« Οι γυναίκες στα κύματα »!

Αν διεξαγόταν διαγωνισμός για τον πιο πρωτότυπο τίτλο απόφασης του Ευρωπαϊκού δικαστηρίου δικαιωμάτων του ανθρώπου, νομίζω ότι η σημερινή Women on Waves et autres c. Portugal θα είχε σοβαρές πιθανότητες βράβευσης. Ξέρω ότι το μυαλό σας πηγαίνει στη μυθική ταινία Βρεγμένοι στα κύματα. Η Γυναίκες στα κύματα αφορά όμως την ελευθερία της έκφρασης και, πιο συγκεκριμένα, το ενδιαφέρον ζήτημα της αυταξίας προστασίας του τρόπου έκφρασης των ιδεών.

Το 2004, η οργάνωση Women on Waves, που έχει έδρα το Amsterdam, ναύλωσε πλοίο με σκοπό τη μετάβαση μελών της σε μια παραθαλάσσια πόλη της Πορτογαλίας. Η οργάνωση αυτή έχει ως κύριο σκοπό της την προώθηση του διαλόγου υπέρ του οικογενειακού προγραμματισμού και της άμβλωσης. Η Women on Waves δραστηριοποιείται βασικά μέσω της διοργάνωσης σεμιναρίων και εκδηλώσεων που λαμβάνουν χώρα πάνω σε πλοία (εξ ου και η επωνυμία της). Ωστόσο, στην προκειμένη περίπτωση, οι πορτογαλικές αρχές απαγόρευσαν την είσοδο του ναυλωμένου πλοίου στα πορτογαλικά χωρικά ύδατα. Την εποχή εκείνη, η διενέργεια άμβλωσης, εκτός από ορισμένες εξαιρέσεις, ήταν παράνομη στην Πορτογαλία και οι εθνικές αρχές υποστήριξαν ότι η Women on Waves μετέφερε χάπια για τη διενέργεια αμβλώσεων, η χρήση των οποίων ήταν απαγορευμένη.

Η απόφαση καταλήγει σε παραβίαση του άρθρου 10, αφού προηγουμένως έχει θίξει διάφορα ενδιαφέροντα ζητήματα. Πρώτον, τονίζει τη συγγένεια μεταξύ των άρθρων 10 (ελευθερία της έκφρασης) και 11 (ελευθερία της συνάθροισης) της ΕΣΔΑ. Στην προκειμένη περίπτωση το παράπονο των προσφευγόντων εξετάζεται μέσω του άρθρου 10, διότι το ΕΔΔΑ θεωρεί ότι υπερέχει το στοιχείο της επιμόρφωσης του κοινού μέσω της δραστηριότητας των Γυναικών στα Κύματα. Δεύτερο, και βασικό, ενδιαφέρον είναι η ανάλυση του ΕΔΔΑ σχετικά με την αξία και ιδιαιτερότητα καθ΄εαυτού του τρόπου δημοσιοποίησης των πληροφοριών και ιδεών, ανεξαρτήτως του περιεχομένου τους. Αναδεικνύοντας αυτό το στοιχείο, το ΕΔΔΑ δεν δέχθηκε τον ισχυρισμό του πορτογαλικού κράτους, ότι δηλαδή ορισμένα από τα μέλη της οργάνωσης συμμετείχαν τελικά σε σεμινάρια που έλαβαν εκ των υστέρων χώρα στην Πορτογαλία και αφορούσαν το πρόβλημα της άμβλωσης και τους τρόπους αντισύλληψης. Το σημαντικό στοιχείο κατά το ΕΔΔΑ ήταν ότι η δραστηριότητα της Women on Waves χαρακτηριζόταν από αυτόν τον ιδιαίτερο τρόπο διοργάνωσης των σεμιναρίων επιμόρφωσης. Επιβάλλοντας λοιπόν την απαγόρευση εισόδου του πλοίου στα πορτογαλικά χωρικά ύδατα (μάλιστα έστειλαν και πολεμικό πλοίο να το συνοδεύει!), το καθ΄ου κράτος εξουδετέρωσε στην πράξη όλη τη δυναμική που ενείχε η δραστηριότητα της οργάνωσης.

Μπορείτε να διαβάσετε αυτήν την απόφαση παράλληλα με τη γνωστή παλαιότερη Open Door and Dublin Well Woman v. Ireland καθώς και την πιο πρόσφατη Appleby and others v. UK.

Αριθμοί, αριθμοί, αριθμοί

Την προηγούμενη εβδομάδα, ο πρόεδρος του ΕΔΔΑ, J.P.Costa, κήρυξε με φανφάρες την έναρξη του νέου δικαστικού έτους. Παράλληλα, το ΕΔΔΑ δημοσίευσε και την ετήσια έκθεσή του για το 2008, η οποία περιλαμβάνει ενδιαφέροντα στοιχεία σχετικά με τον όγκο των προσφυγών, τον αριθμό των αποφάσεων και την εξέλιξη της νομολογίας. Την έκθεση μπορείτε να τη διατρέξετε εδώ, αλλά σας παραθέτω και μερικά ενδιαφέροντα στοιχεία, έτσι μήπως και σας ανοίξω την όρεξη. Λοιπόν, ο αριθμός των αποφάσεων για το 2008 (judgments) αυξήθηκε μόνο κατά 3% σε σχέση με το 2007. Δημοσιεύθηκαν δηλαδή 1.543 αποφάσεις επί της ουσίας. Για να γίνει αντιληπτός ο συνολικός όγκος των υποθέσεων που διεκπεραιώνει πλέον ετησίως το ΕΔΔΑ, συνυπολογίστε ότι το 95% των καταχωριζόμενων προσφυγών απορρίπτονται ως απαράδεκτες. Μόνο το 5% καταλήγει σε αποφάσεις επί της ουσίας.

