρόχρονη παραμονή της συνδεόταν με βασικές επιλογές που είχε κάνει στη ζωή της για την εγκατάσταση σε μια νέα πατρίδα.

Ισότητα των όπλων, προνομιακή μεταχείριση του ελληνικού δημοσίου ως προς την παραγραφή των απιτήσεών του κατά ιδιωτικής εταιρείας
ΕΔΔΑ, Varnima Corporation International S.A. (απόφαση 28.5.2009, προσφυγή n° 48906/06)

Μετά τη Meidanis c. Grèce, άλλη μια απόφαση έρχεται να καταδικάσει δικονομικά προνόμια του δημοσίου στο πλαίσιο διαφορών ιδιωτικής φύσης. Στην υπόθεση αυτή, τα ελληνικά δικαστήρια συνεκδίκασαν τις αντίθετες αγωγές μεταξύ της προσφεύγουσας ναυτιλιακής εταιρείας και του δημοσίου και εφάρμοσαν ενιαύσια παραγραφή ως προς τις απαιτήσεις της προσφεύγουσας κατά του δημοσίου. Σε ό,τι όμως αφορούσε την απαίτηση του πρώτου κατά της δεύτερης, εφάρμοσαν εικοσαετή παραγραφή και δέχθηκαν την αγωγή του. Το ενδιαφέρον στοιχείο της υπόθεσης είναι ότι το ΕΔΔΑ εξετάζει το ζήτημα στο πλαίσιο του άρθρου 6 και της αρχής της ισότητας των όπλων. Υπογραμμίζεται ότι τα δύο μέρη είχαν το ίδιο status στο πλαίσιο ιδιωτικής διαφοράς και ότι το δημόσιο δεν μπορούσε να επικαλείται με αόριστο τρόπο το δημόσιο συμφέρον, για να επιτύχει ιδιαίτερη μεταχείριση στο πλαίσιο της δίκης, αφού ενεργούσε ως fiscus και όχι ως imperium. Το μήνυμα που στέλνεται είναι σαφές: όταν το δημόσιο ενεργεί ως ιδιώτης καλό θα είναι να ξεχνάει τα δικονομικά προνόμια που ήξερε ως τώρα.

Συνθήκες κράτησης πολιτικού πρόσφυγα στον συνοριακό σταθμό του Σουφλίου
ΕΔΔΑ, S.D. c. Grèce (απόφαση 11.6.2009, προσφυγή n° 53541/07)

Η απόφαση είναι σημαντική για την Ελλάδα, διότι το ΕΔΔΑ για πρώτη φορά εξετάζει τις αιτιάσεις σχετικά με τα άρθρα 3 και 5 της ΕΣΔΑ, αλλοδαπού ο οποίος είχε ζητήσει πολιτικό άσυλο. Ο προσφεύγων ήταν Τούρκος υπήκοος, ο οποίος συνελήφθη για παράνομη είσοδο στη ώρα και κρατήθηκε στο Σουφλί. Παρά το γεγονός ότι υπέβαλε αίτηση πολιτικού ασύλου (όταν δηλαδή εδέησαν οι ελληνικές αρχές να την καταχωρίσουν) η κράτησή του στον όμορφο χώρο του συνοριακού σταθμού συνεχίστηκε. Ααα, παρεμπιπτόντως, στο μεταξύ ο προσφεύγων είχε αθωωθεί και από το ποινικό δικαστήριο για παράνομη είσοδο στη χώρα, αφού είχε γίνει δεκτό ότι για ποια παράνομη είσοδο στη χώρα συζητάμε από τη στιγμή που ο άνθρωπος είχε φύγει τρέχοντας από την Τουρκία να γλυτώσει το παλούκωμα. Οι καλές ελληνικές αρχές όμως, επειδή τον αγάπησαν πολύ, παρέτειναν την κράτησή του με σκοπό την απέλασή του. Κάτι για Σύμβαση της Γενεύης που απαγορεύει την απέλαση ή έκδοση ατόμων, ενώ εκκρεμεί η αίτηση ασύλου τους μάλλον δεν είχαν ακούσει. Το ΕΔΔΑ βασίζεται σε διάφορες εκθέσεις τόσο διεθνών οργάνων όσο και του Συνηγόρου του Πολίτη, για να καταλήξει σε παραβίαση του άρθρου 3. Ιδιαίτερη σημασία έχουν όσα υπογραμμίζονται στο πλαίσιο του άρθρου 5 §§ 1 και 3, όπου το ΕΔΔΑ ούτε λίγο ούτε πολύ λέει ότι τα ένδικα μέσα που προβλέπονται στο άρθρο 76 του νόμου 3386/2005 δεν είναι αποτελεσματικά προκειμένου ο αλλοδαπός να αμφισβητήσει τη νομιμότητα της κράτησής του στο πλαίσιο διοικητικής απέλασης. Κάτι μου λέει ότι αναμένεται συνέχεια...

Γάμος ομόφυλων ζευγαριών : je t’aime, moi non plus;

2009-05-13T13:45:00.005+02:00

Η πολυαναμενόμενη και, μάλλον, αναμενόμενη απόφαση της ελληνικής δικαιοσύνης για τον γάμο μεταξύ ομόφυλων ζευγαριών δημοσιεύθηκε πριν από λίγες μέρες. Το Πολυμελές Πρωτοδικείο Ρόδου, με την υπ΄αριθμ. 114/2009 απόφασή του κήρυξε ανυπόστατο τον γάμο που είχαν τελέσει η Όλγα και η Ευαγγελία στο όμορφο νησί της Τήλου πριν από ένα χρόνο περίπου. Oι ζέστες είχαν αρχίσει να σφίγγουν, οι κοπέλες ευτυχισμένες σιγοτραγουδούσαν μαζί με τον δήμαρχο Τήλου « λίγο κρασί, λίγο θάλασσα και το κορίτσι μου », ενώ το μέλλον φάνταζε λαμπρό. Έλα όμως που είχαν ξεχάσει τον ξενοδόχο, δηλαδή τον κακούλη Εισαγγελέα Πρωτοδικών Ρόδου, ο οποίος ως προστάτης της ηθικής, ζήτησε από το Πρωτοδικείο να ακυρώσει τον γάμο; Όπερ και εγένετο.

Οφείλω να ομολογήσω ότι η απόφαση είναι λιγότερο κακή απ΄ό,τι περίμενα. Να πω την αλήθεια, ανέμενα επιχειρήματα τύπου εντελώς Μουτζαχεντίν χωρίς οιαδήποτε αναφορά σε διεθνές δίκαιο. Η απόφαση δείχνει ότι οι δικαστές το προσπάθησαν, ωστόσο, για να τους έβγαινε πιο πειστική η απόφαση, χρειάζονταν περισσότερη δουλίτσα και πιο διεισδυτικά επιχειρήματα.

Τρεις παρατηρήσεις έχω να κάνω. Πρώτον, οι εναγόμενες υποστήριξαν ότι η αγωγή που άσκησε ο Εισαγγελέας ήταν επέμβαση στην ατομική και οικογενειακή τους ζωή, όπως αυτή προστατεύεται από το άρθρο 8 της ΕΣΔΑ (αμάν πια αυτή η ΕΣΔΑ, σε λίγο θα την επικαλούνται και στα μπουζουξίδικα αν δεν δίνουν στον πελάτη πρώτο τραπέζι πίστα- θα μπορούσε όντως να είναι επέμβαση στην ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητας). Το Πολ. Πρωτοδικείο απάντησε ότι το επιχείρημα βασιζόταν σε εσφαλμένη προϋπόθεση, διότι αυτό που έπρεπε εδώ να απαντηθεί ήταν εάν πράγματι βρισκόμασταν ενώπιον « οικογένειας ». Τώρα, εδώ να παρατηρήσω ότι η Σύμβαση δεν το βλέπει περιοριστικά το ζήτημα. Βάσει του άρθρου 8, θα υπήρχε παρέμβαση τουλάχιστον ως προς το δικαίωμα προστασίας του ιδιωτικού βίου, χωρίς δηλαδή καν να τεθεί η συζήτηση υπό το πρίσμα της « οικογενειακής ζωής » (βλ. π.χ. E.B. v. France [GC], no 43546/02, ECHR 2008 …). Άλλα και το άρθρο 12 της Σύμβασης που κατοχυρώνει συγκεκριμένα το δικαίωμα σύναψης γάμου, δεν αποκλείει την εφαρμογή του στα ομόφυλα ζευγάρια (μια απόφαση Christine Goodwin v. the United Kingdom [GC], no. 28957/95, ECHR 2002 VI την έχουν ακουστά στη Ρόδο ;). Οπότε σε αυτόν τον τομέα ήθελε περισσότερη δουλίτσα η απόφαση.

Φιλότιμη η προσπάθεια να βγει από την ανάλυση των διεθνούς δικαίου ότι ο όρος « οικογένεια » καταλαμβάνει μόνο τα ετερόφυλα ζευγάρια και ότι ο όρος « μελλόνυμφοι », του άρθρου 1367 ΑΚ, έχει την αντίστοιχη έννοια. Σε ό,τι πάντως αφορά την ανάλυση του δικαστηρίου σχετικά με το άρθρο 12 της ΕΣΔΑ ισχύουν όσα αναφέρθηκαν ανωτέρω. Εγώ προσωπικά μπορώ να δεχθώ ότι κατά την εποχή σύνταξης του Αστικού Κώδικα ο νομοθέτης θεωρούσε δεδομένο ότι ο « γάμος » είχε ως σημείο αναφοράς το ετερόφυλο ζευγάρι. Νομίζω όμως ότι οι κρίσεις του δικαστηρίου στη συνέχεια σχετικά με το ζήτημα της ίσης μεταχείρισης και του άρθρου 4 του Συντάγματος δεν είναι επαρκείς. Δεν είναι δυνατόν να αντιμετωπίζει την καρδιά του προβλήματος με τη φράση « Λαμβανομένων εν προκειμένω υπόψη των υφισταμένων άνω κοινωνικών συνθηκών, η μη αναγνώριση της ευχέρειας τέλεσης γάμου μεταξύ ομοφύλων κρίνεται δικαιολογημένη, αφού πρόκειται για πρόσωπα που βρίσκονται κάτω από διαφορετικές συνθήκες ». Εμ, εδώ σε θέλω. Ποιες είναι αυτές οι διαφορετικές συνθήκες ;

Μου αρέσει δε στο τέλος της απόφασης η παραίνεση του δικαστή στον νομοθέτη να αναλάβει εκείνος το ζήτημα και να ρυθμίσει νομοθετικώς το πρόβλημα που έχει δημιουργηθεί. Είναι σαν να του λέει: «Δεν μπορώ εγώ να βγάλω τα κάστανα απ΄τη φωτιά. Αυτό είναι ζήτημα πολιτικής βούλησης, δεν μπορώ να αναλάβω εγώ την ευθύνη της αλλαγής». Εντάξει, ας μην είμαστε τόσο απαιτητικοί από την ελληνική δικαιοσύνη. Ήταν ίσως βαρύ το φορτίο της υπόθεσης για τους πρωτοδίκες της Ρόδου. Από την άλλη όμως, βρε παιδί μου, σε κάτι τέτοιες περιπτώσεις δεν περιμένεις από τον δικαστή να πάρει τη ζυγαριά στα χέρια του και να βγάλει απόφαση θαρραλέα σχετικά με το τι σημαίνει να είσαι ίσος με τους συμπολίτες σου σε μια δημοκρατία ;
Η συνέχεια στο Εφετείο Δωδεκανήσου.

Άρθρο για τα Δεκεμβριανά (του 2008) στη Monde

2009-04-30T14:33:00.001+02:00

Το διαβάσετε αυτό το άρθρο του Μαραντζίδη στην προχθεσινή Monde; Εγώ συμφωνώ.

Point de vue
La farce grecque : bilan d'une fausse révolte, par Nicos Marantzidis
LE MONDE | 28.04.09 | 13h06 • Mis à jour le 28.04.09 | 13h06

Les émeutes qui ont eu lieu à Athènes et dans d'autres grandes villes de Grèce il y a quelques semaines ont amené le pays au bord d'une crise de nerfs, et sont au centre de l'attention de l'opinion publique internationale. Pleins d'empathie pour le populisme et le sentimentalisme, les médias nationaux ont contribué à la création de cet imaginaire de révolte sociale, expression, pour certains, d'une permanente tragédie grecque.

Une vague d'analyses stéréotypées à propos de la révolte des jeunes a balayé les médias, et certains journalistes sont allés jusqu'à prophétiser une explosion sociale, voire une quasi-guerre civile.
Heureusement, nous en sommes très loin. Tout d'abord, ce mouvement n'a pas eu une base sociale spécifique, mais dispersée : des étudiants et des lycéens des quartiers bourgeois, des enfants d'immigrés et des groupes sociaux exclus. Des jeunes ont manifesté avec des "soixante-huitards", des apolitiques à côté d'anarchistes, des maoïstes avec des supporters d'équipes de foot. Et, comme d'habitude, le noyau initial était formé de groupes de jeunes anarchistes qui prennent plaisir à caillasser des magasins et à brûler des voitures dans "leur territoire" universitaire afin d'affirmer leur identité idéologique.
L'opinion générale a désigné la colère comme ressort principal de ces événements. En réalité, les sentiments étaient très divers : d'un côté, la haine et la rage des manifestants du mouvement altermondialiste et anarchiste ; d'un autre, la jalousie des émigrés contre la société de consommation ; d'un troisième, le plus important, le défoulement et le babillage des gamins qui faisaient l'école buissonnière pour participer à un théâtre de rue avec publicité garantie.
La plupart des manifestants ont eu le sentiment agréable de participer à une petite aventure qui fortifiait leur narcissisme, grâce aux transmissions télévisées. La phrase qui se voulait rassurante mais totalement ratée du ministre de l'intérieur, qui a déclaré que "la police sera sur la défensive", a fonctionné comme le feu vert à une participation générale aux émeutes, sans risque ni coût, en toute impunité. Bref, une sorte de plaisanterie sociale.
Ce mouvement n'a même pas vu émerger de nouvelles valeurs idéologiques susceptibles de préfigurer l'évolution des réalités sociales, comme l'avait fait Mai 68. Les manifestants ont trouvé leur point de convergence dans l'opposition à la police, banalité qui se répète depuis trente-cinq ans, mais ils n'ont eu aucune imagination dans leurs revendications, expression de la tradition étatique la plus classique de la gauche grecque ; et pour cause : ce sont les groupes gauchistes et les deux partis communistes qui ont réussi très vite à canaliser le discours public des manifestants.
Les émeutes ont confirmé la crise d'un gouvernement qui affronte de sérieux problèmes de légitimité : il s'est non seulement montré incapable de mettre en oeuvre des réformes indispensables, mais en outre, il est mêlé à plusieurs scandales économiques qui ont réduit sa capacité d'action.
En même temps, les événements ont montré combien la culture politique dominante, installée après la chute de la dictature des colonels en 1974, a contribué à l'impasse actuelle. La Grèce est probablement le dernier pays européen où des valeurs de type "démocratie populaire" imprègnent le discours public, surtout celui des intellectuels et des médias.
Rappelons qu'en 1989, année de la chute du mur de Berlin, la droite, pour des raisons électorales, ne s'était pas gênée pour former un gouvernement de coalition avec le Parti communiste, un des derniers partis staliniens en Europe.
Toute revendication égalitariste rencontre son écho dans cette culture politique, avec pour conséquence indirecte le fait que la violence ne soit pas dénoncée. Cette culture de la violence dite "politique" permet à une mouvance idéologique d'imposer son règne dans plusieurs secteurs de la société.
Ainsi, la loi qui interdit la présence de la police dans les universités au nom de la liberté de penser - et qui existe uniquement en Grèce - permet-elle à l'extrême gauche de s'y imposer par l'intimidation permanente. Des professeurs sont roués de coups ou menacés, un colloque scientifique traitant du communisme est boycotté si ainsi en a décidé le Parti communiste, etc.
Rien n'est resté du mouvement de décembre et du tsunami médiatique qu'il a généré. Rien sauf cette tentation de la violence et de l'anomie. Il est clair que si le discours des médias, des intellectuels et des partis politiques continue à présenter l'occupation des écoles par les lycéens comme "un avenir plein de promesse", la conséquence en sera une réceptivité accrue aux incantations du totalitarisme et du populisme.
L'expérience historique a montré que les révolutions "jeunistes" répandent plus le désastre que le bonheur ; le Cambodge des Khmers rouges et la révolution culturelle maoïste en sont les exemples des plus tragiques.
Heureusement, la "révolte" de décembre 2008 est plus proche de la farce que de la tragédie. Une farce que les enfants se plaisent à monter pour s'amuser.
________________________________________
Nicos Marantzidis est enseignant de sciences politiques à l'université de Macédoine (Thessalonique).