Πολύ ανησυχητικό το γεγονός ότι οι νεοεισερχόμενες προσφυγές αυξήθηκαν κατά 20% σε σχέση με πέρυσι. Πλέον, οι εκκρεμούσες προσφυγές έχουν ξεπεράσει τις 100.000. Πολύ επιτυχία αυτό το δικαστήριο βρε παιδί μου... Πρώτη σε αποφάσεις είναι η Τουρκία, με 257. Ακολουθούν από κοντά η Ρωσία (233), η Ρουμανία (189), η Πολωνία (129) και η Ουκρανία (110). Η Ελλάδα είναι κοντά στην κορυφή. Βρίσκεται επάξια στην έβδομη θέση με 74 αποφάσεις! Καλά, μην τρελλαίνεστε. Οι 53 από αυτές είναι βαρετές αποφάσεις ευλόγου χρόνου. Όσο πάντως τα διοικητικά δικαστήρια και ιδίως το Συμβούλιο της Επικρατείας κάνουν καμμιά δεκαετία για να βγάλουν απόφαση (ο εισηγητής δεν είναι ώριμος...), τόσο θα αυξάνονται αυτού του είδους οι παραβιάσεις. Δεδομένης της γενικότερης κατάστασης στην ελληνική δικαιοσύνη, νομίζω ότι το μέλλον των ελληνικών αποφάσεων ευλόγου χρόνου προβλέπεται λαμπρό.

Για να μη σας τα αποκαλύψω όλα, σας λέω ακόμα μόνο ότι τα άρθρα-stars των παραβιάσεων (κάτι δηλαδή σαν τη θεά του μουσακά) είναι τα άρθρα 5, 6, 13 και Άρθρο 1 του Πρώτου Πρωτοκόλλου (προσωπική ελευθερία, δίκαιη δίκη, αποτελεσματική προσφυγή και ιδιοκτησία, αντίστοιχα). Οι ελληνικές υποθέσεις ακολουθούν πάνω-κάτω αυτήν την τάση με κάποιες διαφορετικές πινελιές που και που. Δηλαδή, υπάρχουν και αποφάσεις με άρθρο 3, 8, άρθρα 2 και 3 του Πρώτου Πρωτοκόλλου (ιδιωτική και οικογενειακή ζωή, δικαίωμα στην εκπαίδευση και στις εκλογές, αντίστοιχα). Κάτι μου λέει ότι το 2009 θα είναι η χρονιά του άρθρου 5 για την Ελλάδα. Αν κάποιος αναζητήσει στο site του ΕΔΔΑ το περιεχόμενο των υποθέσεων που κοινοποιήθηκαν πέρυσι στο ελληνικό δημόσιο, θα καταλάβει τι εννοώ. Όπως και να χει, εδώ θα είμαστε και του χρόνου, για να τα πούμε. Καλή χρονιά!

Νέες, ωραίες και ενδιαφέρουσες

ΕΔΔΑ, Serife Yigit v. Turkey, 20.1.2009
Άρθρο 8, μη καταβολή στην προσφεύγουσα των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων του αποθανόντος συζύγου της

Η προσφεύγουσα ήλθε εις γάμου κοινωνία με τον ευειδή Ο.Κ. τον οποίο όμως ευλόγησε (τον γάμο όχι τον ομορφονιό) μόνο ο ιμάμης της περιοχής. Έκανε αυτό που λένε οι Τούρκοι iman nikah (δεν είναι είδος κεμπάμ, είναι μορφή θρησκευτικού γάμου). Όταν πέθανε ο άντρας της, η ίδια ζήτησε την αναγνώριση του γάμου της από τα πολιτικά δικαστήρια καθώς και τη μεταφορά των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων και της κοινωνικής ασφάλισης στην ίδια και στα έξι παιδιά της, αίτηση η οποία απορρίφθηκε. Το ΕΔΔΑ θελωρησε ότι δεν υπήρξε παραβίαση του άρθρου 8, διότι ο γάμος της προσφεύγουσας είχε περιβληθεί αποκλειστικά τον θρησκευτικό τύπο και μόνο εκ των υστέρων η ίδια ζήτησε την αναγνώρισή του από το τουρκικό κράτος. Από τη στιγμή δηλαδή που δεν είχαν δημιουργηιεί σύμφωνα με τον τουρκικό νόμο υποχρεώσεις και δικαιώματα που θα απέρρεαν από τις μορφές συζυγικής ένωσης που προέβλεπε η τουρκική νομοθεσία, η προσφεύγουσα αδίκως παραπονείτο για τη μη μεταφορά των συνταξιοδοτικών και ασφαλιστικών δικαιωμάτων.

Όπως σωστά σημειώνει η μειοψηφία, η απόφαση αυτή αγνοεί το γεγονός ότι σύμφωνα με τη νομολογία του ΕΔΔΑ, ως «οικογένεια» δεν θεωρείται μόνο αυτή που περιβάλλεται τις έννομες μορφές που προβέπει το εκάστοτε εθνικό δίκαιο αλλά και αυτή που δημιουργείται in concreto σύμφωνα με τους πραγματικούς οικογενειακούς δεσμούς που αναπτύσσονται μεταξύ των προσώπων που συνδέονται με τέτοια σχέση. Η αναφορά δε στο περιθώριο εκτίμησης που παραχωρεί η Σύμβαση στο κράτη-μέλη σε αυτόν τον τομέα (παρ. 29 της απόφασης) είναι για τον λόγο αυτό, άστοχη.


EΔΔΑ, Slawomir Musial v. Poland, 20.1.2009
Άρθρο 3, συνθήκες κράτησης ψυχοπαθούς

Άλλη μια απόφαση που έρχεται να προστεθεί στη συνεχώς αυξανόμενη νομολογία σχετικά με την προστασία της υγείας των φυλακισμένων. Διαπιστώνεται παραβίαση του άρθρου 3 λόγω της παράλειψης των σωφρονιστικών αρχών να παράσχουν στον προσφεύγοντα την κατάλληλη ψυχιατρική παρακολούθηση. Αντ΄αυτού, ο ίδιος είχε την ίδια σχεδόν μεταχείριση με τους υπόλοιπους κρατούμενους, οι οποίοι δεν παρουσίαζαν ανάλογα προβλήματα υγείας. Το ΕΔΔΑ εφαρμόζει την ήδη υπάρχουσα νομολογία σύμφωνα με την οποία, η παραβίαση του άρθρου 3 δεν διαπιστώνεται λόγω της επιδείνωσης της υγείας του προσφεύγοντος αλλά προεξοφλώντας ότι η υποβολή του στις διαπιστωθείσες συνθήκες κράτησης τον εξέθεσε σε επιπλέον κινδύνους για την υγεία του και του προκάλεσε άγχος και αγωνία σχετικά με την κατάστασή του.

ΕΔΔΑ, Tatar v. Romania, 27.1.2009
Άρθρο 8, περιβαλλοντική καταστροφή, κίνδυνοι για την υγεία των προσφευγόντων

Οι προσφεύγοντες (πατέρας και υιός) είχαν εγκατασταθεί σε περιοχή που γειτνίαζε με ορυχείο χρυσού. Το 2000, λόγω ατυχήματος, διέρρευσε στην περιοχή μέγαλη ποσότητα εποκίνδυνης χημικής ουσίας που χρησιμοποιείτο για τη εξόρυξη του πολύτιμου μετάλλου. Είναι ενδιαφέρον ότι, παρά το γεγονός ότι οι προσφεύγοντες επικαλέσθηκαν ενώπιον του ΕΔΔΑ το δικαίωμα προστασίας τη ζωής (άρθρο 2), το δικαστήριο προτίμησε να εξετάσει την υπόθεση μέσω του άρθρου 8. Και αυτό, διότι θεώρησε ότι οι προσφεύγοντες δεν κατόρθωσαν να αποδείξουν τον αιτιώδη σύνδεσμο μεταξύ της περιβαλλοντικής καταστροφής και της επιδείνωσης της υγείας των Tatar. Η παραβίαση του άρθρου 8 θεμελιώνεται στις θετικές υποχρεώσεις που βάρυναν τις ρουμανικές αρχές να εκτιμήσουν τους κινδύνους για την υγεία των περιοίκων που εγκυμονούσε η χρήση του επικίνδυνου τοξικού καθώς και στην ελλιπή ενημέρωση των ενδιαφερομένων σχετικά με αυτό το ζήτημα (παρατηρείται έτσι ότι ποτέ δεν δόθηκε στους ίδιους πρόσβαση στις μελέτες που είχαν συνταχθεί σχετικά με την επικινδυνότητα αυτού του τρόπου εξόρυξης). Μάλιστα, το ΕΔΔΑ αναφέρεται δύο φορές σε αυτήν απόφαση στην αρχή της πρόληψης, η οποία κατοχυρώνεται από διεθνή κείμενα για την προστασία του περιβάλλοντος.
Είναι επίσης ενδιαφέρουσα η μειοψηφούσα γνώμη των δικαστών Zupancic και Gyulumyan. Οι ίδιοι επισημαίνουν ότι το ΕΔΔΑ δεν θα έπρεπε να εφαρμόσει τις κλασικές θεωρίες περί της ύπαρξης αιτιώδους συνδέσμου σε αυτήν την περίπτωση αλλά τις περισσότερο μοντέρνες που αρκούνται στην πιθανολόγηση της σύνδεσης των διαπιστωθέντων προβλημάτων υγείας με τη συντέλεση της περιβαλλοντικής καταστροφής. Αυτό κατά τη γνώμη τους είναι απαραίτητο, διότι στις περιπτώσεις περιβαλλοντικής καταστροφής είναι δυσχερέστατη η απόδειξη από τους ενδιαφερομένους της άμεσης σύνδεσης της επιδείνωσης της υγείας τους με το εν λόγω συμβάν.

Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης - Ηνωμένες Πολιτείες: σημειώσατε Χ

Τη Δευτέρα 19 Ιανουαρίου 2009, το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης καταδίκασε τις Ηνωμένες Πολιτείες επειδή αγνόησαν τη διαταγή προσωρινών μέτρων που είχε διατάξει το Δικαστήριο στα πλαίσια της υπόθεσης Avena and Other Mexican Nationals (Mexico v. United States of America) και εκτέλεσαν τον Μεξικανό Medellin.

Πλαίσιο της υπόθεσης:

Μετά από σχετική προσφυγή του Μεξικού, το ΔΔΧ έκρινε, στις 31 Μαρτίου 2004, ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν παραβιάσει τη Σύμβαση της Βιέννης περί διπλωματικών σχέσεων, επειδή οι αρχές της πολιτείας του Τέξας δεν ενημέρωσαν 51 μεξικανούς υπηκόους για το δικαίωμα τους να ζητήσουν προξενική συνδρομή από το Μεξικό τη στιγμή της σύλληψής τους. Όλοι οι Μεξικανοί είχαν καταδικασθεί και τους είχε επιβληθεί η θανατική ποινή. Στην παράγραφο 153 (9) της απόφασης, το ΔΧΧ έκρινε ότι ο κατάλληλος τρόπος αποκατάστασης της διαπιστωθείσας παραβίασης "έγκειται στην υποχρέωση των Ηνωμένων Πολιτειών να προβλέψουν, με όποιο τρόπο αυτές επιλέξουν, αναθεώρηση και επανεξέταση των καταδικών και των επιβληθεισών ποινών (...)".