Και άλλη απόφαση ΕΔΔΑ για το δικαίωμα πρόσβασης στην πληροφόρηση, K.H. and others v. Slovakia (απόφαση 24 Απριλίου 2009, προσφυγή n° 32881/04)

2009-04-30T13:58:00.006+02:00

Για όσους ενδιαφέρονται σχετικά με αυτό το ζήτημα, το ΕΔΔΑ φαίνεται να μην τους απογοητεύει τελευταία. Μετά την πρόσφατη ουγγρική απόφαση (βλ. προηγούμενο post), πριν από λίγες μέρες το δικαστήριο του Στρασβούργου δημοσίευσε και την εν λόγω σλοβακική, της οποίας το ιστορικό πλαίσιο είναι πιο πλούσιο από την πρώτη. Συγκεκριμένα, η K.H. αφορά οκτώ γυναίκες Ρομά, οι οποίες μετά την εισαγωγή τους σε νοσοκομεία προκειμένου να γεννήσουν διαπίστωσαν ότι δεν μπορούσαν πλέον να τεκνοποιήσουν. Οι κρατικές αρχές αρνήθηκαν να τους δώσουν πρόσβαση στους ιατρικούς τους φακέλους, έτσι ώστε να πληροφορηθούν οι ίδιες εάν τα νοσοκομεία έφεραν ευθύνη.

Το ΕΔΔΑ εξέτασε το παράπονό τους βάσει του άρθρο 8 της Σύμβασης, διάταξης που κατοχυρώνει, μεταξύ άλλων, και το δικαίωμα προστασίας τους ιδιωτικού βίου. Αναζήτησε δε τις θετικές υποχρεώσεις του κράτους στο πλαίσιο της συγκεκριμένης υπόθεσης. Υπογράμμισε ότι, προκειμένου το δικαίωμα πρόσβασης σε προσωπικές πληροφορίες να είναι αποτελεσματικό και ουσιαστικό, θα πρέπει το κράτος να φέρει το βάρος απόδειξης σχετικά με τους λόγους απόκρυψης προσωπικών πληροφοριών και όχι ο ενδιαφερόμενος, ο οποίος, σύμφωνα με το σλοβακικό δημόσιο, όφειλε να θεμελιώσει επαρκώς τους λόγους για τους οποίους επιθυμούσε την πρόσβαση στον προσωπικό του φάκελλο.

Η απόφαση καταλήγει επίσης και σε παραβίαση του άρθρου 6§1 λόγω της αδυναμίας των προσφυγουσών να προσκομίσουν τα κρίσιμα αποδεικτικά στοιχεία ενώπιον των δικαστηρίων.

Και με αυτήν την απόφαση το ΕΔΔΑ φαίνεται να υπογραμμίζει τον ολοένα και στενότερο έλεγχο που εφαρμόζει τα τελευταία τρία χρόνια σε περιπτώσεις παραβιάσεων των ατομικών δικαιωμάτων των Ρομά.

Hero (?) by accident

2009-04-25T17:31:00.013+02:00

Φθινόπωρο του 2006 και μια ομάδα τεσσάρων αγοριών στο Τορίνο προπηλακίζουν ένα συμμαθητή τους που έπασχε από το σύνδρομο Down. Το αγόρι κατατρομοκρατείται και “κυριολεκτικά τα κάνει επάνω του”. Ως εδώ η ιστορία θα ήταν λίγο-πολύ συνηθισμένη, αφού όλοι ξέρουμε ότι σε κάθε σχολείο υπάρχουν καλόπαιδα που ρίχνουν ψιλές σε συμμαθητές τους. Θυμάμαι έναν που με είχε μουρλάνει στο Γυμνάσιο, το πλήρωσε όμως αργότερα, αλλά αυτό θα σας το πω άλλη φορά. Στην ιστορία μας η διαφορά είναι ότι παίρνει μέρος και η τεχνολογία και περιπλέκει τα πράγματα. Το ένα από τα τέσσερα αγόρια κατέγραψε με κάμερα το συμβάν και στη συνέχεια «ανέβασε» το βίντεο στο Google Video, όπου και παρέμεινε για περίπου δύο μήνες προτού η Google δεήσει να το αποσύρει.

Δυόμισι περίπου χρόνια αργότερα, η απόφαση των ιταλικών δικαστήριων, στο πλαίσιο ποινικής δίωξης που ασκήθηκε κατά των υπευθύνων της Google μπορεί να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο θα εξελιχθούν οι επιχειρήσεις που προσφέρουν υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης, μηχανές αναζήτησης ή γενικότερα τόπους φιλοξενίας απόψεων, φωτογραφιών και video τρίτων. Προς απάντηση είναι το κατά πόσον αυτού του είδους οι εταιρείες θα πρέπει να διέπονται από τους ίδιους κανόνες που διέπουν τα κλασικά μέσα ενημέρωσης . Ο δικηγόρος της Google υποστηρίζει ότι εάν θεωρηθεί ότι η Google είχε σε αυτήν την περίπτωση την υποχρέωση να ελέγξει το video πριν από τη δημοσίευσή του στον ιστότοπό της, αυτό θα ήταν ένα πολύ κακό προηγούμενο που θα μπορούσε να αποβεί θανατηφόρο για το Διαδίκτυο. Γενικότερα, όσοι τάσσονται εναντίον της θέσπισης τέτοιων υποχρεώσεων για τις εταιρείες που δραστηριοποιούνται μέσω Internet, προβάλλουν ότι αναγώριση ευθύνης του ιστοτόπου εν προκειμένω θα ισοδυναμούσε με την υποβολή μήνυσης κατά του ταχυδρόμου που επιδίδει γράμμα προσβλητικού περιεχομένου.

Από την άλλη πλευρά, η εισαγγελική αρχή επισημαίνει ότι η Google και οι αντίστοιχες εταιρείες δεν είναι απλώς ένα παθητικό μέσο, κάτι σαν πίνακας ανακοινώσεων στον οποίο ο ενδιαφερόμενος καρφιτσώνει αγγελίες. Μάλιστα, στη συγκεκριμένη υπόθεση υπογραμμίζουν ότι το επίμαχο video παρέμεινε αναρτημένο για δύο περίπου μήνες, χωρίς η Google να το «κατεβάσει» και μάλιστα παρά το γεγονός ότι πάνω από εξήντα άτομα είχαν προβεί σε αρνητικότατα σχόλια στη σχετική ιστοσελίδα. Σημειωτέον ότι κατά την περίοδο αυτή το βιντεάκι είχε καταλάβει και την 29η θέση της λίστας της Google με τα πιο διασκεδαστικά video!! Η Google απέσυρε βέβαια το video αμέσως σχεδόν μόλις οι ιταλικές αρχές επικοινώνησαν με την εταιρεία και της επισήμαναν την ύπαρξή του. Θεωρεί δε ότι η υποχρέωση να προβαίνει σε ένα είδος προληπτικού ελέγχου των video που μεταφορτώνονται στον ιστότοπό της είναι στην πράξη κάτι το αδύνατο. Και αυτό, διότι κάθε εβδομάδα «ανεβαίνουν» στο site 1.500.000 περίπου φιλμάκια.

Για την ιστορία πάντως, τα τέσσερα αγοράκια εντοπίσθηκαν με τη βοήθεια της ίδιας της Google και καταδικάσθηκαν σε κοινωνική εργασία για την πράξη τους. Ποιος είπε ότι η τεχνολογία δεν είναι δίκοπο μαχαίρι;

Πηγές: timesonline
privacyassociation
gizmodo
slate

Μπόλικο πράμα

2009-04-23T14:06:00.003+02:00

Μπορεί να έχω κάνει καιρό να σας ενημερώσω για τη νομολογία του ΕΔΔΑ, αυτό όμως δεν σημαίνει ότι το τελευταίο κάθεται με σταυρωμένα τα χέρια. Πάμε λοιπόν !

Δημοσίευση άρθρου σε εφημερίδα στο οποίο ο προσφεύγων εμπλεκόταν εμμέσως σε ποινική υπόθεση που βρισκόταν στο στάδιο της ανάκρισης
ΕΔΔΑ, A. v. Norway (απόφαση 9.4.2009, προσφυγή n° 28070/06)
Παρά το γεγονός ότι ο προσφεύγων δεν κατονομαζόταν στο δημοσίευμα, περιλαμβάνονταν στοιχεία από τα οποία η ταυτότητα του θα μπορούσε να προσδιορισθεί, ιδιαιτέρως από τον κοινωνικό του περίγυρο. Το ΕΔΔΑ δέχεται τη σημασία της πληροφόρησης του κοινού σχετικά με ποινικές υποθέσεις, οι οποίες προκαλούν το δημόσιο ενδιαφέρον. Θεωρεί όμως ότι στη συγκεκριμένη περίπτωση το δημοσίευμα ενέπλεκε τον προσφεύγοντα στην ποινική υπόθεση, προεξοφλώντας μάλιστα την ενοχή του, χωρίς να έχουν προκύψει αντίστοιχα στοιχεία από την ανάκριση. Το γεγονός αυτό είχε δυσβάσταχτες συνέπειες για την προσωπική και επαγγελματική ζωή του, καθώς, μετά το επίμαχο δημοσίευμα, ο ίδιος καταδιώχθηκε στην κυριολεξία από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, έχασε τη δουλειά του και εγκατέλειψε το σπίτι του. Παραβίαση του άρθρου 8.

Δημοσίευση στον Τύπο φωτογραφίας καταδικασθείσας σε ποινική δίκη κατά την έξοδό της από το δικαστήριο
ΕΔΔΑ, Egeland and Hanseid v. Norway (απόφαση 16.4.2009, προσφυγή n° 34438/04)
Οι προσφεύγοντες, αρχισυντάκτες εφημερίδων ευρείας κυκλοφορίας, καταδικάσθηκαν σε δεκαπενθήμερη φυλάκιση (μετατρέψιμη σε πρόστιμο) για τη δημοσίευση φωτογραφίας καταδικασθείσας σε πολυετή φυλάκιση για ανθρωποκτονία, κατά τη στιγμή που η αστυνομία την οδηγούσε έξω από το δικαστήριο. Η καταδικασθείσα απεικονιζόταν σε πολύ άσχημη ψυχολογική κατάσταση, κλαίγοντας και σκουπίζοντας τα μάτια της. Το ΕΔΔΑ κατέληξε σε μη παραβίαση του άρθρου 10, επιβεβαιώνοντας την πρόσφατη τάση της νομολογίας του να υποβαθμίζει την προστασία της ελευθερίας του τύπου σε σχέση με την προστασία της τιμής και αξιοπρέπειας. Θεώρησε ότι η στιγμή κατά την οποία ελήφθησαν οι επίμαχες φωτογραφίες (αμέσως μετά την ετυμηγορία του δικαστηρίου) καθώς και ο τρόπος που απεικονιζόταν η καταδικασθείσα, αποτέλεσαν αδιάκριτη συμπεριφορά εκ μέρους των δημοσιογράφων απέναντί της, η οποία μάλιστα δεν συμβιβαζόταν και με το συμφέρον της απρόσκοπτης απονομής της δικαιοσύνης. Ενδιαφέρουσες οι σύμφωνες γνώμες των δικαστών Ροζάκη και Malinverni σχετικά με την έκταση του « περιθωρίου εκτίμησης των κρατών-μελών » σε αντίστοιχες περιπτώσεις.

Δικαίωμα πρόσβασης ΜΚΟ σε προσφυγή, η οποία είχε υποβληθεί από βουλευτή ενώπιον του Συνταγματικού δικαστηρίου
ΕΔΔΑ, Tarsasag a Szabadsag-Jogokert v. Hungary (απόφαση 14.4.2009, προσφυγή n° 37374/05)
Τα ουγγρικά δικαστήρια απέρριψαν την αίτηση του προσφεύγοντος Μη Κυβερνητικού Οργανισμού να λάβει αντίγραφο της εν λόγω προσφυγής, με την οποία ο βουλευτής παραπονιόταν για τη συνταγματικότητα πρόσφατων τροποποιήσεων του Ουγγρικού ποινικού κώδικα. Το ΕΔΔΑ καταλήγει σε παραβίαση του άρθρου 10. Θεωρεί ότι η απόρριψη του αιτήματος του προσφεύγοντος βάσει της νομοθεσίας για την προστασία των προσωπικών δεδομένων δεν ήταν συμβατή με την προαναφερθείσα διάταξη της Σύμβασης. Είναι αξιοσημείωτο ότι το ΕΔΔΑ υπογραμμίζει πως θα ήταν μοιραίο για την ελευθερία της έκφρασης θα μπορούσαν να αποκλείσουν την πρόσβαση των ΜΜΕ σε κείμενα που αντανακλούν τις απόψεις τους σχετικά με ζητήματα δημοσίου ενδιαφέροντος, υπό το πρόσχημα προστασίας των προσωπικών τους δεδομένων. Επίσης, η απόφαση υπογραμμίζει τον ρόλο των ΜΚΟ στο πλαίσιο προστασίας της ελευθερίας του λόγου και την πληροφόρησης του κοινού σχετικά με ζητήματα δημοσίου ενδιαφέροντος. Όπως παραδοσιακά πράττει με τον Τύπο, το ΕΔΔΑ χαρακτηρίζει σε αυτήν την απόφαση και τους ΜΚΟ ως « σκυλιά-φύλακες » (watchdogs) της δημοκρατίας.

Θάνατος οπλίτη κατά τη διάρκεια της στρατιωτικής του θητείας. Αξιοπιστία της διοικητικής έρευνας
ΕΔΔΑ, Beker v. Turkey (απόφαση 24.3.2009, προσφυγή n° 27866/03)Το ΕΔΔΑ εξετάζει μέσω του άρθρου 2 τις συνθήκες κατά τις οποίες βρήκε τον θάνατο οπλίτης μέσα στον θάλαμο του τάγματος όπου υπηρετούσε τη στρατιωτική του θητεία. Η διοικητική έρευνα που διενεργήθηκε από τις τουρκικές αρχές κατέληξε ότι το θύμα είχε αυτοκτονήσει. Ωστόσο, το ΕΔΔΑ διαπιστώνει ότι τα συμπεράσματα της έρευνας « αψήφησαν κάθε λογική » και θεωρεί ότι οι τουρκικές αρχές δεν προσέφεραν επαρκείς εξηγήσεις για τον τρόπο με τον οποίο επήλθε ο θάνατος. Βάσει αυτού του στοιχείου, το ΕΔΔΑ αντιστρέφει το βάρος απόδειξης και καταλήγει σε παραβίαση του άρθρου 2 της Σύμβασης.

Ο Lord Hoffmann πήρε τ΄όπλο του

2009-04-18T17:24:00.010+02:00

Ο Lord Hoffmann είναι δικαστής στο ανώτατο βρετανικό δικαστήριο, το House of Lords. Πρόσφατα, πριν από ένα μήνα, σε ομιλία του στο Judicial Studies Board επέκρινε δριμύτατα το Ευρωπαϊκό δικαστήριο ανθρωπίνων δικαιωμάτων για τον ακτιβισμό του και για την τάση του να λειτουργεί ως ένα οιονεί Ευρωπαϊκό Συνταγματικό Δικαστήριο, παρά το γεγονός ότι στερείται της σχετικής πολιτικής νομιμοποίησης. Συμφωνείτε ή διαφωνείτε με τις απόψεις του, αξίζει. πιστεύω, να διαβάσετε την εισήγησή του διότι περιλαμβάνει τα βασικότερα επιχειρήματα όσων απορρίπτον την ιδέα της παγκοσμιότητας των ατομικών δικαιωμάτων. Κατά τον Hoffmann, πιστού οπαδού του Bentham όπως απορρέει από το κείμενό του, τα ανθρώπινα δικαιώματα έχουν μεν παγκόσμιο χαρακτήρα, ωστόσο η εφαρμογή τους στην εκάστοτη έννομη τάξη δεν μπορεί να είναι αρμοδιότητα ενός υπερεθνικού δικαστηρίου αλλά του εθνικού δικαστή. Στρέφοντας τα φαρμακερά του βέλη κατά του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, ο Hoffmann αναρωτιέται από πού κι ως πού μπορεί ο Σλοβένος και ο Μολδαβός δικαστής να αποφασίζουν για εξιεδικευμένα ζητήματα εφαρμογής του βρετανικού δικαίου, όπως τη δυνατότητα νυχτερινών πτήσεων στο αεροδρόμιο του Heathrow (απόφαση Hatton and others v. UK) ή την απαγόρευση της αυτοενοχοποίησης ως αρχής του ποινικού δικαίου. Κατά τον Hoffmann, όταν το ΕΔΔΑ μπαίνει σε τόσο ειδικά ζητήματα (για τα οποία ο ίδιος υπονοεί ότι το δικαστήριο του Στρασβούργου δεν ξέρει τί του γίνεται) έχει απλώς την ευχαρίστηση of «teaching grandmothers to suck eggs» (την έκφραση τη δανείζεται από τον Bentham).
Πίσω από τα ενδιαφέροντα επιχειρήματα του Lord Hoffmann διαγράφεται ξεκάθαρα ο βρετανικός σνομπισμός και η άποψη ότι «δεν θα μας μάθουν αυτοί οι άσχετοι τη δουλειά μας». Κάτι δηλαδή σαν την πρόσφατη άποψη Έλληνα Αρεοπαγίτη, ο οποίος χαρακτήρισε το ΕΔΔΑ σε άρθρο του στο Νομικό Βήμα ως «το δικαστήριο του Καδή» χωρίς φυσικά να συνοδεύει το κομπλιμέντο του με μια θεωρητική ανάλυση του επιπέδου αυτής του Hoffmann. Ο Hoffmann πάντως επιλέγει να αγνοεί το ίδιο το περιεχόμενο των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, το οποίο έχει μεν παγκόσμιο χαρακτήρα αλλά, όταν εναπόκειται σε ένα υπερεθνικό δικαστήριο να το ερμηνεύσει τότε το αντικείμενο του ελέγχου δεν μπορεί παρά να είναι οι συγκεκριμένες έννομες τάξεις των κρατών-μελών. Η αποσπασματική παράθεση από τον Hoffmann ορισμένων νομολογιακών παραδειγμάτων του ΕΔΔΑ με τα οποία ο ίδιος σφόδρα διαφωνεί, δεν μπορεί να επισκιάσει τον βαθύτερο λόγο ύπαρξης του ΕΔΔΑ. Αυτός δεν είναι άλλος από τη δημιουργία μιας ευρωπαϊκής συνταγματικής τάξης, η οποία απαιτεί τη διαμόρφωη κοινών αρχών εφαρμογής των δικαιωμάτων που κατοχυρώνονται από τη Σύμβαση.
Ας μην ξεχνά ο Λόρδος τον λόγο γέννησης της Σύμβασης και δημιουργίας του ΕΔΔΑ: την εναρμόνιση των δικαιικών τάξεων των κρατών μελών, στο επίπεδο προστασίας των ατομικών δικαιωμάτων, και τη διαμόρφωση κοινών δημοκρατικών αξιών. Το έργο αυτό ανατέθηκε στο ΕΔΔΑ, σε έναν υπερεθνικό δικαστή, όχι για πλάκα αλλά για να αποφύγει η Ευρώπη ένα νέο Σύνταγμα της Βαϊμάρης και ένα νέο Παγκόσμιο Πόλεμο. Εν έτει 2009, οι απόψεις του ανώτατου Άγγλου δικαστή μου φαίνονται πολύ επαρχιώτικες...