Τον Ιούνιο 2008, το Μεξικό κατέθεσε αίτηση ερμηνείας της παραπάνω παραγράφου, ενώ παράλληλα ζήτησε από το Δικαστήριο να επιβάλει προσωρινά μέτρα στις Ηνωμένες Πολιτείες έτσι ώστε να αναβληθεί η επικείμενη εκτέλεση πέντε από τους εν λόγω Μεξικανούς. Παρόλο που στις 16 Ιουλίου 2008, το ΔΧΧ διέταξε τις Ηνωμένες Πολιτείες να αναβάλουν τις εκτελέσεις έως ότου εκδοθεί η απόφασή επί της ουσίας (http://www.icj-cij.org/docket/files/139/14639.pdf), ο Medellin, ένας από τους πέντε Μεξικανούς, εκτελέστηκε στο Τέξας τον Αύγουστο 2008.

Νωρίτερα, τον Μάρτιο 2008, είχε προηγηθεί απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου των Ηνωμένων Πολιτειών επί προσφυγής του Medellin, η οποία απαξίωνε πλήρως την απόφαση του ΔΔΧ δίνοντας της ένα καθαρά διακηρυκτικό χαρακτήρα. Συγκεκριμένα, επικαλούμενος την απόφαση του ΔΧΧ, ο Medellin ζητούσε την ακύρωση της καταδίκης και την επανάληψη της δίκης του. Το Ανώτατο Δικαστήριο απέρριψε την αίτησή του κρίνοντας ότι η απόφαση του ΔΧΧ δεν αποτελούσε άμεσα εκτελεστό ομοσπονδιακό και επομένως δεν υπερίσχυε της νομοθεσίας των ομόσπονδων κρατών (http://www.supremecourtus.gov/opinions/07pdf/06-984.pdf ).

Η απόφαση

Ως προς το κύριο ερώτημα που αφορούσε την υποχρέωση συμμόρφωσης προς την επίδικη απόφαση, το ΔΧΧ υπενθύμισε σε ένα πρώτο στάδιο ότι η υποχρέωση συμμόρφωσης στην εν λόγω απόφαση είναι μια υποχρέωση αποτελέσματος. Στη συνέχεια, το ΔΧΧ απέφυγε να σχολιάσει ευθέως τις κρίσεις του Ανωτάτου Δικαστηρίου των Ηνωμένων Πολιτειών και να απαντήσει στην ερώτηση που είχε θέσει το Μεξικό σχετικά με την άμεση ισχύ των αποφάσεων του ΔΧΧ στο εσωτερικό δίκαιο. Και παρόλο που το Δικαστήριο απέρριψε τελικά την αίτηση του Μεξικού, δεν παρέλειψε ωστόσο να απαντήσει έμμεσα στο Ανώτατο Δικαστήριο των Ηνωμένων Πολιτειών. Συγκεκριμένα, σε ένα obiter dictum τόνισε ότι οι όποιες εκτιμήσεις που γίνονται σχετικά με το εσωτερικό δίκαιο δεν απαλλάσσουν το κράτος από την υποχρέωση συμμόρφωσης με τις αποφάσεις του.

Τέλος, διαπίστωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες παραβίασαν την υποχρέωση που τους επιβλήθηκε με τη διαταγή ασφαλιστικών μέτρων της 16 Ιουλίου 2008.

Η απόφαση του ΔΧΧ έχει ενδιαφέρον τόσο ως προς το ζήτημα της επιβολής προσωρινών μέτρων από διεθνή δικαστήρια όσο και ως προς το θέμα της νομικής ισχύος και της εκτέλεσης των αποφάσεων που εκδίδουν τα δικαστήρια αυτά. Οι σκέψεις που διατύπωσε το ΔΧΧ αντανακλούν εδραιωμένες πλέον πεποιθήσεις στο Διεθνές Δίκαιο, οι οποίες όμως αδυνατούν να γίνουν δεκτές από την εσωτερική έννομη τάξη πολλών κρατών, και δη των Ηνωμένων Πολιτειών. Θα μπορούσε να υποστηρίξει κανείς ότι οι τελευταίες δυσκολεύονται ιδιαίτερα να συμμορφωθούν με τις επιταγές του Διεθνούς Δικαίου. Αναρωτιέται λοιπόν κανείς τι ισχύ έχει στην πράξη η απόφαση αυτή, τι θα απαντήσουν τα αμερικανικά δικαστήρια και ποια τύχη επιφυλάσσουν στους υπόλοιπους Μεξικανούς της υπόθεσης Avena. Η συνέχεια αναμένεται με αγωνία....

Νέες, ωραίες και ενδιαφέρουσες

ΕΔΔΑ, Güveç v. Turkey, 20.1.2009
Άρθρο 3- φυλάκιση ανηλίκου σε φυλακές για ενηλίκους

Ο προσφεύγων, κουρδικής καταγωγής, συνελήφθη σε ηλικία δεκαπέντε ετών με την κατηγορία ότι ήταν μέλος του PKK. Τοποθετήθηκε σε φυλακές για ενηλίκους, όπου και παρέμεινε για διάστημα πέντε ετών (είχε καταδικασθεί σε οκτώ χρόνια φυλάκιση). Κατά τη διάρκεια της φυλάκισής του, υποβλήθηκε σε βασανιστήρια (φάλαγγα, ηλεκτροσόκ)και επιχείρησε αρκετές φορές να αυτοκτονήσει.
Είναι η πρώτη απόφαση όπου το ΕΔΔΑ καταλήγει σε παραβίαση του άρθρου 3, διαπιστώνοντας ότι η φυλάκιση ανήλικου σε σωφρονιστικό κατάστημα για ενήλικους αποτελεί εξευτελιστική μεταχείριση.