Πίθηκοι, ερπετά και σατανικοί χαυνόπρωκτοι

2009-04-17T01:32:00.004+02:00

Λοιπόν, ήθελα να γράψω για την απόφαση του ΕΔΔΑ Branduse v. Romania, που δημοσιεύθηκε στις 8 Απριλίου και αφορά τη σουρεαλιστική κατάσταση καταδικασθέντος, ο οποίος εξέτιε την ποινή του σε φυλακή δίπλα σε χωματερή. Το ΕΔΔΑ κατέληξε πέρα από την παραβίαση του άρθρου 3 και σε παραβίαση του άρθρου 8, δεχόμενο ότι η δυσωδία από το σκουπιδαριό επιβάρυνε την υγεία του προσφεύγοντος.
Ωστόσο, κάποιοι φίλοι μου έστειλαν link σε κείμενο του site «Ορθοδοξία», όπου ο συντάκτης του αναλύει με διεισδυτικότητα τον σατανικό τρόπο με τον οποίο η ελληνική πολιτεία επιχειρεί μέσω του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου (αυτό του Στρασβούργο και όχι το ξαδελφάκι της πόλης με τη μεγάλη γέφυρα) να εισαγάγει τη δυνατότητα γάμου μεταξύ ομοφυλοφίλων. Δεν μπόρεσα να αντισταθώ. Όταν διαβάζω τέτοια μπιζουδάκια, αισθάνομαι όπως η μύγα πάνω από την καρπουζόφλουδα. Κολλάω και θέλω να γράψω σχολιάκι.
Τον συντάκτη φαίνεται να τον απασχολεί ιδιαιτέρως το ζήτημα του γάμου «μεταξύ των ανωμάλων» έτσι ώστε να έχει εντρυφήσει τόσο σε θέματα συγκριτικού δικαίου όσο και στη νομολογία του ΕΔΔΑ. Έτσι, προσφέρει στο κοινό του χρήσιμες πληροφορίες για το τί συμβαίνει στη Δανία και στη Νορβηγία ενώ αναφέρεται και στην απόφαση Ε.Β. κατά Γαλλίας του ΕΔΔΑ. Τώρα για το τελευταίο τα μπερδεύει λιγουλάκι αφού στη συνέχεια η αναφορά στη νομολογία του Δικαστηρίου των ΕυρωπαΪκών Κοινοτήτων δείχνει ότι θεωρεί πως τα δύο ευρωπαϊκά δικαστήρια είναι ένα και το αυτό. Δεν του κρατάμε πάντως κακία. Εδώ νομικοί και μεγαλοδημοσιογράφοι αγνοούν ότι ΕΔΔΑ και ΔΕΚ δεν είναι το ίδιο πράγμα, στον Άμβωνα της Ορθοδοξίας θα κάνουμε μούτρα για την ημιμάθειά του;
Μαθαίνουμε διάφορα ενδιαφέροντα από το άρθρο, όπως ότι στη Νορβηγία επιτρέπεται η κτηνοβασία. Δεν ξέρω γιατί, αλλά μου ήρθε αμέσως στο μυαλό η εικόνα ρωμαλέου ψαρά να κυνηγάει κανένα πρόβατο σε φιορδ για να του γνωρίσει το μεγαλείο του έρωτα. Παρεμπιπτόντως, στην Ελλάδα ποινικοποιείται η κτηνοβασία; Πώς τη βρίσκουν άραγε οι βοσκοί στα απομακρυσμένα χωριά της Πίνδου; Πάντως για να μη μακρηγορώ, η βασική θέση του άρθρου είναι ότι σκοπίμως ο Έλληνας νομοθέτης άφησε τα ομόφυλα ζευγάρια εκτός του Συμφώνου συμβίωσης, αφού, σύμφωνα με τη νομολογία του δικαστηρίου του Στρασβούργου, το εν λόγω Σύμφωνο θα πρέπει να επεκταθεί και σε αυτά. Τώρα, εδώ που τα λέμε, δεν έχει και πολύ άδικο. Μάλλον κάπως έτσι θα πρέπει να σκέφτηκε ο πονηρός Έλλην νομοθέτης. Αντί να χάσει το κυβερνών κόμμα καμμιά ψήφο από όλους αυτούς που έχουν τον Τελευταίο Πειρασμό για προσάναμμα, καλύτερα να αφήσουν απέξω τους χαυνόπρωκτους, (τη λέξη την έμαθα από το άρθρο- παρατηρούμε πάντως πλούτο λεξιλογίου ως προς τη συγκεκριμένη κατηγορία πολιτών) και να έρθει μετά το Στρασβούργο να βγάλει τα κάστανα από τη φωτιά. Και να τα πρωτοσέλιδα για Ευρωχαστούκια και άλλα τέτοια ψιλοβιτσιόζικα.
Το καλύτερο μας το φύλαει, ωστόσο, για το τέλος. Δεν μπορώ να αντισταθώ και θα παραθέσω ατόφια την παράγραφο: «Ω άνθρωποι και δη οι άρχοντες γιατί κλείνετε τα ώτα σας στη φωνή του ουρανού; Δεν ακούτε τον Κύριό μας που βροντοφωνάζει: «Αμήν λέγω υμίν. Εγώ το Α, εγώ και το Ω. Διορθώστε τα σφάλματα που όργισαν τον Πατέρα μου. Ω άνθρωποι γιατί γίνατε πίθηκοι και ερπετά; Δεν σας αρέσει αυτό που ο Πατήρ μου έδωσε, δηλαδή άνδρας με γυναίκα για να κάνουν τον πληθυσμό και τα παιδιά τους να είναι γερά; Σταματήστε γιατί θα έρθει και άλλο χτύπημα. Η ομοφυλοφιλία δεν είναι ορθή. Θα πάτε όλοι στο πυρ του Θεού. Εγώ που σας έδωσα ζωή αιώνια σας παρακαλώ, διορθωθείτε. Γίνεται η διάσωση του πλανήτη γη. Τα παιδιά που κλαίνε δεν θέλουν ομοφυλόφιλους αλλά μάνα και πατέρα. Αμήν».

Καλά, τον φαντάζομαι τον τύπο να τα λέει αυτά μπροστά στον καθρέφτη με στυλ Robert De Niro στο Angel Heart. Και τον χαυνόπρωκτο να κραυγάζει “I want to know who I am!!”. Αξιοσημειώτη πάντως είναι η αποστροφή για τη διάσωση του πλανήτη γη (sic). Δεν πολυκαταλαβαίνω πώς συνδέεται η ομοφυλοφιλία με την καταστροφή του περιβάλλοντος. Παρακαλώ τον συντάκτη του άρθρου να μας εξηγήσει με ποιον τρόπο η εν λόγω δραστηριότητα επιδεινώνει την τρύπα του όζοντος.

Αποφασούλες

2009-03-28T15:46:00.006+01:00

Colak and Tsakiridis v. Germany, 5.3.2009
Υποχρέωση ενημέρωσης ασθενή από τον ιατρό του/ Άρθρα 2, 6, 8

Γεια σας health freaks της Ευρωπαϊκής Σύμβασης. Στις αρχές του μηνός το ΕΔΔΑ εξέδωσε αυτήν την απόφαση που μπορεί να σας ενδιαφέρει. Η πρώτη εκ των προσφευγόντων παραπονέθηκε για την απουσία δίκαιης δίκης ενώπιον των γερμανικών δικαστηρίων, με το επιχείρημα ότι τα τελευταία αρνήθηκαν να της επιδικάσουν αποζημίωση στην αγωγή που είχε στρέψει κατά του προσωπικού της ιατρού. Ο ίδιος, κατά την προσφεύγουσα, έφερε ευθύνη, διότι δεν την είχε ενημερώσει έγκαιρα ότι ο σύντροφός της έπασχε από AIDS. Μόνο μετά τον θάνατο του τελευταίου από αυτήν την ασθένεια, η προσφεύγουσα ενημερώθηκε για την ασθένειά του, ενώ, μετά τις ιατρικές εξετάσεις στις οποίες υποβλήθηκε, διαγνώσθηκε ότι και αυτή ήταν φορέας του ιού HIV. Ο ίδιος ο σύντροφος της προσφεύγουσας είχε ζητήσει από τον κοινό προσωπικό ιατρό τους, να μην πληροφορηθεί η τελευταία για την ασθένειά του, παρά μόνο μετά τον θάνατό του.
Το ΕΔΔΑ εξέτασε βασικά την υπόθεση υπό το πρίσμα του άρθρου 2 (δικαίωμα στη ζωή). Έτσι, η συγκεκριμένη υπόθεση προστίθεται στον κατάλογο των αποφάσεων όπου το ΕΔΔΑ θεωρεί ότι το άρθρο 2 είναι εφαρμοστέο, παρά το γεγονός ότι δεν έχει επέλθει ο θάνατος του ατόμου που αποτελεί το αντικείμενο της επικαλούμενης παραβίασης. Αυτό συμβαίνει εν προκειμένω, διότι η προσφεύγουσα έπασχε από θανατηφόρο ασθένεια, γεγονός που επιτρέπει στο ΕΔΔΑ να αναζητήσει τις θετικές υποχρεώσεις του γερμανικού κράτους ως προς το καθήκον έγκαιρης ενημέρωσής της.
Το ΕΔΔΑ καταλήγει σε μη παραβίαση του άρθρου 2, βασιζόμενο σε έκθεση πραγματογνωμοσύνης που είχε υποβληθεί στα γερμανικά δικαστήρια, σύμφωνα με την οποία η προσφεύγουσα είχε μολυνθεί από τον θανατηφόρο ιό πιθανότατα πριν ο σύντροφός της ενημερώσει τον ιατρό του. Δεχόμενο ότι σε αυτές τις περιπτώσεις το βάρος απόδειξης μεταφέρεται στον ενάγοντα προκειμένου να θεμελιώσει ότι ο ιατρός διέπραξε σοβαρό επαγγελματικό σφάλμα κατά την ενάσκηση των καθηκόντων του, παρατηρεί ότι η προσφεύγουσα δεν μπόρεσε να αποδείξει ότι είχε μολυνθεί από τον HIV προτού ο ιατρός της πληροφορηθεί σχετικά με την ασθένεια του συντρόφου της. Στην ίδια περίπου βάση το ΕΔΔΑ καταλήγει και σε μη παραβίαση των άρθρων 8 και 6 της Σύμβασης. Το συμπέρασμα είναι ότι χρησιμοποιούμε προφυλακτικά για καλό και για κακό και αφήνουμε τον Πάπα να ζει στον κόσμο του.

Gütl v. Austria/ Löffelmann v. Austria, 12.3.2009
Στρατιωτικές υποχρεώσεις Μαρτύρων του Ιεχωβά/ Άρθρα 9 και 14

Η απόφαση αυτή έχει ενδιαφέρον και για την ελληνική έννομη τάξη. Και στις δύο υποθέσεις οι προσφεύγοντες ήταν Μάρτυρες του Ιεχωβά, με την ιδιότητα μάλιστα των ιερωμένων. Όταν κλήθηκαν να ντυθούνε στα χακί και να εκπληρώσουν τις στρατιωτικές του υποχρεώσεις διαμαρτυρήθηκαν διότι οι ιερωμένοι αναγνωρισμένων θρησκειών από το Αυστριακό κράτος απαλάσσονταν των στρατιωτικών τους υποχρεώσεων. Το ΕΔΔΑ κατέληξε ότι υπήρξε διάκριση μεταξύ των ιερωμένων των σχετικών θρησκευτικών ομάδων, αναγνώρισε την παραβίαση των άρθρων 9 και 14 της ΕΣΔΑ και επιδίκασε χρηματική αποζημίωση στους προσφεύγοντες για την ηθική βλάβη που είχαν υποστεί. Να δούμε πότε θα έρθει στο Στρασβούργο και σχετική ελληνική υπόθεση.

Η κουκούλα

2009-03-25T10:30:00.002+01:00

Δεν είμαι ειδικός στα του Ποινικού δικαίου, αν και πάντοτε μου άρεσε αυτός ο κλάδος δικαίου, όποτε ίσως οι σκέψεις μου σχετικά με το ιδιώνυμο της κουκούλας να φαίνονται απλοϊκές. Προσωπικά δεν μου φαίνεται παράλογο να επιβάλλονται αυστηρότερες ποινές σε όσους συλλαμβάνονται να φθείρουν ξένη ιδιοκτησία ή να προκαλούν σωματική βλάβη φορώντας κουκούλα. Νομίζω ότι, ανεξαρτήτως της επικαιρότητας, η διάπραξη αυτών των αδικημάτων με κουκούλα, ή γενικώς με καλυμμένα τα χαρακτηριστικά του προσώπου τους, ενέχει ιδιαίτερη απαξία, προκαλεί το κοινό περί δικαίου αίσθημα και δικαιολογεί την αυστηρότερη ποινή. Για όσους παρατηρούν ότι θα δημιουργηθεί πρόβλημα, διότι μπορεί να συλλαμβάνονται και άτομα που θα βρίσκονται κοντά στα επεισόδια και θα καλύπτουν το πρόσωπό τους για να προστατευθούν από τα καπνογόνα, η απάντηση είναι ότι υπάρχουν δικαστήρια για να διακρίνουν την ήρα από το στάχυ. Δεν μπορείς να θεωρείς εξ αρχής τον ποινικό δικαστή ως ηλίθιο…

Αυτό που με ενοχλεί προσωπικά είναι η επανάληψη για πολλοστή φορά του μοτίβου : το κράτος ποινικοποιεί συμπεριφορές ευκαιριακά, υπό το βάρος της πολιτικής επικαιρότητας και της κοινωνικής πίεσης. Το παρελθόν έχει τόσες πολλές φορές δείξει ότι η χάραξη αντιεγκληματικής πολιτικής υπό το βάρος των γεγονότων οδηγεί σε λάθος λύσεις. Διότι, εν προκειμένω, δεν χρειάζεται και πολύ μυαλό για να καταλάβει κανείς ότι, για να επιβάλλεις την ποινή, πρέπει πρώτα να συλλάβεις. Τα υπόλοιπα είναι για λαϊκή κατανάλωση. Επίσης, η μετατροπή του αδικήματος από πλημμέλημα σε κακούργημα είναι και αυτή υπερβολική και αδικαιολόγητη. Η λογική είναι αναμφισβήτητα, «αφήστε τον κόσμο να φανταστεί ότι ο κουκουλοφόρος που έσπασε τις βιτρίνες στη Σκουφά, θα πάει μέσα ισόβια, για να ηρεμήσουν τα πνεύματα».