ΕΔΔΑ, Sud Fondi Srl and others v. Italy, 20.1.2009
Άρθρο 7- έννοια της «ποινής» και του «νόμου»

Η υπόθεση αφορά την κατάσχεση ακινήτων που ανήκαν στις προσφεύγουσες εταιρείες για οικοδόμησή τους, ενώ η περιοχή όπου τα οικόπεδα βρίσκονταν είχε κηρυχθεί ως «ιδιαιτέρου κάλλους». Η κατάσχεση διατάχθηκε από τα ποινικά δικαστήρια παρά το γεγονός ότι οι ίδιες οι εταιρείες δεν είχαν καταδικασθεί ποινικώς.
Η απόφαση εμβαθύνει στην έννοια της «ποινής» κατά το άρθρο 7 της Σύμβασης και δέχεται ότι για να θεωρηθεί αυτή ως νόμιμη θα πρέπει να «υφίσταται δεσμός διανοητικής φύσης, που θα επιτρέπει να εντοπισθεί το στοιχείο της ευθύνης στην αξιόποινη συμπεριφορά του δράστη».

ΕΔΔΑ, Csánics v. Hungary, 20.1.2009
Άρθρο 10- Καταδίκη συνδικαλιστή για τις διατυπωθείσες απόψεις του σχετικά με διευθυντή επιχείρησης

Ο προσφεύγων ήταν σημαίνων συνδικαλιστής και εν μέσω απεργιών και κοινωνικής αναταραχής διατύπωσε την άποψη ότι τα εργατικά δικαιώματα των υπαλλήλων μιας εταιρείας είχαν καταπατηθεί λόγω της απάνθρωπης συμπεριφοράς της διοίκησης της συγκεκριμένης εταιρείας. Για τις απόψεις αυτές καταδικάσθηκε από τα ουγγρικά δικαστήρια για δυσφήμηση του γενικού διευθυντή της εταιρείας.
Η απόφαση είναι ενδιαφέρουσα όχι αποκλειστικά και μόνο διότι το ΕΔΔΑ βρίσκει παραβίαση του άρθρο 10 αλλά βασικά διότι εφαρμόζει την υφιστάμενη νομολογία του σχετικά με την ελευθερία της έκφρασης στο πλαίσιο των εργατικών διαφορών. Θεωρεί δε ότι τέτοιου είδους αντιδικίες, όταν έχουν λάβει ιδιαίτερη έκταση, αφορούν άμεσα το δημόσιο ενδιαφέρον.

O Babis, η ανακοίνωση και το ΣτΕ

Σωστά τοποθετημένη, σε γενικές γραμμές, η ανακοίνωση που εξέδωσε χθες η Ένωση δικαστικών λειτουργών Συμβουλίου της Επικρατείας. Υπογραμμίζει τα αυτονόητα, ότι δηλαδή ο δικαστικός έλεγχος των πράξεων της διοίκησης δεν μπορεί να εξαιρέσει τις περιπτώσεις λαοπρόβλητων διοικητικών πράξεων, όπως την απόφαση για κατασκευή εμπορικού κέντρου δίπλα σε ποδοσφαιρικό γήπεδο.

Θα μπορούσαν, ωστόσο, να λείπουν η δεύτερη παράγραφος στην οποία επισημαίνεται ότι η απόφαση της Επιτροπής Αναστολών δεν έκρινε επί της ουσίας της υποθέσεως αλλά διέταξε την αναστολή, για να μη δημιουργηθούν μη αναστρέψιμες καταστάσεις, όπως και η αποστροφή ότι «το ΣτΕ έχει απόλυτη επίγνωση της σοβαρότητας της υπόθεσης». Όχι ότι είναι καθ΄εαυτές λανθασμένες αυτές οι φράσεις αλλά νομίζω ότι η χρήση τους στο συγκεκριμένο κείμενο ήταν άστοχη. Ο καλοπροαίρετος αναγνώστης θα καταλάβαινε ότι η Ένωση περιγράφει απλώς το περιεχόμενο της απόφασης της Επιτροπής Αναστολών, για να μην υπάρξουν παρεξηγήσεις ως προς τις επιπτώσεις της και δηλώνει ότι διατηρεί την επαφή της με την πραγματικότητα. Ο κακοπροαίρετος αναγνώστης θα μπορούσε πάντως να θεωρήσει ότι η Ένωση αισθάνεται την ανάγκη να εξηγήσει τι ήταν αυτό που διέταξε η Επιτροπή Αναστολών, υπογραμμίζοντας ότι δεν προδικάζει τίποτα για το μέλλον. Δεν ήταν δε απαραίτητο να τονισθεί η επίγνωση της σοβαρότητας υπόθεσης, επειδή απλώς ασκείται ασφυκτική πίεση από πολιτικούς, αθλητικούς και δημοσιογραφικούς παραγοντοκάφρους. Το ΣτΕ έχει εξετάσει και θα εξετάσει υποθέσεις πολύ πιο σοβαρές από την προκείμενη. Δεν φαντάζομαι ότι είχε ή θα εκδώσει η Ένωση δικαστικών λειτουργών ανακοινώσεις τονίζοντας κάθε φορά την επίγνωση της κατάστασης…

Ασκείται πάρα πολύ πίεση στο Συμβούλιο της Επικρατείας με την υπόθεση του Εμπορικού Κέντρου του Babis Vovos. Ίσως αυτό αντανακλάται αμυδρά και στη συγκεκριμένη ανακοίνωση. Νομίζω ότι τελικά η έκβαση της υπόθεσης θα έχει λιγότερη σημασία από τη γενικότερη στάση που θα ακολουθήσει το ίδιο το δικαστήριο απέναντι στο οργανωμένο κύμα αμφισβήτησης του ρόλου του και του ρόλου της δικαστικής εξουσίας στη σύγχρονη δημοκρατία. Όλοι αυτοί που πιστεύουν ότι ο Babis Vovos δεν εξαιρείται από τον έλεγχο της συνταγματικότητας, θα έπρεπε να αντιδράσουν.