Βέβαια, με αφορμή αυτήν την ιστορία παρατηρούμε για ακόμα μια φορά τη γελοιότητα πολιτικών αρχηγών, σαν τον Τσίπρα, ο οποίος δήλωσε ότι επί της ουσίας αυτά τα μέτρα στρέφονται εναντίον του κάθε πολίτη που θα διαμαρτυρηθεί απέναντι στην εξουσία ή την αστυνομική αυθαιρεσία. Συγγνώμη, αλλά το μέτρο δεν προβλέπεται γι΄αυτόν που διαδηλώνει αλλά γι΄αυτόν που τα σπάει. Και τελικά τι προτείνει εκείνος; Πολύ θα ήθελα κάποια μέρα να ήταν στην Κυβέρνηση, για να έβλεπα τι θα έκανε, όταν επιτέλους θα έπρεπε να λάβει αποφάσεις αντί να προβαίνει σε εξυπνακίστικα σχόλια.

Gorou v. Greece n° 2 (GC)

2009-03-20T13:15:00.006+01:00

Ένα περίπου χρόνου μετά την απόφαση Arvanitaki-Rompoti, το Grand Chamber του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, επανέρχεται με μια νέα "ελληνική" απόφαση. Στη Gorou n° 2 εξέτασε το ζήτημα της επάρκειας της αιτιολογίας σε απορριπτική απόφαση του Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου κατόπιν αιτήματος της πολιτικής αγωγής να ασκήσει αναίρεση. Το Grand Chamber επιβεβαίωσε την απόφαση του Τμήματος που είχε διαπιστώσει μη παραβίαση του άρθρου 6§1. Κατέληξε στο ότι η σχεδόν μονολεκτική απόρριψη του αιτήματος της προσφεύγουσας από τον Εισαγγελέα δεν παραβίαζε το άρθρο 6§1, δεδομένου του χαρακτήρα αυτού του διαβήματος της πολιτικής αγωγής, όπως είχε διαπλασθεί από τη δικαστική πρακτική. Το ενδιαφέρον της απόφασης επικεντρώνεται στις σκέψεις του ΕΔΔΑ με τις οποίες διαπιστώνεται η εφαρμογή του άρθρου 6§1. Παρά την απουσία νομοθετικής κατοχύρωσης της δυνατότητας της πολιτικής αγωγής να ζητήσει από τον Εισαγγελέα την άσκηση αναίρεσης, το ΕΔΔΑ θεωρεί ότι, λόγω της σταθερής δικαστικής πρακτικής, είχε διαπλασθεί ένα είδος δικαιώματος της ενδιαφερομένης να απευθυνθεί στον Εισαγγελέα και έτσι υφίστατο "διαφορά" εν προκειμένω, όπως απαιτεί το άρθρο 6§1. Σημειωτέον ότι η Gorou n° 2 είναι η πρώτη απόφαση όπου το ΕΔΔΑ δέχεται ότι η δικαστική πρακτική, όχι μόνο μπορεί να διαπλάσει το γραπτό δίκαιο, αλλά δύναται και να ληφθεί υπ΄όψη στο πλαίσιο του άρθρου 6§1 ακόμα και όταν αντιστρατεύεται το γράμμα του νόμου. Στο σημείο αυτό είναι πολύ ενδιαφέρουσα η γνώμη των έξι δικαστών που θεώρησαν ότι το άρθρο 6§1 δεν ήταν εφαρμοστέο εν προκειμένω.
Δεδομένου ότι η κ. Γώρου είναι συχνός πελάτης του Στρασβούργου και ότι το ΕΔΔΑ έχει έως σήμερα εκδώσει 4 αποφάσεις ως προς το ίδιο ακριβώς ζήτημα, αναμένουμε με αγωνία την αντίδρασή της με την πέμπτη κατά σειρά προσφυγή...

Ο Δημοσιογράφος, ο Βοτανικός και ο θαυμαστός κόσμος της νομικής επιστήμης

2009-03-14T22:03:00.005+01:00

Ήταν μια φορά ένα παιδάκι που έγραφε επιφυλλίδες σε σοβαρή πρωινή εφημερίδα (ήταν και παραθυράρχης σε δελτία ειδήσεων αλλά αυτό δεν μας ενδιαφέρει). Μια μέρα ήρθε ένα κακό δικαστήριο και πείραξε την ομάδα του και δεν την άφηνε να παίζει στο γήπεδο που αυτή ήθελε. Το παιδάκι δεν κατάλαβε γιατί συνέβαινε αυτό, αφού η ομάδα του είχε την άδεια από αυτούς που κανονικά αποφασίζουνε γι΄αυτά τα πράγματα να παίζει όπου γουστάρει. Έτσι ρώτησε από δω κι απο κει και κάτι φίλοι τού είπαν ότι υπάρχει ένα πράγμα που το λένε έλεγχο της συνταγματικότητας που είναι κάτι σαν τον άσσο στο πόκερ και ότι όταν το χρησιμοποίησει ένα δικαστήριο, μπορεί μέχρι και να μη χτιστεί γήπεδο εκεί που είχε αποφασίσει η Βουλή να το χτίσει. Το παιδάκι τσαντίστηκε, γιατί σκέφτηκε ότι αυτά είναι σαχλαμάρες και γίνονται για να μην κερδίζει η ομάδα του. Παρόλο που από νομικά το μόνο που σκάμπαζε ήταν κατά που έπεφτε η Νομική Αθηνών, άρχισε να γράφει γι΄αυτά τα περίεργα πράγματα στην εφημερίδα του.
Τελευταία φορά που ξαναέγραψε στην εφημερίδα του ήταν προχτές που του είπανε ότι το Συμβούλιο της Επικρατείας (αυτό, παρά το όνομά του, είναι ένα δικαστήριο που βρίσκεται κοντά εκεί που που έχει μια στοά με ωραία μαγαζιά που πουλάνε σημαίες και τσάντες για δικηγόρους) γνωμοδότησε για το προεδρικό διάταγμα Σουφλιά σχετικά με την ανάπλαση του Βοτανικού. Ανακάλυψε έκπληκτο ότι ένα δικαστήριο μπορεί να αναφέρεται σε έννοιες όπως «τα δεδομένα της κοινής πείρας» ή να θεωρεί τη βελτίωση των όρων διαβίωσης στα αστικά κέντρα ως «πρωταρχικό στόχο για την προστασία του οικιστικού περιβάλλοντος». Πω, πω είπε! Αυτά είναι πολύ κακά πράγματα, γιατί ένας συνταγματικός δικαστής δεν μπορεί να βάζει και πολιτικές παραμέτρους στην κρίση του. Κατά το παιδάκι, το δικαστήριο είναι κάτι σαν μηχανή κιμά. Του βάζεις κρέας (την υπόθεση) και σου βγάζει κιμά (την απόφαση).
Τα επόμενα Χριστούγεννα προτείνω στη μανούλα του να του κάνει δώρο μια συνδρομή στο περιοδικό Νόμος και Φύση και να του πάρει και κανένα εγχειρίδιο Συνταγματικού Δικαίου, για να διαβάσει ιδιαιτέρως το κεφάλαιο για τον έλεγχο της συνταγματικότητας των νόμων. Εκεί θα μπορέσει να μάθει ότι στον κόσμο υπάρχουν κάτι περίεργοι κύριοι που λέγονται συνταγματολόγοι. Εδώ και δύο αίωνες τσακώνονται για ένα παράξενο πράγμα. Αυτό λέγεται «τα όρια ελέγχου της συνταγματικότητας των νόμων». Αυτοί οι άνθρωποι ψάχνουν να βρουν αν η δικαστική κρίση λειτουργεί σαν μηχανή κιμά ή εάν σε μια δημοκρατία, για να λειτουργεί αυτή σωστά, πρέπει να κάνει και κάτι παραπάνω, όταν εξειδικεύει αόριστες έννοιες. Όπως, την προστασία του περιβάλλοντος, την αειφόρο ανάπτυξη, τα δεδομένα της κοινής πείρας.
Ευτυχώς πάντως που υπάρχουν αυτά τα έξυπνα παιδάκια και με τα άρθρα τους δίνουν εύκολες και σωστές λύσεις σε αυτά τα προβλήματα.
Μπράβο παιδάκι. Πάρε και ένα εισιτήριο διαρκείας για δωράκι.

Σπαρταράνε!

2009-03-12T14:05:00.009+01:00

ΕΔΔΑ, Anakomba Yula v. Belgium, 10.3.2009
Άρθρο 14 της Σύμβασης σε συνδυασμό με το άρθρο 6§1
Απόρριψη του αιτήματος παροχής νομικής αρωγής με την αιτιολογία ότι η προσφεύγουσα δεν είχε νόμιμα εισέλθει στο Βέλγιο

Η απόφαση τονίζει την ιδιαιτερότητα του δικαίου των ατομικών δικαιωμάτων, τη σημασία προστασίας τους και το γεγονός ότι ξεπερνούν ως κανόνες δικαίου την αποσπασματική αντιμετώπιση του ζητήματος της νομιμότητας από το εθνικό δίκαιο. Στη συγκεκριμένη υπόθεση, η αίτηση της προσφεύγουσας, υπηκόου του Κονγκό, για παροχή νομικής αρωγής σε δίκη που αφορούσε την πατρότητα του τέκνου της, απορρίφθηκε διότι η ίδια δεν είχε άδεια παραμονής στο Βέλγιο.
Το ΕΔΔΑ συνυπολογίζει τη σημασία της εν λόγω διαδικασίας για το δικαίωμα οικογενειακής και ιδιωτικής ζωής της προσφεύγουσας και καταλήγει στο ότι η απουσία δικαιώματος παραμονής στο βελγικό έδαφος δεν δικαιολογούσε τον περιορισμό στο δικαίωμα πρόσβασης σε δικαστήριο.

ΕΔΔΑ, Times Newspapers LTD v. UK (nos 1 and 2), 10.3.2009
Άρθρο 10, πρόσβαση στα αρχεία της εφημερίδας μέσω Ίντερνετ και δυσφήμηση ατόμων που αναφέρονται σε αυτά

Η απόφαση είναι σημαντική στο πλαίσιο του άρθρου 10 και δείχνει ότι το ζήτημα του Ίντερνετ σε σχέση με την κατοχύρωση των δικαιωμάτων που κατοχυρώνονται από τη Σύμβαση απασχολεί ολοένα και περισσότερο το ΕΔΔΑ. Το θέμα που εξετάζει είναι πολύ ενδιαφέρον, διότι όλο και περισσότερες εφημερίδες και περιοδικά επιτρέπουν την online πρόσβαση στα αρχεία των δημοσιεύσεών τους. Είναι έτσι εκτεθειμένα επ΄αόριστον σε πιθανές αγωγές για προσβολή της προσωπικότητας ατόμων που αναφέρονται σε αυτές τις δημοσιεύσεις.
Η απόφαση προσπαθεί να συμβιβάσει τα αντικρουόμενα συμφέροντα προστασίας της τιμής και της ελευθερίας του τύπου. Καταλήγει σε μη παραβίαση του άρθρου 10, διότι η εφημερίδα δεν είχε ενημερώσει την ηλεκτρονική καταχώριση του επίμαχου άρθρου σχετικά με την εκκρεμούσα δικαστική διαδικασία. Αξιοσημείωτο είναι πάντως το obiter dictum όπου επισημαίνεται ότι η ποινική διαδικασία για δυσφήμηση δεν μπορεί να κινείται μετά την πάροδο σημαντικού χρονικού διαστήματος από τη δημοσίευση του άρθρου στο Ιντερνετ. Κάτι τέτοιο θα μπορούσε να είναι ιδιαιτέρως περιοριστικό για την ελευθερία της έκφρασης.

Κακόμοιρη Ρουσάλκα τι σου’μελλε να πάθεις (και μερικές αποφάσεις)

2009-03-11T00:15:00.010+01:00

Έλεγα να γράψω μόνο για τις νέες και ενδιαφέρουσες αποφάσεις από το Στρασβούργο αλλά δεν μπορώ να παραβλέψω τα τραγελαφικά της Λυρικής Σκηνής και της Ρουσάλκα. Είναι, φαντάζομαι, πλέον γνωστό στο πανελλήνιο ότι η Ρουσάλκα δεν είναι όνομα μπαρ ή παραλλαγή ιταλικού φαγητού αλλά όπερα του Dvorak. Πολύ θα ήθελα λοιπόν να είμαι ένας από τους θεατές την προηγούμενη Παρασκευή της πρείέρας της παράστασης στη Λυρική Σκηνή Αθηνών. Με φαντάζομαι να εισέρχομαι στο lobby της Λυρικής και αντί για το πρόγραμμα της παράστασης να μου δίνουν μέλη του Δ.Σ. της ορχήστρας κείμενο στο οποίο καταδίκαζαν τη σκηνοθετική απόδοση του έργου. Σοκαρίστηκαν οι άνθρωποι από ένα φιλί που δίνει ο πρίγκιπας-πρωταγωνιστής στο είδωλό του. Τι την κάναμε τη Λυρική; Dark room σε gay bar; Το ξέρω ότι θα απογοητεύσω το κοινό μου αλλά συμφωνώ με την πρωτοβουλία των μουσικών. Εισάγουν μια νέα άποψη στα κρατικοδίαιτα καλλιτεχνικά δρώμενα, όπου πρωταρχικό ρόλο παίζει η λειτουργία των δημοκρατικών θεσμών. Αν την καλλιτεχνική άποψη για την απόδοση του έργου επί σκηνής δεν εγκρίνει η πλειοψηφία των μουσικών, το έργο δεν ανεβαίνει! Καλά, τα παραλέω βέβαια. Εν προκειμένω το έργο παίχτηκε τελικά αλλά με πολλή γιούχα στο τέλος από μέρος του σεμνότυφου και ελαφρώς κρυόκωλου κοινού. Το καλύτερο ήταν το «να πάτε στην Τεχεράνη» που φώναξε κάποιος στην ορχήστρα»! Προτείνω την επόμενη φορά που θα διαφωνήσουν οι μουσικοί με σκηνοθετικά ευρύματα να ρίχνουν τρελλές φαλτσαδούρες στο επίμαχο σημείο. Με αυτόν τον τρόπο ίσως γίνεται καλύτερα αντιληπτή από το φιλοθέαμον κοινό η διαφωνία τους. Ο δε μαέστρος μπορεί να ρίχνει στα μουλλωχτά με τη μπαγκέτα του και καμμιά ψιλή στον σκηνοθέτη, αν βρίσκεται σε απόσταση βολής.

Και τώρα μερικές σημερινές αποφάσεις:

ΕΔΔΑ, Bykov v. Russia (GC), 10.3.2009
Άρθρα 6, 8 και 5§3: Δίκαιη δίκη και παράνομα αποδεικτικά μέσα

Το Grand Chamber εξέτασε το ζήτημα της αξιολόγησης από τα ποινικά δικαστήρια ως αποδεικτικού μέσου μαγνητοφωνημένης συνομιλίας του προσφεύγοντος με άλλο άτομο στην οποία ο πρώτος παραδεχόταν τη διάπραξη των καταλογιζόμενων σε αυτό αδικημάτων. Η μαγνητοφώνηση, που έγινε με πρωτοβουλία της αστυνομίας, έλαβε χώρα εν αγνοία του προσφεύγοντος. Κοινώς, τον παγιδεύσανε.
Το ΕΔΔΑ καταλήγει σε μη παραβίαση του άρθρου 6§1, εφαρμόζοντας την κλασική νομολογία του, σύμφωνα με την οποία ο δίκαιος χαρακτήρας της δίκης κρίνεται εν συνόλω. Έτσι, η καταδίκη του προσφεύγοντος δεν επήλθε αποκλειστικά με βάση τη μαγνητοφωνημένη συνομιλία αλλά αφού ελήφθησαν υπόψη και άλλα στοιχεία. Επίσης, ο προφεύγων είχε τη δυνατότητα να αμφισβητήσει τη νομιμότητά της ενώπιον των ρωσικών δικαστηρίων και τα ίδια απάντησαν αναλυτικά στις αιτιάσεις του. Κατά τα άλλα, διαπιστώνεται παραβίαση του άρθρου 5§3, διότι η παράταση της προσωρινής κράτησης του προσφεύγοντος έγινε με γενική επίκληση της βαρύτητας των αδικημάτων για τα οποία ο ίδιος κατηγορείτο και του κινδύνου διαφυγής του. Επίσης, το ΕΔΔΑ καταλήγει και σε παραβίαση του άρθρου 8, λόγω της ασάφειας του νομοθετικού πλαισίου βάσει του οποίου συντελέσθηκε η «παγίδευση» του προσφέυγοντος.