Νέες, ωραίες και ενδιαφέρουσες

ΕΔΔΑ, Branko Tomasic and others v. Croatia, 15.1.2009
Άρθρο 2, ευθύνη του εγκαλούμενου κράτους για ανθρωποκτονία από ιδιώτη
Ο Μ.Μ., δράστης της ανθρωποκτονίας, είχε προηγουμένως καταδικασθεί από τα κροατικά δικαστήρια σε φυλάκιση πέντε μηνών, λόγω των επανειλημμένων απειλών που είχε εκτοξεύσει κατά της συζύγου του και του παιδιού τους ότι θα τους σκότωνε με βόμβα. Κατά τη διάρκεια της φυλάκισής του βρισκόταν υπό ψυχιατρική παρακολούθηση, όπως είχε διατάξει το αρμόδιο δικαστήριο. Ένα μήνα μετά την πρόωρη αποφυλάκισή του, σκότωσε τη γυναίκα του και το παιδί του (τους πυροβόλησε, δεν έβαλε βόμβα) πριν ο ίδιος θέσει τέλος στη ζωή του.
Η απόφαση εφαρμόζει και επεκτείνει στο πλαίσιο του άρθρου 2 το νομολογιακό κεκτημένο των αποφάσεων Osman v. Uk και Mastromatteo v. Italy, οι οποίες ήταν οι πρώτες που αντιμετώπισαν το ζήτημα της εφαρμογής του άρθρου 2 σε περιπτώσεις που ο θάνατος προέρχεται από ενέργεια ιδιώτη και όχι κρατικού οργάνου. Επίσης, αντιμετωπίζει για πρώτη φορά, στο πλαίσιο του άρθρου 2, την περίπτωση αποφυλάκισης ατόμου που αντιμετώπιζε ψυχολογικά προβλήματα και την ευθύνη του κράτους από την πραγματοποίηση απειλών κατά της ζωής τρίτων, οι οποίες ήταν επανειλημμένες και βάσιμες. Στην προκειμένη περίπτωση το ΕΔΔΑ καταλήγει σε παραβίαση του άρθρου 2 αφού έχει τονίσει ότι ούτε η ψυχολογική υποστήριξη και παρακολούθηση του δράστη κατά τη φυλάκισή του ήταν αποτελεσματική ούτε αξιολογήθηκε ενδελεχώς η κατάστασή του πριν ο ίδιος αποφυλακισθεί.

ΕΔΔΑ, Nikolaishvili v. Georgia, 13.1.2009
Άρθρο 5§1, έννοια της «ασφάλειας» κατά το άρθρο 5§1
Προκειμένου να συλλάβουν τον αδερφό του προσφεύγοντος, οι γεωργιανές αρχές κάλεσαν τον τελευταίο να καταθέσει ως μάρτυρας στην ποινική διαδικασία που είχε κινηθεί εναντίον του πρώτου. Τον συνέλαβαν και τον έθεσαν σε προσωρινή κράτηση έτσι ώστε να υποχρεώσουν τον αδερφό του να παραδοθεί στις αρχές.

Η απόφαση έχει ενδιαφέρον, διότι το ΕΔΔΑ έχει την ευκαιρία να εμβαθύνει σχετικά με την έννοια της «ασφάλειας», όπως προβλέπεται από το άρθρο 5. Αν και γίνεται από τη μία πλευρά δεκτό ότι οι διωκτικές αρχές μπορούν να μετέρχονται ως ένα βαθμό τεχνάσματα κατά την καταπολέμηση του εγκλήματος, θεωρεί ότι υφίστανται κάποια όρια από τη στιγμή που παραβιάζεται η έννοια της ασφάλειας του δικαίου. Αυτό συνέβη και στην προκειμένη περίπτωση, όπου ο προσφεύγων χρησιμοποιήθηκε ως δόλωμα για να συλληφθεί ο αδερφός του (ο οποίος δεν ήταν και το καλύτερο παιδί αφού κατηγορείτο για φόνο) και προφυλακίσθηκε (ο προσφεύγων) χωρίς να υπάρχουν επαρκείς λόγοι.

ΕΔΔΑ, Reklos et Davourlis c. Grèce, 15.1.2009
Άρθρο 8, δίκαιωμα προστασίας της εικόνας ενός προσώπου
Ο κανακάρης των προσφευγόντων φωτογραφήθηκε, χωρίς να έχουν δώσει σχετική συγκατάθεση οι γονείς του, από τον φωτογράφο του μαιευτηρίου, λίγο μετά τη γέννησή του (όχι ο καλλιτέχνης, ο κανακάρης). Παρά την αντίθετη απαίτηση των προσφευγόντων, ο φωτογράφος διατήρησε επί πλέον και τα αρνητικά των φωτογραφιών.

Επιτέλους, και μια ελληνική απόφαση σχετικά με το άρθρο 8 που αφορά μάλιστα το δικαίωμα προστασίας της εικόνας ως έκφανση του ευρύτερου δικαιώματος προστασίας της προσωπικότητας. Η απόφαση είναι χρήσιμη, διότι συνοψίζει την έως σήμερα νομολογία του ΕΔΔΑ ως προς το συγκεκριμένο ζήτημα. Το νέο στοιχείο που προσθέτει είναι ότι η προσβολή του δικαιώματος προστασίας της εικόνας δεν συντελείται μόνο με τη δημοσίευση της τελευταίας αλλά μπορεί να επέλθει και κατά το χρονικό στάδιο της λήψης της. Τονίζεται έτσι ότι η συγκατάθεση του ενδιαφερόμενου σε περιπτώσεις ανάλογες με την εξεταζόμενη (δηλαδή περιπτώσεις που δεν αφορούν τη λήψη εικόνας δημοσίου προσώπου ή προσώπου της επικαιρότητας) είναι απαραίτητη ακόμα και σε αυτό το στάδιο. Σε αντίθετη περίπτωση ο φωτογράφος μπορεί να παρακρατεί ένα κρίσιμο στοιχείο της προσωπικότητας άλλου προσώπου, χωρίς το τελευταίο να έχει τη δυνατότητα ελέγχου της πιθανής μελλοντικής χρήσης του.
Ενδιαφέρον θα ήταν να δούμε την εφαρμογή αυτής της νομολογίας σε περιπτώσεις φωτογράφισης του ανυποψίαστου πλήθους σε γάμους, βαφτίσια, κηδείες κλπ κλπ.

Το άρθρο 2 του Πρώτου Πρωτοκόλλου και τα « ιδιωτικά πανεπιστήμια »

Πολύς λόγος γίνεται τελευταία για τα ιδιωτικά Πανεπιστήμια και το άρθρο 16 του Συντάγματος. Εντάξει, η διάταξη αυτή, στη σημερινή της μορφή, προβλέπει ότι η ανώτατη εκπαίδευση μπορεί να παρέχεται μόνο από νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου. Ας υποθέσουμε όμως ότι το άρθρο 16 αναθεωρείται, η ίδρυση ιδιωτικών Πανεπιστημίων θα ήταν σύμφωνη με το άρθρο 2 του Πρώτου Πρωτοκόλλου της Ευρωπαϊκής Σύμβασης ; Υπενθυμίζω ότι η διάταξη αυτή κατοχυρώνει το « δικαίωμα στην εκπαίδευση ».
Παρά το γεγονός ότι το « δικαίωμα στην εκπαίδευση » κατοχυρώνεται αρνητικά στο άρθρο 2 του Πρώτου Πρωτοκόλλου (Π2-1), το περιεχόμενο του έχει διαπλασθεί θετικά από τη νομολογία. Έτσι, στην Affaire linguistique belge, το Δικαστήριο τόνισε ότι το δικαίωμα αυτό κατοχυρώνει « κατ΄αρχήν, την πρόσβαση στις εκπαιδευτικές βαθμίδες ». Επίσης, η νομολογία αναγνωρίζει ξεκάθαρα ότι το Π2-1 καλύπτει και την πρόσβαση στην ανώτατη εκπαίδευση : « αν και το Π2-1 κατοχυρώνει βασικά την πρόσβαση στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση, κανένα στεγανό δεν μπορεί να ξεκόψει την ανώτατη εκπαίδευση από τον τομέα της Παιδείας » (Leyla Şahin c. Turquie [GC], no 44774/98, § 136, CEDH 2005). Βέβαια, η συγκεκριμένη διάταξη δεν υποχρεώνει τα κράτη-μέλη να ιδρύσουν ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα. Ωστόσο, εφ΄όσον τα ίδια δημιουργήσουν τέτοια εκπαιδευτική βαθμίδα, τότε επωμίζονται και την υποχρέωση να διασφαλίσουν τη δυνατότητα αποτελεσματικής πρόσβασης σε αυτή » (Leyla Şahin c. Turquie [GC], § 137). Μπορούμε εδώ να παραλληλίσουμε αυτή τη θέση του Στρασβούργου με την αντίστοιχη σχετικά με την ίδρυση αναιρετικών δικαστηρίων στο πλαίσιο του άρθρου 6.
Νομίζω ότι από τα ανωτέρω μπορεί να συναχθεί ότι η νομολογία του Π2-1, δεν αποκλείει σε οιαδήποτε περίπτωση την ίδρυση ιδιωτικών πανεπιστημίων. Ίσως να δημιουργείτο πρόβλημα ως προς αυτή τη διάταξη μόνο στην περίπτωση όπου το κράτος ίδρυε αποκλειστικά ιδιωτικά πανεπιστήμια, με μόνη προϋπόθεση πρόσβασης, την καταβολή υψηλών διδάκτρων.
Επί πλέον, πιστεύω ότι η λειτουργία ιδιωτικών πανεπιστημίων παράλληλα με τα κρατικά συμπορεύεται απόλυτα με το πνεύμα του Π2-1, το οποίο κατοχυρώνει τον « εκπαιδευτικό πλουραλισμό » στη δημοκρατική κοινωνία. Έχοντας ως βάση τον σεβασμό των πεποιθήσεων των γονέων κατά την εκπαιδευτική διαδικασία των τέκνων τους (Graeme c. RU, (dec.) 1990), το Π2-1 εγγυάται κατ΄αρχάς το δικαίωμα των γονέων να εγγράψουν τα τέκνα τους σε ιδιωτικό εκπαιδευτικό ίδρυμα και όχι σε δημόσιο. Αυτή η σκέψη μπορεί μερικώς να μεταφερθεί και στο πλαίσιο της ανώτατης εκπαίδευσης, με την προϋπόθεση φυσικά ότι τα τέκνα είναι ανήλικα.
Γενικότερα, όμως, η εφαρμογή της αρχής του « εκπαιδευτικού πλουραλισμού » στο πλαίσιο της ανώτατης εκπαίδευσης μπορεί να αποδειχθεί πιο ενδιαφέρουσα αν ανατρέξουμε στον πνεύμα του Π2-1 και στον σκοπό δημιουργίας του. Αυτός δεν ήταν άλλος από την αποτροπή έκθεσης των παιδιών σε διδασκαλίες εμφορούμενες από απολυταρχικές φιλοσοφίες. Για τον σκοπό αυτό, το Π2-1 αναγνώρισε το δικαίωμα των γονέων να έχουν λόγο στην εκπαίδευση των παιδιών τους. Δεν είναι δύσκολο όμως να συναγάγουμε από την ανωτέρω αρχή πως οτιδήποτε συμβάλλει, σε λογικά όρια, στην κατοχύρωση του εκπαιδευτικού πλουραλισμού είναι καλοδεχούμενο από το Π2-1. Ακόμα και στην περίπτωση που οι γονείς δεν είναι σύμφωνοι. Έτσι, για παράδειγμα, η εισαγωγή της σεξουαλικής εκπαίδευσης στο σχολείο δεν παραβιάζει το Π2-1, στην περίπτωση που αντιτίθενται οι γονείς. Kjeldsen, Busk Madsen et Pedersen c. Danemark, arrêt du 7 décembre 1976, série A no 23, § 54 ; βλέπε και Campbell et Cosans c. Royaume-Uni, arrêt du 25 février 1982, série A no 48, § 36).
Εφόσον, λοιπόν, τα ιδιωτικά πανεπιστήμια μπορούν να συνεισφέρουν στην εμβάθυνση του εκπαιδευτικού πλουραλισμού στην Ελλάδα, νομίζω ότι το Π2-1 όχι μόνο ανέχεται αλλά επικροτεί την ίδρυσή τους.