ΕΔΔΑ, Paladi v. Moldova (GC), 10.3.2009
Άρθρα 3, 5, 34
Συνθήκες προσωρινής κράτησης ασθενούς

Το Grand Chamber είχε την ευκαιρία με αυτήν απόφαση να επαναλάβει τη συνεχώς εξελισσόμενη νομολογία σχετικά με την προστασία της υγείας των φυλακισμένων. Παρά το γεγονός ότι ο προσφεύγων έπασχε από διάφορες σοβαρές ασθένειες (καρδιακή ανεπάρκεια, διαβήτη, ηπατίτιδα, βρογχίτιδα), δεν είχε την απαιτούμενη ιατρική παρακολούθηση από ειδικευμένο ιατρικό προσωπικό. Παραβίαση του άρθρου 3. Πέραν από τη διαπίστωση παραβίασης του άρθρου 5§1, σημαντική είναι και η παραβίαση του άρθρου 34 (με ψήφους εννέα κατά οκτώ), διότι οι μολδαβικές αρχές αγνόησαν τη διαταγή του ΕΔΔΑ στο πλαίσιο της διαδικασίας ασφαλιστικών μέτρων βάσει του άρθρου 39 του Εσωτερικού Κανονισμού του ΕΔΔΑ και μετέφεραν τον προσφεύγοντα από νευρολογική κλινική όπου νοσηλευόταν στο σωφρονιστικό κατάστημα. Είναι ενδιαφέρων ο διάλογος που αναπτύσσεται μεταξύ των δικαστών στις μειοψηφούσες γνώμες τους σχετικά με το εάν η παρακώλυση άσκησης του δικαιώματος ατομικής προσφυγής (άρθρο 34) περιλαμβάνει και την υποχρέωση του κράτους να συμμορφωθεί το ταχύτερον δυνατόν σε διαταγή ασφαλιστικών μέτρων. To be continued...

Φρέσκες από το πανέρι

2009-03-06T13:19:00.007+01:00

ΕΔΔΑ, Barraco v. France, 5.3.2009
Άρθρο 11, χρήση φορτηγών για τον αποκλεισμό αυτοκινητοδρόμου (σας θυμίζει τίποτα;)

Ο προσφεύγων, νταλικέρης, καταδικάσθηκε ποινικώς, διότι με άλλους δεκαεπτά νταλικέρηδες τοποθέτησαν το οχήματά τους το ένα πίσω απ΄το άλλο με αποτέλεσμα να αποκλείσουν στην πράξη μερικώς τον αυτοκινητόδρομο και να μειώσουν τη δυνατότητα διέλευσης των αυτοκινήτων. Καταλαβαίνετε τι μπινελίκι έπεφτε από τους διερχόμενους οδηγούς… Αυτά όλα στα πλαίσια υποστήριξης των δικαίων αιτημάτων των τιμημένων νταλικέρηδων. Σε ορισμένες φάσεις, μάλιστα, η διέλευση των υπολοίπων οχημάτων αποκλείσθηκε εντελώς.
Το ΕΔΔΑ καταλήγει σε μη παραβίαση του άρθρου 11, θεωρώντας ότι κάθε διαδήλωση ενέχει το στοιχείο περιορισμού της ελευθερίας μετακίνησης των υπολοίπων ατόμων που βρίσκονται στην περιοχή. Δεν μπορεί να φτάνει όμως μέχρι την απαγόρευση διέλευσης και, γενικότερα, μετακίνησης των άλλων.
Φαντάζομαι ότι η ίδια νομολογία θα εφαρμοζόταν και στην περίπτωση αποκλεισμού εθνικής οδού από τρακτέρ. Αυτά όμως δεν συμβαίνουν σε πολιτισμένες χώρες.

ΕΔΔΑ, Hachette Filipacchi Presse Automobile and Dupuy v. France, 5.3.2009
Άρθρο 10, έμμεση διαφήμιση τσιγάρων από περιοδικό

Η υπόθεση αφορά την επιβολή προστίμου στην προσφεύγουσα εκδοτική εταιρεία, διότι σε περιοδικό για αυτοκίνητα που η ίδια εξέδιδε περιλαμβανόταν φωτογραφία του πρωταθλητή Σουμάχερ να κουνάει τη σαμπάνια του μετά τη νίκη στο Grand Prix της Αυστραλίας και να φαίνεται ευδιάκριτα πάνω στη φόρμα του το λογότυπο της Marlboro (ουπς, έκανα κι εγώ έμμεση διαφήμιση, με τη διαφορά ότι το εν λόγω blog το διαβάζουν κάνας- δυο βαρεμένοι).
Η απόφαση δεν βρίσκει παραβίαση του άρθρου 10, επιβεβαιώνοντας για άλλη μια φορά ότι ο διαφημιστικός λόγος είναι παιδί κατώτερου θεού στο πλαίσιο της ΕΣΔΑ. Έχει και διάφορα άλλα ωραία στοιχεία, όπως, πρώτον, τη διαπίστωση ευρύτερης συναίνεσης των κρατών-μελών στη μάχη κατά του καπνίσματος και, δεύτερον, της διαφοροποίησης των οπτικοακουστικών μέσων από τον Τύπο σε ό,τι αφορά τη δυνατότητα επέμβασης στην εικόνα, έτσι ώστε να αφαιρεθούν από αυτήν στοιχεία που μπορεί να δημιουργούν πρόβλημα. Άλλο δηλαδή να εκπέμπεις ζωντανά και άλλο να έχει μπροστά σου τη φωτογραφία και το Photoshop.

ΕΔΔΑ, Jankovic v. Croatia, 5.3.2009
Άρθρο 8, χρήση βίας από ιδιώτη, θετικές υποχρεώσεις του κράτους

Μετά τη Branko Tomasic, οι Κροάτες ξαναχτυπούν με άλλη μια ωραία απόφαση σχετικά με το ζήτημα της βίας μεταξύ ιδιωτών και της αντίστοιχης θετικής υποχρέωσης των κρατών να προστατεύσουν το θύμα. Η προσφεύγουσα έφαγε μπόλικο ξύλο από τρία άτομα, όταν επιχείρησε να επανεγκατασταθεί, βάσει δικαστικής απόφασης, σε διαμέρισμα το οποίο ενοικίαζε και από το οποίο την είχαν πετάξει έξω οι ιδιοκτήτες. Η ίδια υπέβαλε μηνύσεις αλλά η κροατική δικαιοσύνη δεν φαίνεται να έδειξε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την υπόθεση: οι σχετικές ποινικές διαδικασίες είτε εκκρεμούν ακόμα είτε τα καταλογιζόμενα αδικήματα παραγράφηκαν εν επιδικία.
Το ΕΔΔΑ κατέληξε σε παραβίαση του άρθρου 8 λόγω προσβολής του δικαιώματος στην ιδιωτική ζωή από την πλημμελή εφαρμογή του εθνικού δικαίου εν προκειμένω. Ιδιαίτερη σημασία δόθηκε στο γεγονός ότι η άσκηση της βίας έγινε στο πλαίσιο εφαρμογής απόφασης δικαστηρίου.

Follow-up στην A. v. United Kingdom

2009-03-04T12:58:00.007+01:00

Φαίνεται ότι η A. v. UK δεν πολυάρεσε τους Βρετανούς και δεν μπορούν να χωνέψουν ότι πρέπει να καταβάλουν από πάνω και χρηματική αποζημίωση σε άτομα που θεωρούνταν μέλη της Al Qaeda. Χαρακτηριστικό είναι το άρθρο του Alasdair Palmer στη Sunday Telegraph. Σέρνει στο ΕΔΔΑ τα εξ αμάξης! Ιδιαιτέρως σχετικά με τη νομομάθεια και τις ικανότητες των δικαστών του Στρασβούργου που προέρχονται από τα πρώην κομμουνιστικά κράτη. Το άρθρο είναι ένα ενδιαφέρον μίγμα καίριων ερωτημάτων για την ποιότητα των 47 δικαστών που απαρτίζουν το ΕΔΔΑ και αγγλικού σνομπισμού.
Μου αρέσει ιδιαιτέρως η φράση όπου γίνεται ο παραλληλισμός του ΕΔΔΑ με τον διαγωνισμό της Eurovision! Αν πάντως ο συντάκτης δεν έχει συγκεκριμένες πληροφορίες για τις ικανότητες του Αλβανού και του Αζέρου δικαστή, οι απόλυτες απόψεις του είναι άδικες. Δηλαδή επειδή οι ίδιοι προέρχονται από αυτά τα κράτη πρέπει οπωσδήποτε να είναι άσχετοι; Και τι θέλει να μας πει, ότι όλοι οι Βρετανοί δικαστές είναι παιχταράδες; Από την άλλη πλευρά, το άρθρο τολμάει να θίξει ένα σημαντικό ζήτημα, αυτό της ποιότητας των δικαστών του ΕΔΔΑ, που θεωρείται έως τώρα ταμπού. Καλό θα ήταν να ανοίξει μια σοβαρή συζήτηση τόσο για τον αριθμό των δικαστών στο ΕΔΔΑ όσο και για τα κριτήρια επιλογής τους.
Το καλύτερο πάντως στο άρθρο είναι όταν ο συντάκτης, ειδικός σε θέματα δικαίου και τρομοκρατίας, προτρέπει τη Μεγάλη Βρετανία να αποχωρήσει από τη Σύμβαση. Θεωρεί ότι, αφού οι Άγγλοι έχουν πλέον ενσωματώσει τη Σύμβαση στο εθνικό τους δίκαιο με τη Human Rights Act, δεν έχουν ανάγκη από το ΕΔΔΑ. Μονοφαγούληδες εεεε; Τα ίδια λέγανε πάντως και για την ΟΝΕ και τώρα τρέχουνε!

Η Al Qaeda στο ΕΔΔΑ

2009-02-28T23:37:00.011+01:00

ΕΔΔΑ, A. and others v. United Kingdom, 19.2.2009, Grand Chamber
Άρθρα 3, 15, 5§§ 1 και 5

Ίσως η πιο σημαντική έως τώρα απόφαση του ΕΔΔΑ για το 2009.
Εξετάζει τη συμβατότητα με την ΕΣΔΑ της βρετανικής νομοθεσίας που τέθηκε σε ισχύ μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου και προέβλεπε τη δυνατότητα απεριόριστης κράτησης αλλοδαπών υπηκόων, κατηγορούμενων για διάπραξη τρομοκρατικών πράξεων. Η νομοθεσία αυτή καταργήθηκε το 2005.
Η απόφαση είναι σημαντική και ενδιαφέρουσα, διότι θιγεί το ακανθώδες ζήτημα της έκτασης προστασίας των ατομικών δικαιωμάτων σε σχέση με τον πόλεμο κατά της τρομοκρατίας. Αναφέρεται δε σε ζητήματα, τα οποία το ΕΔΔΑ δεν έχει την ευκαιρία να εξετάσει συχνά, όπως τους όρους εφαρμογής του άρθρου 15 της ΕΣΔΑ, το οποίο επιτρέπει την παρέκκλιση από την προστασία ορισμένων από τα δικαιώματα που κατοχυρώνονται στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση, προκειμένου να αντιμετωπισθεί κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Γενικότερα, συνοψίζει τη νομολογία του ΕΔΔΑ σε αρκετά ζητήματα που έχουν σχέση με το πρόβλημα της τρομοκρατίας.
Σε ό,τι αφορά το άρθρο 3, το ΕΔΔΑ δεν καταλήγει σε παραβίαση, διότι διαπιστώνει ότι η κράτηση των προσφεύγοντων δεν ήταν εξ ορισμού απεριόριστης χρονικής διάρκειας (βλ. σχετικά και Kafkaris v. Cyprus, 2008): οι ίδιοι είχαν τη δυνατότητα να αμφισβητήσουν δικαστικώς τη νομιμότητά της, πράγμα μάλιστα που έπραξαν και τα βρετανικά δικαστήρια τους δικαίωσαν.
Πολύ ενδιάφερουσες είναι οι σκέψεις του Τμήματος διευρυμένης σύνθεσης σχετικά με το άρθρο 5§§1 και 4. Το ΕΔΔΑ διαπιστώνει ότι οι βρετανικές αρχές δεν είχαν άμεσο σκοπό έκδοσης ή απέλασης ορισμένων από τους προσφεύγοντες και, άρα. η κράτησή τους δεν ήταν δικαιολογημένη ως προς το άρθρο 5 § 1 f) της Σύμβασης. Δεν γίνεται σχετικά δεκτό το επιχείρημα του βρετανικού κράτους, ότι δηλαδή τα συγκεκριμένα άτομα αποτελούσαν ιδιαίτερο δημόσιο κίνδυνο και, άρα, η κράτησή τους δεν διατάραξε την ισορροπία που πρέπει να υφίσταται ανάμεσα στην προστασία της προσωπικής ελευθερίας και την προστασία του πληθυσμού από τον κίνδυνο της τρομοκρατίας. Για το ΕΔΔΑ, το άρθρο 5 § 1 παραθέτει περιοριστικά τους λόγους σύμφωνα με τους οποίους μπορεί η στέρηση της προσωπικής ελευθερίας να είναι δικαιολογημένη και, στη συγκεκριμένη περιπτωση, η φυλάκιση των προσφευγόντων δεν ενέπιπτε σε οιαδήποτε από αυτές τις περιπτώσεις.
Σε ό,τι αφορά την εφαρμογή του άρθρου 15, γίνεται δεκτή η ύπαρξη δημοσίου κινδύνου, ο οποίος «απειλούσε τη ζωή του έθνους». Ωστόσο, το ΕΔΔΑ συντάσσεται στη συνέχεια με την άποψη της Βουλής των Λόρδων, η οποία είχε θεωρήσει ότι τα ληφθέντα μέτρα δεν ήταν απολύτως απαραίτητα για να αντιμετωπισθεί η κρίσμη κατάσταση.
Τέλος, πολύ καλή είναι η ανάλυση του ΕΔΔΑ και σε σχέση με το άρθρο 5§4 της ΕΣΔΑ, διάταξης που επιβάλλει την ύπαρξη ένδικου μέσου για την αμφισβήτηση της νομιμότητας της κράτησης. Το ΕΔΔΑ έχει εμβαθύνει ιδιαιτέρως τη νομολογία του σχετικά με αυτήν τη διάταξη, ενσωματώνοντας σε αυτήν τις περισσότερες από τις εγγυήσεις που προβέπει το άρθρο 6 ως προς τη δίκαιη δίκη. Στη συγκεκριμένη υπόθεση καταλήγει σε παραβίαση του άρθρου 5§4, διότι ορισμένοι από τους προσφέυγοντες δεν είχαν τη δυνατότητα να έχουν πρόσβαση και να αμφισβητήσουν κατά τη δικαστική διαδικασία ορισμένα από τα απόρρητα στοιχεία βάσει των οποίων είχε διαταχθεί η κράτησή τους.

Applications online

2009-02-28T11:54:00.005+01:00

Να σας πληροφορήσω ότι το ΕΔΔΑ δεν καταλαβαίνει τίποτα από τις εκκρεμείς υποθέσεις (ελληνιστί, backlog) λόγω της πλημμυρίδας προσφυγών που έχει ενσκήψει και διευκολύνει ολοένα και περισσότερο τους ενδιαφερόμενους να απευθυνθούν σε αυτό. Τελευταίο gagdet: η δυνατότητα online υποβολής προσφυγής, στην οποία έχετε πλέον πρόσβαση μέσω του ιστοτόπου του ΕΔΔΑ . Για την ακριβεία, αν είστε ελληνόφωνες, δεν έχετε ακόμα τη δυνατότητα, διότι αυτή παρέχεται, για την ώρα πιλοτικά, στους Δανούς και στους Ολλανδούς. Αν όλα πάνε καλά, σύντομα θα επεκταθεί και στους ενδιαφερόμενους που προέρχονται από τα υπόλοιπα κράτη-μέλη. Σημείωση: η υποχρέωση υποβολής της προσφυγής με τον παραδοσιακό τρόπο ισχύει ακόμα. Το σύστημα online υποβολής θα σας διευκολύνει όμως, διότι στο τέλος της σχετικής διαδικασίας έχετε τη δυνατότητα να εκτυπώσετε το συμπληρωμένο έντυπο και να το αποστείλετε ταχυδρομικώς. Φανταστείτε τι έχει να γίνει όταν το σύστημα επεκταθεί και στα «καλά παιδιά» του Δικαστηρίου, όπως είναι η Ρωσία, η Ουκρανία και η Τουρκία. Προτείνω να μπει στο site του ΕΔΔΑ και φωτογραφία του Βέγγου, ο οποίος θα φωνάζει στην αντίστοιχη γλώσσα «Πελάαααατες μου»!

Φρέσκες από το πανέρι

2009-02-24T23:40:00.009+01:00

Gagiu v. Romania, 24.2.2009
Άρθρο 2/Eρμηνεία του άρθρου 37§1 in fine/εξέταση της προσφυγής παρά τον θάνατο του προσφεύγοντος

Έχετε δει την πολύ αξιόλογη ρουμανική ταινία «Ο θάνατος του κ. Λαζαρέσκου»; Είναι η ιστορία ενός ηλικιωμένου στο Βουκουρέστι, ο οποίος ένα βράδυ νιώθει κάποια αδιαθεσία, πιστεύει ότι πάσχει από κάτι, πηγαίνει στο νοσοκομείο για να βρουν οι γιατροί τι συμβαίνει και μέχρι την άλλη μέρα έχει αποδημήσει εις Κύριον, αφού οι γιατροί τον έχουν πρώτα στείλει από τον Άννα στο Καϊάφα και τούμπαλιν. Ε, η Gagiu είναι πάνω κάτω η ίδια ιστορία, μόνο που αφορά έναν βοσκό κρατούμενο, ο οποίος έπασχε από ηπατίτιδα και βρογχοπνευμανία. Λόγω της πλημμελούς ιατρικής παρακολούθησής του, απεβίωσε, ενώ μάλιστα νοσηλευόταν σε νοσοκομείο, λόγω ηπατικού κώματος και καρδιακής ανεπάρκειας. Καταλαβαίνετε σε τι ποιοτική θεραπεία είχε υποβληθεί...
Το ενδιαφέρον της απόφασης είναι ότι ο προσφεύγων είχε απευθυνθεί στο ΕΔΔΑ κατά τη διάρκεια της κράτησής του παραπονούμενος για τις συνθήκες κράτησης και την έλλεψη ιατρικής παρακολούθησης. Παρά τον θάνατό του και την απουσία αιτήματος συνέχισης της δίκης, το ΕΔΔΑ αποφάσισε να κρατήσει την προσφυγή και να την εξετάσει επί της ουσίας. Στην απόφαση γίνεται λόγος για τη σοβαρότητα της υπόθεσης αφού ήταν σχετική με το δικαίωμα στη ζωή καθώς και για την ιδιαιτερότητα της προσωπικής κατάστασης του προσφεύγοντος, ο οποίος είχε μεγαλώσει σε ορφανοτροφείο και, συνεπώς, δεν είχε στην πράξη κανέναν συγγενή να ζητήσει τη συνέχιση της δίκης. Μετά απ΄αυτό δεν ήταν δύσκολο για το ΕΔΔΑ να καταλήξει, μεταξύ άλλων, σε παραβίαση του άρθρου 2, διαπιστώνοντας ότι οι ρουμανικές σωφρονιστικές αρχές είχαν αφήσει τον κακομοίρη τον Gagiu κυριολεκτικά στη μοίρα του.

L’Erablière A.B.S.L. v. Belgium, 24.2.2009
Άρθρο 6§1/ πρόσβαση σε δικαστήριο από περιβαλλοντική οργάνωση

Η προσφυγή της προσφεύγουσας οργάνωσης για την προστασία του περιβάλλοντος ενώπιον του βελγικού Συμβουλίου της Επικρατείας απορρίφθηκε για λόγους επί του παραδεκτού. Το ΕΔΔΑ διαπιστώνει ότι η ίδια η οργάνωση μπορούσε να θεωρηθεί ότι είχε έννομο συμφέρον να προσφύγει ενώπιον του ΕΔΔΑ λόγω της φύσης των δραστηριοτήτων της και του γεγονότος ότι η εφαρμογή της διοικητικής πράξης για την οποία είχε παραπονεθεί ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας θα είχε και επιπτώσεις στον ιδιωτικό βίο των μελών της. Για τον λόγο αυτό θεωρείται ότι η προσφυγή ενώπιον του ΕΔΔΑ δεν είχε τον χαρακτήρα actio popularis. Ως προς την ουσία του προβλήματος, το ΕΔΔΑ παρατηρεί ότι ο κανόνας του παραδεκτού που εφάρμοσε το βελγικό δικαστήριο ήταν φορμαλιστικός, κάτι δηλαδή σαν τις αλχημείες που κάνει ο δικός μας Άρειος Πάγος με τα κριτήρια του παραδεκτού και έχει επανειλημμένως φάει ευρωχαστούκι, όπως θα έγραφε και η Ελευθεροτυπία, από το δικαστήριο του Στρασβούργου για τον λόγο αυτό (βλ. αποφάσεις Liakopoulou, Efstathiou and others, Zouboulidis, Vasilakis και τελευταία την Reklos and Davourlis).

Poghosyan v. Georgia, 24.2.2009
Άρθρα 3 και 46- Συνθήκες κράτησης ατόμου που έπασχε από ηπατίτιδα C

Άλλη μια υπόθεση όπου το εγκαλούμενο κράτος καταδικάζεται για ανεπαρκή ιατρική παρακολούθηση φυλακισμένου. Το ενδιαφέρον της είναι ότι βάσει του άρθρου 46 υποδεικνύεται ευθέως στη Γεωργία η ανάγκη λήψης γενικότερων νομοθετικών και διοικητικών μέτρων για την αποφυγή μετάδοσης του συγκεκριμένου ιού από ασθενείς κρατουμένους σε αυτούς που (ακόμα...) παραμένουν υγιείς καθώς και για την αποτελεσματική ιατρική παρακολούθηση όσων κρατουμένων ήδη πάσχουν από την ασθένεια.

Η Ουγγαρέζα, ο χιμπαντζής και ο Εφραίμ

2009-02-23T11:51:00.007+01:00

Πόσο μακριά μπορεί να φτάσει η σάτιρα δημοσίων προσώπων; Τρία παραδείγματα από την επικαιρότητα της προηγούμενης εβδομάδας μάς αναδεικνύουν ενδιαφέρουσες πτυχές του ζητήματος. Ας πάρουμε τα γεγονότα με χρονολογική σειρά.

Στις 17 Φεβρουαρίου ο κωμικός (τω επάγγελμα) Stéphane Guillon διακωμώδησε στα ερτζιανά τον πρώην υπουργό, σημαίνον στέλεχος του γαλλικού Parti Socialiste και νυν διευθυντή του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, Dominique Strauss-Kahn, σχετικά με την πρόσφατη ερωτική σχέση του με υπάλληλο ουγγρικής καταγωγής στον διεθνή οργανισμό. Παρά το γεγονός ότι ο Guillon τελευταία έχει χάσει την οξύτητα του χιούμορ που τον διέκρινε παλαιότερα (όπως και κάποιοι Έλληνες κωμικοί, οι οποίοι μάλλον ποτέ δεν το είχαν) η συγκεκριμένη εκπομπή, που μεταδόθηκε μάλιστα από το κρατικό κανάλι France Inter, είχε πλάκα. Ο Guillon είχε υποτίθεται προσκαλέσει τον DSK, όπως τον αποκαλούν οι Γάλλοι, για συνέντευξη στο κανάλι και έπαιρνε μέτρα ασφαλείας σχετικά με τις γυναίκες εργαζόμενες στον σταθμό για το πώς θα προστατευθούν από το ερωτικό ταμπεραμέντο του πηδηχτούλη DSK! Σε κάποιο σημείο ο Guillon λέει ότι μόλις ο DSK εμφανιστεί στην έδρα του καναλιού θα χτυπήσει συναγερμός και όλες οι γυναίκες θα κατευθυνθούν στα υπόγεια και στα γραφεία άλλων αδελφών κρατικών καναλιών! Τον DSK μάλλον τον έτσουξε η σάτιρα και έκανε σχετική δήλωση. Είπε ότι η σάτιρα κατά των πολιτικών προσώπων αποτελεί αναγκαίο στοιχείο της δημοκρατίας αλλά είναι άστοχη όταν πηγάζει από κακόβουλα κίνητρα.

Στις 18 Φεβρουαρίου, η εφημερίδα New York Post δημοσίευσε σκίτσο γνωστού γελοιογράφου. Απεικονίζονταν δύο αστυνομικοί που είχαν πυροβολήσει μια μαϊμού. Ο ένας έλεγε στον άλλο : «Τώρα θα πρέπει να βρουν κάποιον άλλο να συντάξει το σχέδιο αναδιάρθρωσης της οικονομίας». Η γελοιογραφία αναφερόταν σε δύο γεγονότα της επικαιρότητας: στην ψήφιση του συγκεκριμένου σχεδίου, το οποίο είχε συνταχθεί με πρωτοβουλία του προέδρου Obama, από τη Γερουσία αλλά και στην απόδραση ενός χιμπαντζή από τον ζωολογικό κήπο μιας πόλης στο Connecticut. Ο τελευταίος σκοτώθηκε από τις σφαίρες αστυνομικών, αφού πριν είχε δαγκώσει μια γυναίκα. Το πρόβλημα είναι ότι στην Αμερική η λέξη «μαϊμού» έχει υποτιμητική εννοιολογική απόχρωση για τους μαύρους. Την περίοδο του φυλετικού διαχωρισμού χρησιμοποιείτο ως βρισιά κατά των εγχρώμων. Όπως ήταν αναμενόμενο, το σκίτσο προκάλεσε σειρά διαμαρτυριών. Πολλοί υποστήριξαν ότι ο σκιτσογράφος έπρεπε να εξηγήσει τι ακριβώς ήθελε να πει με τη γελοιογραφία του.

Τρίτον, και κάτι από τα δικά μας: την προηγούμενη Τετάρτη συζητήθηκαν ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πατρών ασφαλιστικά μέτρα που είχε καταθέσει ο ιεραποστολικός σύλλογος «Άγιος Μάρκος ο Ευγενικός» κατά του Δήμου Πατρέων και με τα οποία ζητούσε να αποσυρθεί από την καρναβαλική παρέλαση άρμα που έφερε τη μορφή του ηγουμένου Εφραίμ. Το καλύτερο είναι το επιχείρημα του αιτούντος συλλόγου. Υποστήριξε ότι θα θιγόταν το θρησκευτικό συναίσθημα του χριστεπώνυμου πληρώματος διότι «στο περιβάλλον αυτού του άρματος θα περιφέρονται πλείστοι όσοι καρναβαλιστές, αγόμενοι και φερόμενοι από κάθε είδους πάθος και αναισχυντία, ασέμνως ενδεδυμένοι ή και ημίγυμνοι, με μπουκάλια μαυροδάφνης στο χέρι, με απουσία κάθε ηθικού φραγμού στο πλαίσιο ενός είδους διονυσιακού και σεξιστικού ξεφαντώματος και παραληρήματος»!!! Θα΄θελα να΄ξερα πού πάνε και τα βρίσκουνε. Το αγαπημένο μου από το επιχείρημα του αιτούντος συλλόγου είναι «τα μπουκάλια μαυροδάφνης στο χέρι». Καλά, όταν τα μέλη του συλλόγου θέλουν να «ρίξουν λίγη ομίχλη», όπως λέει και ένας γνωστός μου, με μαυροδάφνη τη βγάζουνε; Χάθηκε ένας Γιάννης ο Περιπατητής ή, έστω, ένα Dewar’s βρε παιδί μου!

Πάντως, κατά τη γνώμη μου, τα τρία συμβάντα φανερώνουν χρήσιμα και ενδεικτικά στοιχεία για την αξία της σάτιρας κατά των πολιτικών προσώπων. Η αντίδραση του DSK δείχνει την ιδιαιτερότητα της σάτιρας ως τρόπου έκφρασης. Η υπερβολή, η αλληγορία, η αναλογία και προπαντός η ειρωνεία που διαθέτει αποκλειστικά το σκωπτικό πνεύμα αποδεικνύονται συχνά πολύ πιο αποτελεσματικά στην κριτική δημοσίων προσώπων ακόμα και από τη δριμύτερη καταγγελία. Η σάτιρα αναδεικνύει με ξεχωριστό τρόπο τη γελοία πλευρά της ανθρώπινης ύπαρξης και στην περίπτωση του DSK τη γελοιότητα του ιδίου, ο οποίος εν μέσω βαρύγδουπων δηλώσεων για την οικονομική κρίση κυνηγούσε πίσω από τα φωτοτυπικά του ΔΝΤ την Ουγγαρέζα (το τελευταίο είναι δική μου εικαστική παρέμβαση). Σημειωτέον ότι τέτοια τσαντισμένη δήλωση δεν είχε κάνει ο DSK ούτε για τα πιο καταγγελτικά σχόλια που είχαν γίνει σχετικά με την περιπετειούλα του.

Η γελοιογραφία με τον χιμπαντζή μάς δίνει την αφορμή να σκεφτούμε σχετικά με τα όρια της σάτιρας. Είναι ηλίου φαεινότερο ότι ο γελοιογράφος υπονόησε με το σκίτσο του ότι ο Obama είναι η μαϊμού. Είναι δυνατόν όμως να ζητάμε από τον ίδιο να εξηγήσει το περιεχόμενο του σκίτσου του και ενδεχομένως να λογοδοτήσει; Μου θυμίζει μια τέτοια ενέργεια κάτι φίλους μου που, αφού διηγηθούν ένα ανέκδοτο μετά το εξηγούν κιόλας, για να το εμπεδώσουν οι ακροατές τους. Η καλύτερη απάντηση στην άστοχη σάτιρα είναι η σιωπή. Τίποτε δεν είναι χειρότερο για έναν γελωτοποιό από το να μη γελάει κανείς με τα αστεία του.

Τέλος, η ιστορία με το άρμα του Εφραίμ βρίσκεται πέραν του καλού και του κακού. Όταν ανακατεύεσαι με τα πίτουρα σε τρώνε οι κότες. Όταν κατηγορείσαι για απάτες και λοβιτούρες με το δημόσιο χρήμα, να είσαι έτοιμος να υποστείς και τη σάτιρα και τη χλεύη του κόσμου. Το να κραδαίνεις αίφνης την ποιμαντορική σου ιδιότητα είναι τουλάχιστον υποκριτικό, όπως και το να βάζεις άλλους να βγάλουν τα κάστανα από τη φωτιά (εν προκειμένω ο Μάρκος ο Ευγενικός). Και αν η σάτιρα σιχαίνεται κάτι περισσότερο από ο,τιδήποτε άλλο, αυτό είναι η υποκρισία.

ΕΔΔΑ, Giosakis nos 1 et 2 c. Grèce, 12.2.2009

2009-02-15T13:34:00.007+01:00

Με δύο αποφάσεις του την προηγούμενη Πέμπτη, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο καταδίκασε την Ελλάδα για πολλαπλές παραβιάσεις των επιμέρους διατάξεων του άρθρου 5, άρθρου που κατοχυρώνει το δικαίωμα στην προσωπική ελευθερία και ασφάλεια, σχετικά με το καθεστώς παρατάσεων της προσωρινής κράτησης του αρχιμανδρίτη Γιοσάκη. Οι αποφάσεις είναι αξιομνημόνευτες όχι τόσο διότι αφορούν πρόσωπο που μονοπώλησε τα φώτα της δημοσιότητας για αρκετό καιρό όσο για το ότι ίσως αποτελούν τις πρώτες όπου το ΕΔΔΑ διαπιστώνει ένα σημαντικό πρόβλημα της ελληνικής έννομης τάξης ως προς το ζήτημα της ταχύτητας εξέτασης των αιτήσεων για υφ΄όρων απόλυση. Αν πάντως συνεισφέρουν κάτι σε αυτον τον τομέα, απογοητεύουν σε άλλο και συγκεκριμένα στον τρόπο εξέτασης της επάρκειας της αιτιολογίας των αρμόδιων συμβουλίων σχετικά με τις αιτήσεις για αποφυλάκισή του προσφεύγοντος.

Οι δύο αποφάσεις αφορούν ξεχωριστές ποινικές διώξεις: στην πρώτη για την κλοπή εικόνων από εκκλησίες των Κυθήρων -τώρα ίσως αντιλαμβανόμαστε την αξία του παλαιού σήριαλ «Οι Ιερόσυλοι», όπου ο ακούραστος δημοσιογράφος Μαρτέλης ξεσκέπάζε κάτι λαμόγια που είχανε ρημάξει όλα τα απόμερα ξωκλήσια και λιανίζανε τις βυζαντινές εικόνες- και στη δεύτερη για υπεξαιρέσεις, παραβάσεις καθήκοντος κλπ. κλπ. Το ΕΔΔΑ δεν εξέτασε ζητήματα σχετικά με τον δίκαιο χαρακτήρα της δίκης του Γιοσάκη αλλά αναφορικά με το καθεστώς της προσωρινής του κράτησης.

Θεώρησε ότι δεν υπήρχε πρόβλημα με το άρθρο 5§§1 και 3 ως προς τη νομιμότητα της αρχικής απόφασης για την προφυλάκισή του και την αιτιολογία των αποφάσεων με τις οποίες απορρίφθηκαν οι αιτήσεις για αποφυλάκισή του. Κατέληξε όμως σε παραβιάσεις του 5§4 ως προς τη διαδικασία εξέτασης των αιτήσεών του για υφ΄όρων απόλυση. Στη Γιοσάκης n° 1 διαπιστώνεται παραβίαση του άρθρου 5§4 λόγω της απουσίας του προσφεύγοντος κατά την εξέταση ενώπιον του συμβουλίου πλημμελειοδικών του αιτήματός για αποφυλάκισή του. Επίσης, και πιο ενδιαφέρον, διαπιστώνεται παραβίαση του άρθρου 5§4 λόγω του χρονικού διαστήματος των ενενήντα έξι ημερών που παρήλθαν από την υποβολή της αίτησής του για αποφυλάκιση μέχρι την απόρριψή της από το συμβούλιο πλημμελειοδικών. Οι ίδιες παραβίάσεις διαπιστώνονται και στη Γιοσάκης n° 2, όπου μάλιστα τα αρμόδια συμβούλια εξέτασαν ταχύτερα τις αιτήσεις για υφ΄όρων απόλυση του προσφεύγοντος (εξήντα επτά και σαράντα οκτώ ημέρες).

Οι αποφάσεις του ΕΔΔΑ απογοητεύουν πάντως ως προς το ζήτημα της επάρκειας της αιτιολογίας των αποφάσεων των ελληνικών δικαστηρίων με τις οποίες απορρίφθηκε το αίτημα του προσφεύγοντος για την υφ΄όρων απόλυσή του. Στην ουσία δέχονται ότι η απλή αναφορά των συμβουλίων πλημμελειοδικών στον κίνδυνο διαφυγής του προσφεύγοντος και στην πιθανότητα διάπραξης νέων αδικημάτων αποδεικνυόταν από την ίδια τη φύση των αδικημάτων για τα οποία κατηγορείτο. Μπορεί να αναρωτηθεί κανείς π.χ. στη Γιοσάκης n° 1, ποιός ήταν ο πραγματικός κίνδυνος διάπραξης νέων αδικημάτων. Δηλαδή ο Γιοσάκης θα επέστρεφε στις εκκλησίες των Κυθήρων μεταμφιεσμένος, για να μην τον πάρουν είδηση, και θα συνέχιζε να βουτάει ό,τι εικόνα είχε απομείνει; Επίσης, το ΕΔΔΑ ξεπερνάει ελαφρά τη καρδία το ζήτημα της απουσίας εξέτασης από τα ελληνικά δικαστήρια εναλλακτικών τρόπων ελέγχου του προσφεύγοντος στην περίπτωση απόλυσής του, π.χ. με την υποχρέωση αυτοπρόσωπης παρουσίας του σε αστυνομικό τμήμα σε τακτά χρονικά διαστήματα.

Είναι κρίμα που χάθηκε αυτή η ευκαιρία διαπίστωσης της ανεπάρκειας αιτιολογίας των αποφάσεων για παράταση της προσωρινής κράτησης από τα ελληνικά δικαστήρια, όταν είναι γνωστό τοις πάσι πόσο σημαντικό είναι αυτό το πρόβλημα στην Ελλάδα.

Νέες, ωραίες και ενδιαφέρουσες

2009-02-10T00:54:00.009+01:00

ΕΔΔΑ, Ramishvili et Kokhreidze c. Géorgie, 27.1.2009
Άρθρο 3, έλεγχος της νομιμότητας προσωρινής κράτησης σε συνθήκες αντίθετες προς το άρθρο 3.

Οι προσφεύγοντες ήταν ιδιοκτήτες μέσων μαζικής ενημέρωσης και η υπόθεσή τους ενώπιον των γεωργιανών δικαστηρίων (η οποία μάλιστα ίχε λάβει μεγάλη δημοσιότητα) αφορούσε κατηγορίες εκβίασης. Παρά το γεγονός ότι το ποινικό τους μητρώο ήταν λευκό, οι αρμόδιες αρχές το παράκαναν σε ό,τι αφορούσε τις συνθήκες μεταφοράς και παραμονής τους στην αίθουσα του δικαστηρίου. Οι ίδιοι δηλαδή παρέμειναν έγκλειστοι σε ένα μεταλλικό κλουβί, στην αίθουσα του δικαστηρίου βρίσκονταν πολλοί αστυνομικοί, άλλοι με πολιτικά και άλλοι βαριά οπλισμένοι, δημοσιογράφοι και διάφοροι άσχετοι, οι οποίοι περιφέρονταν μιλώντας στα κινητά τους κατά τη διάρκεια της διαδικασίας. Από το γενικό χαμό ήταν αδύνατον στους κατηγορουμένους να αντιληφθούν τι συνέβαινε, και τι ακριβώς τους ρωτούσαν οι δικαστές. Μάλιστα, όταν οι κατηγορούμενοι ή οι συνήγοροί τους έπαιρναν τον λόγο, τους ήταν επίσης πολύ δύσκολο να ακουστούν καθώς οι δημοσιογράφοι τούς βομβάρδιζαν με τα φωτογραφικά φλας, διάφοροι μπαινόβγαιναν στην αίθουσα χτυπώντας την πόρτα, ενώ και οι δικαστές συνομιλούσαν μεταξύ τους. Λίγο καλύτερες δηλαδή συνθήκες από τη μέση κατάσταση ακροατηρίου στην Ευελπίδων.
Η απόφαση είναι αξιοσημείωτη διότι αποτελεί την πρώτη όπου το ΕΔΔΑ καταλήγει σε παραβίαση του άρθρου 3 λόγω των συνθηκών που επικρατούσαν εις βάρος των κατηγορουμένων κατά τη διάρκεια ακροαματικής διαδικασίας.

ΕΔΔΑ, Samüt Karabulut c. Turquie, 27.1.2009
Άρθρο 3, συμπεριφορά αστυνομικών κατά τη σύλληψη διαδηλωτή

Διαβάστε αυτήν την απόφαση όσοι ενδιαφέρεστε να δείτε πώς το ΕΔΔΑ οριοθετεί τη δράση των αστυνομικών κατα τη διάλυση παράνομης μεν ειρηνικής δε διαδήλωσης. Η απόφαση είναι χρήσιμη δεδομένης της ελληνικής επικαιρότητας και δίνει ενδιαφέρουσες κατευθυντήριες γραμμές για τις υποχρεώσεις της αστυνομίας κατά τη σύλληψη διαδηλωτών. Στη συγκεκριμένη υπόθεση, το ΕΔΔΑ θεωρεί ότι τα χτυπήματα που κατάφεραν οι αστυνομικοί στο σώμα και, ιδιαιτέρως, στο κεφάλι του διαδηλωτή δεν δικαιολογούνταν υπό το πρίσμα του άρθρου 3. Διαπιστώνει ότι ο ίδιος, ναι μεν δεν είχε συμμορφωθεί με τις εντολές τους να αποχωρήσει από τη διαδήλωση, ωστόσο δεν έφερε αντίσταση ούτε άσκησε σωματική βία εναντίον τους κατά τη σύλληψή του. Παρά ταύτα, τις ψιλές του τις έφαγε από τα αστυνομικά γκλομπ.
Η απόφαση βέβαια διαβάζεται και αντίστροφα, ότι δηλαδή σε περίπτωση άσκησης βίας από την πλευρά του διαδηλωτή, δεν είναι παράλογο να πέσει και λίγο ξύλο από την αστυνομία. Ο νοών νοήτω.

Το σπίτι στις Σπέτσες και ο αμνήμων χρόνος

2009-02-05T22:27:00.010+01:00

Σήμερα δημοσιεύθηκε στο Στρασβούργο μια ενδιαφέρουσα ελληνική απόφαση ιδιοκτησίας, η Vontas and others v. Greece. Οι προσφεύγοντες ήταν ιδιοκτήτες ενός ακινήτου με κήπο στις Σπέτσες (σε καλή μεριά, μπροστά στο λιμάνι), με τίτλους μεταγεγραμμένους με τον νόμο και τη βούλα από το 1912. Όταν ο ένας από αυτούς ζήτησε άδεια από την πολεοδομία να κάνει κάποιες επισκευές στο σπίτι, του απορρίφθηκε η αίτηση με την αιτιολογία ότι μέρος του κήπου ήταν δημόσια περιουσία. Οι προσφεύγοντες είχαν την αυταπάτη ότι θα έβρισκαν το δίκιο τους στα ελληνικά δικαστήρια και άσκησαν αγωγή αναγνωριστική της κυριότητας. Έχασαν όμως (καλά αυτό μάλλον το φαντάζεστε, αν δεν έχαναν δεν θα πήγαιναν στο Στρασβούργο) και θα πρέπει να αναρωτιέστε πώς μπόρεσαν και έχασαν αφού είχαν προσκομίσει τίτλους από το 1912. Τα ελληνικά δικαστήρια εφάρμοσαν τον κανόνα του βυζαντινορωμαϊκού δικαίου σύμφωνα με τον οποίο ένα ακίνητο θεωρείται κοινόχρηστο εάν αποδειχθεί ότι βρισκόταν σε κοινή χρήση από αμνηνονεύτου χρόνου (αμνηνονεύτου χρόνου αρχαιότητα). Ο ποιητικός αυτός κανόνας του εμπραγμάτου δικαίου (τα κάνω λιανά για να προσελκύσω και κοινό μη νομικό) εφαρμόζεται όταν για δύο γενιές, για ογδόντα χρόνια δηλαδή, πριν από το 1946 αποδειχθεί ότι το επίδικο ακίνητο ήταν κοινόχρηστο. Το ελληνικό δημόσιο έφερε δηλαδή στη δίκη μάρτυρες οι οποίοι υποστήριξαν ότι από το 1866 και μετά το ακίνητο ήταν κοινόχρηστο. Τώρα, πώς είναι δυνατόν κάποιος εν έτει 2005 (όταν έγιναν τα δικαστήρια) να υποστηρίξει ατράνταχτα ότι κατά την προσωπική του αντίληψη το ακίνητο ήταν κοινής χρήσης το 1866, νομίζω ότι μπορεί να γίνει παρά μόνο εάν λέγεται Μαθουσάλας. Δηλαδή, εν ολίγοις, τα ελληνικά δικαστήρια εφαρμόζοντας αυτόν τον ευφάνταστο κανόνα, αγνόησαν τους τίτλους κυριότητας των προσφευγόντων και θεώρησαν ότι ήταν πιο αξιόπιστες οι μαρτυρικές καταθέσεις.
Το ενδιαφέρον της απόφασης είναι ότι το ΕΔΔΑ καταλήγει σε παραβίαση του δικαιώματος στη ιδιοκτησία θεωρώντας ότι υπήρξε στέρηση ιδιοκτησίας λόγω της ίδιας της απόφασης των ελληνικών δικαστηρίων. Αυτό δε, συνέβη εν προκειμένω, διότι η διαδικασία μέσω της οποίας τα ελληνικά δικαστήρια απεφάνθησαν περί της κυριότητας του ακινήτου δεν περιελάμβανε τις απαραίτητες διαδικαστικές εγγυήσεις. Πιο συγκεκριμένα, για το Ευρωπαϊκό δικαστήριο, το γεγονός ότι τα ελληνικά δικαστήρια βάσισαν την απόφασή τους στην αρχή της από αμνημονεύτου χρόνου αρχαιότητας, αγνοώντας στην πράξη τους τίτλους κυριότητας που προσκόμισαν οι προσφεύγοντες, προσέβαλε το δικαίωμα στην ιδιοκτησία.
Είναι η πρώτη φορά που το ΕΔΔΑ εφαρμόζει σε ελληνική υπόθεση ιδιοκτησίας την πρόσφατη τάση της νομολογίας να «διαδικαστικοποιεί» ουσιαστικά δικαιώματα. Εδώ δηλαδή, εφαρμόσθηκαν αρχές της δίκαιης δίκης του άρθρου 6 της Σύμβασης στο πλαίσιο του άρθρου 1 του Πρώτου Πρωτοκόλλου. Άλλο ενδιαφέρον στοιχείο, η υπόδειξη του ΕΔΔΑ στο ελληνικό κράτος να αποδώσει το επίδικο στους προσφεύγοντες. Το δικαστήριο του Στρασβούργου επιβάλλει δηλαδή στην ουσία τη restitutio in integrum. Μάλλον όμως επέλεξε λάθος υπόθεση για να το κάνει αυτό. Όπως σωστά υποστηρίζει ο Ελβετός δικαστής Malinverni, στην περίπτωση διαδικαστικής παραβίασης του δικαιώματος στην ιδιοκτησία, η restitutio in integrum έρχεται σε αντίθεση με το δεδικασμένο των ελληνικών δικαστηρίων, το οποίο, ως γνωστόν, δεν ανατρέπεται καθ΄εαυτό από την απόφαση του ΕΔΔΑ. Άρα, στην πράξη θα προκληθεί αντίφαση στην ελληνική έννομη τάξη, αφού, παρά το δεδικασμένο των ελληνικών δικαστηρίων που θα παραμένει εν ισχύ, το ελληνικό κράτος θα πρέπει να επιστρέψει το επίδικο ακίνητο στους προσφέυγοντες.
Πόσο πιο απλά θα ήταν τα πράγματα εάν προβλεπόταν στον Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας η δυνατότητα διενέργειας νέας δίκης μετά από καταδικαστική απόφαση του Στρασβούργου;

« Οι γυναίκες στα κύματα »!

2009-02-04T16:29:00.013+01:00

Αν διεξαγόταν διαγωνισμός για τον πιο πρωτότυπο τίτλο απόφασης του Ευρωπαϊκού δικαστηρίου δικαιωμάτων του ανθρώπου, νομίζω ότι η σημερινή Women on Waves et autres c. Portugal θα είχε σοβαρές πιθανότητες βράβευσης. Ξέρω ότι το μυαλό σας πηγαίνει στη μυθική ταινία Βρεγμένοι στα κύματα. Η Γυναίκες στα κύματα αφορά όμως την ελευθερία της έκφρασης και, πιο συγκεκριμένα, το ενδιαφέρον ζήτημα της αυταξίας προστασίας του τρόπου έκφρασης των ιδεών.

Το 2004, η οργάνωση Women on Waves, που έχει έδρα το Amsterdam, ναύλωσε πλοίο με σκοπό τη μετάβαση μελών της σε μια παραθαλάσσια πόλη της Πορτογαλίας. Η οργάνωση αυτή έχει ως κύριο σκοπό της την προώθηση του διαλόγου υπέρ του οικογενειακού προγραμματισμού και της άμβλωσης. Η Women on Waves δραστηριοποιείται βασικά μέσω της διοργάνωσης σεμιναρίων και εκδηλώσεων που λαμβάνουν χώρα πάνω σε πλοία (εξ ου και η επωνυμία της). Ωστόσο, στην προκειμένη περίπτωση, οι πορτογαλικές αρχές απαγόρευσαν την είσοδο του ναυλωμένου πλοίου στα πορτογαλικά χωρικά ύδατα. Την εποχή εκείνη, η διενέργεια άμβλωσης, εκτός από ορισμένες εξαιρέσεις, ήταν παράνομη στην Πορτογαλία και οι εθνικές αρχές υποστήριξαν ότι η Women on Waves μετέφερε χάπια για τη διενέργεια αμβλώσεων, η χρήση των οποίων ήταν απαγορευμένη.

Η απόφαση καταλήγει σε παραβίαση του άρθρου 10, αφού προηγουμένως έχει θίξει διάφορα ενδιαφέροντα ζητήματα. Πρώτον, τονίζει τη συγγένεια μεταξύ των άρθρων 10 (ελευθερία της έκφρασης) και 11 (ελευθερία της συνάθροισης) της ΕΣΔΑ. Στην προκειμένη περίπτωση το παράπονο των προσφευγόντων εξετάζεται μέσω του άρθρου 10, διότι το ΕΔΔΑ θεωρεί ότι υπερέχει το στοιχείο της επιμόρφωσης του κοινού μέσω της δραστηριότητας των Γυναικών στα Κύματα. Δεύτερο, και βασικό, ενδιαφέρον είναι η ανάλυση του ΕΔΔΑ σχετικά με την αξία και ιδιαιτερότητα καθ΄εαυτού του τρόπου δημοσιοποίησης των πληροφοριών και ιδεών, ανεξαρτήτως του περιεχομένου τους. Αναδεικνύοντας αυτό το στοιχείο, το ΕΔΔΑ δεν δέχθηκε τον ισχυρισμό του πορτογαλικού κράτους, ότι δηλαδή ορισμένα από τα μέλη της οργάνωσης συμμετείχαν τελικά σε σεμινάρια που έλαβαν εκ των υστέρων χώρα στην Πορτογαλία και αφορούσαν το πρόβλημα της άμβλωσης και τους τρόπους αντισύλληψης. Το σημαντικό στοιχείο κατά το ΕΔΔΑ ήταν ότι η δραστηριότητα της Women on Waves χαρακτηριζόταν από αυτόν τον ιδιαίτερο τρόπο διοργάνωσης των σεμιναρίων επιμόρφωσης. Επιβάλλοντας λοιπόν την απαγόρευση εισόδου του πλοίου στα πορτογαλικά χωρικά ύδατα (μάλιστα έστειλαν και πολεμικό πλοίο να το συνοδεύει!), το καθ΄ου κράτος εξουδετέρωσε στην πράξη όλη τη δυναμική που ενείχε η δραστηριότητα της οργάνωσης.

Μπορείτε να διαβάσετε αυτήν την απόφαση παράλληλα με τη γνωστή παλαιότερη Open Door and Dublin Well Woman v. Ireland καθώς και την πιο πρόσφατη Appleby and others v. UK.

Αριθμοί, αριθμοί, αριθμοί

2009-02-02T20:42:00.006+01:00

Την προηγούμενη εβδομάδα, ο πρόεδρος του ΕΔΔΑ, J.P.Costa, κήρυξε με φανφάρες την έναρξη του νέου δικαστικού έτους. Παράλληλα, το ΕΔΔΑ δημοσίευσε και την ετήσια έκθεσή του για το 2008, η οποία περιλαμβάνει ενδιαφέροντα στοιχεία σχετικά με τον όγκο των προσφυγών, τον αριθμό των αποφάσεων και την εξέλιξη της νομολογίας. Την έκθεση μπορείτε να τη διατρέξετε εδώ, αλλά σας παραθέτω και μερικά ενδιαφέροντα στοιχεία, έτσι μήπως και σας ανοίξω την όρεξη. Λοιπόν, ο αριθμός των αποφάσεων για το 2008 (judgments) αυξήθηκε μόνο κατά 3% σε σχέση με το 2007. Δημοσιεύθηκαν δηλαδή 1.543 αποφάσεις επί της ουσίας. Για να γίνει αντιληπτός ο συνολικός όγκος των υποθέσεων που διεκπεραιώνει πλέον ετησίως το ΕΔΔΑ, συνυπολογίστε ότι το 95% των καταχωριζόμενων προσφυγών απορρίπτονται ως απαράδεκτες. Μόνο το 5% καταλήγει σε αποφάσεις επί της ουσίας.

Πολύ ανησυχητικό το γεγονός ότι οι νεοεισερχόμενες προσφυγές αυξήθηκαν κατά 20% σε σχέση με πέρυσι. Πλέον, οι εκκρεμούσες προσφυγές έχουν ξεπεράσει τις 100.000. Πολύ επιτυχία αυτό το δικαστήριο βρε παιδί μου... Πρώτη σε αποφάσεις είναι η Τουρκία, με 257. Ακολουθούν από κοντά η Ρωσία (233), η Ρουμανία (189), η Πολωνία (129) και η Ουκρανία (110). Η Ελλάδα είναι κοντά στην κορυφή. Βρίσκεται επάξια στην έβδομη θέση με 74 αποφάσεις! Καλά, μην τρελλαίνεστε. Οι 53 από αυτές είναι βαρετές αποφάσεις ευλόγου χρόνου. Όσο πάντως τα διοικητικά δικαστήρια και ιδίως το Συμβούλιο της Επικρατείας κάνουν καμμιά δεκαετία για να βγάλουν απόφαση (ο εισηγητής δεν είναι ώριμος...), τόσο θα αυξάνονται αυτού του είδους οι παραβιάσεις. Δεδομένης της γενικότερης κατάστασης στην ελληνική δικαιοσύνη, νομίζω ότι το μέλλον των ελληνικών αποφάσεων ευλόγου χρόνου προβλέπεται λαμπρό.

Για να μη σας τα αποκαλύψω όλα, σας λέω ακόμα μόνο ότι τα άρθρα-stars των παραβιάσεων (κάτι δηλαδή σαν τη θεά του μουσακά) είναι τα άρθρα 5, 6, 13 και Άρθρο 1 του Πρώτου Πρωτοκόλλου (προσωπική ελευθερία, δίκαιη δίκη, αποτελεσματική προσφυγή και ιδιοκτησία, αντίστοιχα). Οι ελληνικές υποθέσεις ακολουθούν πάνω-κάτω αυτήν την τάση με κάποιες διαφορετικές πινελιές που και που. Δηλαδή, υπάρχουν και αποφάσεις με άρθρο 3, 8, άρθρα 2 και 3 του Πρώτου Πρωτοκόλλου (ιδιωτική και οικογενειακή ζωή, δικαίωμα στην εκπαίδευση και στις εκλογές, αντίστοιχα). Κάτι μου λέει ότι το 2009 θα είναι η χρονιά του άρθρου 5 για την Ελλάδα. Αν κάποιος αναζητήσει στο site του ΕΔΔΑ το περιεχόμενο των υποθέσεων που κοινοποιήθηκαν πέρυσι στο ελληνικό δημόσιο, θα καταλάβει τι εννοώ. Όπως και να χει, εδώ θα είμαστε και του χρόνου, για να τα πούμε. Καλή χρονιά!

Νέες, ωραίες και ενδιαφέρουσες

2009-01-31T14:52:00.011+01:00

ΕΔΔΑ, Serife Yigit v. Turkey, 20.1.2009
Άρθρο 8, μη καταβολή στην προσφεύγουσα των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων του αποθανόντος συζύγου της

Η προσφεύγουσα ήλθε εις γάμου κοινωνία με τον ευειδή Ο.Κ. τον οποίο όμως ευλόγησε (τον γάμο όχι τον ομορφονιό) μόνο ο ιμάμης της περιοχής. Έκανε αυτό που λένε οι Τούρκοι iman nikah (δεν είναι είδος κεμπάμ, είναι μορφή θρησκευτικού γάμου). Όταν πέθανε ο άντρας της, η ίδια ζήτησε την αναγνώριση του γάμου της από τα πολιτικά δικαστήρια καθώς και τη μεταφορά των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων και της κοινωνικής ασφάλισης στην ίδια και στα έξι παιδιά της, αίτηση η οποία απορρίφθηκε. Το ΕΔΔΑ θελωρησε ότι δεν υπήρξε παραβίαση του άρθρου 8, διότι ο γάμος της προσφεύγουσας είχε περιβληθεί αποκλειστικά τον θρησκευτικό τύπο και μόνο εκ των υστέρων η ίδια ζήτησε την αναγνώρισή του από το τουρκικό κράτος. Από τη στιγμή δηλαδή που δεν είχαν δημιουργηιεί σύμφωνα με τον τουρκικό νόμο υποχρεώσεις και δικαιώματα που θα απέρρεαν από τις μορφές συζυγικής ένωσης που προέβλεπε η τουρκική νομοθεσία, η προσφεύγουσα αδίκως παραπονείτο για τη μη μεταφορά των συνταξιοδοτικών και ασφαλιστικών δικαιωμάτων.

Όπως σωστά σημειώνει η μειοψηφία, η απόφαση αυτή αγνοεί το γεγονός ότι σύμφωνα με τη νομολογία του ΕΔΔΑ, ως «οικογένεια» δεν θεωρείται μόνο αυτή που περιβάλλεται τις έννομες μορφές που προβέπει το εκάστοτε εθνικό δίκαιο αλλά και αυτή που δημιουργείται in concreto σύμφωνα με τους πραγματικούς οικογενειακούς δεσμούς που αναπτύσσονται μεταξύ των προσώπων που συνδέονται με τέτοια σχέση. Η αναφορά δε στο περιθώριο εκτίμησης που παραχωρεί η Σύμβαση στο κράτη-μέλη σε αυτόν τον τομέα (παρ. 29 της απόφασης) είναι για τον λόγο αυτό, άστοχη.

EΔΔΑ, Slawomir Musial v. Poland, 20.1.2009
Άρθρο 3, συνθήκες κράτησης ψυχοπαθούς

Άλλη μια απόφαση που έρχεται να προστεθεί στη συνεχώς αυξανόμενη νομολογία σχετικά με την προστασία της υγείας των φυλακισμένων. Διαπιστώνεται παραβίαση του άρθρου 3 λόγω της παράλειψης των σωφρονιστικών αρχών να παράσχουν στον προσφεύγοντα την κατάλληλη ψυχιατρική παρακολούθηση. Αντ΄αυτού, ο ίδιος είχε την ίδια σχεδόν μεταχείριση με τους υπόλοιπους κρατούμενους, οι οποίοι δεν παρουσίαζαν ανάλογα προβλήματα υγείας. Το ΕΔΔΑ εφαρμόζει την ήδη υπάρχουσα νομολογία σύμφωνα με την οποία, η παραβίαση του άρθρου 3 δεν διαπιστώνεται λόγω της επιδείνωσης της υγείας του προσφεύγοντος αλλά προεξοφλώντας ότι η υποβολή του στις διαπιστωθείσες συνθήκες κράτησης τον εξέθεσε σε επιπλέον κινδύνους για την υγεία του και του προκάλεσε άγχος και αγωνία σχετικά με την κατάστασή του.

ΕΔΔΑ, Tatar v. Romania, 27.1.2009
Άρθρο 8, περιβαλλοντική καταστροφή, κίνδυνοι για την υγεία των προσφευγόντων

Οι προσφεύγοντες (πατέρας και υιός) είχαν εγκατασταθεί σε περιοχή που γειτνίαζε με ορυχείο χρυσού. Το 2000, λόγω ατυχήματος, διέρρευσε στην περιοχή μέγαλη ποσότητα εποκίνδυνης χημικής ουσίας που χρησιμοποιείτο για τη εξόρυξη του πολύτιμου μετάλλου. Είναι ενδιαφέρον ότι, παρά το γεγονός ότι οι προσφεύγοντες επικαλέσθηκαν ενώπιον του ΕΔΔΑ το δικαίωμα προστασίας τη ζωής (άρθρο 2), το δικαστήριο προτίμησε να εξετάσει την υπόθεση μέσω του άρθρου 8. Και αυτό, διότι θεώρησε ότι οι προσφεύγοντες δεν κατόρθωσαν να αποδείξουν τον αιτιώδη σύνδεσμο μεταξύ της περιβαλλοντικής καταστροφής και της επιδείνωσης της υγείας των Tatar. Η παραβίαση του άρθρου 8 θεμελιώνεται στις θετικές υποχρεώσεις που βάρυναν τις ρουμανικές αρχές να εκτιμήσουν τους κινδύνους για την υγεία των περιοίκων που εγκυμονούσε η χρήση του επικίνδυνου τοξικού καθώς και στην ελλιπή ενημέρωση των ενδιαφερομένων σχετικά με αυτό το ζήτημα (παρατηρείται έτσι ότι ποτέ δεν δόθηκε στους ίδιους πρόσβαση στις μελέτες που είχαν συνταχθεί σχετικά με την επικινδυνότητα αυτού του τρόπου εξόρυξης). Μάλιστα, το ΕΔΔΑ αναφέρεται δύο φορές σε αυτήν απόφαση στην αρχή της πρόληψης, η οποία κατοχυρώνεται από διεθνή κείμενα για την προστασία του περιβάλλοντος.
Είναι επίσης ενδιαφέρουσα η μειοψηφούσα γνώμη των δικαστών Zupancic και Gyulumyan. Οι ίδιοι επισημαίνουν ότι το ΕΔΔΑ δεν θα έπρεπε να εφαρμόσει τις κλασικές θεωρίες περί της ύπαρξης αιτιώδους συνδέσμου σε αυτήν την περίπτωση αλλά τις περισσότερο μοντέρνες που αρκούνται στην πιθανολόγηση της σύνδεσης των διαπιστωθέντων προβλημάτων υγείας με τη συντέλεση της περιβαλλοντικής καταστροφής. Αυτό κατά τη γνώμη τους είναι απαραίτητο, διότι στις περιπτώσεις περιβαλλοντικής καταστροφής είναι δυσχερέστατη η απόδειξη από τους ενδιαφερομένους της άμεσης σύνδεσης της επιδείνωσης της υγείας τους με το εν λόγω συμβάν.

Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης - Ηνωμένες Πολιτείες: σημειώσατε Χ

2009-01-29T16:46:00.006+01:00

Τη Δευτέρα 19 Ιανουαρίου 2009, το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης καταδίκασε τις Ηνωμένες Πολιτείες επειδή αγνόησαν τη διαταγή προσωρινών μέτρων που είχε διατάξει το Δικαστήριο στα πλαίσια της υπόθεσης Avena and Other Mexican Nationals (Mexico v. United States of America) και εκτέλεσαν τον Μεξικανό Medellin.

Πλαίσιο της υπόθεσης:

Μετά από σχετική προσφυγή του Μεξικού, το ΔΔΧ έκρινε, στις 31 Μαρτίου 2004, ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν παραβιάσει τη Σύμβαση της Βιέννης περί διπλωματικών σχέσεων, επειδή οι αρχές της πολιτείας του Τέξας δεν ενημέρωσαν 51 μεξικανούς υπηκόους για το δικαίωμα τους να ζητήσουν προξενική συνδρομή από το Μεξικό τη στιγμή της σύλληψής τους. Όλοι οι Μεξικανοί είχαν καταδικασθεί και τους είχε επιβληθεί η θανατική ποινή. Στην παράγραφο 153 (9) της απόφασης, το ΔΧΧ έκρινε ότι ο κατάλληλος τρόπος αποκατάστασης της διαπιστωθείσας παραβίασης "έγκειται στην υποχρέωση των Ηνωμένων Πολιτειών να προβλέψουν, με όποιο τρόπο αυτές επιλέξουν, αναθεώρηση και επανεξέταση των καταδικών και των επιβληθεισών ποινών (...)".

Τον Ιούνιο 2008, το Μεξικό κατέθεσε αίτηση ερμηνείας της παραπάνω παραγράφου, ενώ παράλληλα ζήτησε από το Δικαστήριο να επιβάλει προσωρινά μέτρα στις Ηνωμένες Πολιτείες έτσι ώστε να αναβληθεί η επικείμενη εκτέλεση πέντε από τους εν λόγω Μεξικανούς. Παρόλο που στις 16 Ιουλίου 2008, το ΔΧΧ διέταξε τις Ηνωμένες Πολιτείες να αναβάλουν τις εκτελέσεις έως ότου εκδοθεί η απόφασή επί της ουσίας (http://www.icj-cij.org/docket/files/139/14639.pdf), ο Medellin, ένας από τους πέντε Μεξικανούς, εκτελέστηκε στο Τέξας τον Αύγουστο 2008.

Νωρίτερα, τον Μάρτιο 2008, είχε προηγηθεί απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου των Ηνωμένων Πολιτειών επί προσφυγής του Medellin, η οποία απαξίωνε πλήρως την απόφαση του ΔΔΧ δίνοντας της ένα καθαρά διακηρυκτικό χαρακτήρα. Συγκεκριμένα, επικαλούμενος την απόφαση του ΔΧΧ, ο Medellin ζητούσε την ακύρωση της καταδίκης και την επανάληψη της δίκης του. Το Ανώτατο Δικαστήριο απέρριψε την αίτησή του κρίνοντας ότι η απόφαση του ΔΧΧ δεν αποτελούσε άμεσα εκτελεστό ομοσπονδιακό και επομένως δεν υπερίσχυε της νομοθεσίας των ομόσπονδων κρατών (http://www.supremecourtus.gov/opinions/07pdf/06-984.pdf ).

Η απόφαση

Ως προς το κύριο ερώτημα που αφορούσε την υποχρέωση συμμόρφωσης προς την επίδικη απόφαση, το ΔΧΧ υπενθύμισε σε ένα πρώτο στάδιο ότι η υποχρέωση συμμόρφωσης στην εν λόγω απόφαση είναι μια υποχρέωση αποτελέσματος. Στη συνέχεια, το ΔΧΧ απέφυγε να σχολιάσει ευθέως τις κρίσεις του Ανωτάτου Δικαστηρίου των Ηνωμένων Πολιτειών και να απαντήσει στην ερώτηση που είχε θέσει το Μεξικό σχετικά με την άμεση ισχύ των αποφάσεων του ΔΧΧ στο εσωτερικό δίκαιο. Και παρόλο που το Δικαστήριο απέρριψε τελικά την αίτηση του Μεξικού, δεν παρέλειψε ωστόσο να απαντήσει έμμεσα στο Ανώτατο Δικαστήριο των Ηνωμένων Πολιτειών. Συγκεκριμένα, σε ένα obiter dictum τόνισε ότι οι όποιες εκτιμήσεις που γίνονται σχετικά με το εσωτερικό δίκαιο δεν απαλλάσσουν το κράτος από την υποχρέωση συμμόρφωσης με τις αποφάσεις του.

Τέλος, διαπίστωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες παραβίασαν την υποχρέωση που τους επιβλήθηκε με τη διαταγή ασφαλιστικών μέτρων της 16 Ιουλίου 2008.

Η απόφαση του ΔΧΧ έχει ενδιαφέρον τόσο ως προς το ζήτημα της επιβολής προσωρινών μέτρων από διεθνή δικαστήρια όσο και ως προς το θέμα της νομικής ισχύος και της εκτέλεσης των αποφάσεων που εκδίδουν τα δικαστήρια αυτά. Οι σκέψεις που διατύπωσε το ΔΧΧ αντανακλούν εδραιωμένες πλέον πεποιθήσεις στο Διεθνές Δίκαιο, οι οποίες όμως αδυνατούν να γίνουν δεκτές από την εσωτερική έννομη τάξη πολλών κρατών, και δη των Ηνωμένων Πολιτειών. Θα μπορούσε να υποστηρίξει κανείς ότι οι τελευταίες δυσκολεύονται ιδιαίτερα να συμμορφωθούν με τις επιταγές του Διεθνούς Δικαίου. Αναρωτιέται λοιπόν κανείς τι ισχύ έχει στην πράξη η απόφαση αυτή, τι θα απαντήσουν τα αμερικανικά δικαστήρια και ποια τύχη επιφυλάσσουν στους υπόλοιπους Μεξικανούς της υπόθεσης Avena. Η συνέχεια αναμένεται με αγωνία....