Baze v. Rees, 16.4.2008. H θανατηφόρος ένεση στο US Supreme Court

Με σημερινή του απόφαση, το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ, με 7 ψήφους υπέρ και 2 κατά, άνοιξε τον δρόμο για να την επαναφορά των εκτελέσεων με θανατηφόρα ένεση αφού αποφάνθηκε ότι η συγκεκριμένη μέθοδος, αν υλοποιηθεί σωστά, δεν είναι "απάνθρωπος" τρόπος για τον τερματισμό της ζωής toυ καταδικασθέντος σε θάνατο.

"Το Σύνταγμα δεν απαιτεί την ολοκληρωτική απουσία πιθανότητας πρόκλησης πόνου κατά τη διεξαγωγή της εκτέλεσης", έγραψε για την πλειοψηφία ο Πρόεδρος του δικαστηρίου John Roberts. Οι αντίπαλοι της θανατικής ποινής είχαν υποστηρίξει ενώπιον του Ανωτάτου Δικαστηρίου ότι η μέθοδος της θανατηφόρου ένεσης μπορεί να αποκρύψει τον πόνο που νιώθει ο καταδικασθείς κατά τη διεξαγωγή της εκτέλεσης και ότι για τον λόγο αυτόν θα έπρεπε να απαγορευθεί. Στις ΗΠΑ, τριάντα έξι πολιτείες καθώς και το ομοσπονδιακό κράτος εφαρμόζουν τη θανατηφόρο ένεση ως μέσο εκτέλεσης. Η μεθοδος αυτή εμπεδώθηκε κατά τις τελευταίες δεκαετίες, διότι θεωρήθηκε λιγότερο οδυνηρός τρόπος εκτέλεσης από προηγούμενους.

Η πλειοψηφία του δικαστηρίου τόνισε ότι «η συνταγματικότητα της συγκεκριμένης μεθόδου εκτέλεσης δεν αποκλείει τη λήψη στο μέλλον περαιτέρω μέτρων, υπό το φως νέων επιστημονικών εξελίξεων, προκειμένου να εξασφαλισθούν πιο ανθρώπινοι τρόποι εκτέλεσης». Οι επικριτές της θανατηφόρου ένεσης είχαν ωστόσο προκομίσει στο δικαστήριο βρετανική μελέτη, στην οποία αναφέρεται ότι το συχνότατα χρησιμοποιούμενο, κατά τη διαδικασία της εκτέλεσης, κοκτέηλ τριών φαρμάκων μπορεί μεν να παραλύσει αρχικά τον μελλοθάνατο, όμως κατά το τελευταίο στάδιο, όπου χορηγείται το φάρμακο για τη διακοπή λειτουργίας της καρδιάς, να του προκαλέσει ανυπόφορο πόνο. Η πλειοψηφία πάντως του δικαστηρίου τόνισε ότι δεν θα ήταν δυνατόν να κηρυχθεί η θανατηφόρος ένεση «απάνθρωπη ποινή» (cruel and unusual punishment) αποκλειστικά και μόνο λόγω της ύπαρξης του θεωρητικού κινδύνου να γίνει κάποιο λάθος στη δοσολογία των φαρμάκων και έτσι να προκληθεί ανυπόφορος πόνος.

Η συγκεκριμένη απόφαση σημαίνει στην πράξη το τέλος του μορατόριουμ που είχε επιβληθεί εδώ και περίπου ένα χρόνο στις Ηνωμένες Πολιτείες ως προς τη διεξαγωγή εκτελέσεων. Μάλιστα, το ίδιο το δικαστήριο το υπονοεί στην απόφασή του, τονίζοντας ότι "η πολιτεία που εφαρμόζει αντίστοιχο πρωτόκολλο χορήγησης θανατηφόρου ένεσης με αυτό που ήταν το αντικείμενο της κρινόμενης υπόθεσης, δεν διατρέχει τον κίνδυνο να θεωρηθεί υπεύθυνη για την επιβολή απάνθρωπης ποινής".

Οι δικαστές Ruth Bader Ginsburg και David H. Souter τόνισαν στη μειοψηφούσα γνώμη τους ότι η συγκεκριμένη μέθοδος δεν μπορεί να θεωρηθεί ως αποδεκτός τρόπος εκτέλεσης, αφού "οι σωφρονιστικοί υπάλληλοι που χορηγούν τις προκαθορισμένες δόσεις φαρμάκων δεν μπορούν να είναι βέβαιοι ότι κατά τη στιγμή χορήγησης της μοιραίας δόσης, ο μελλοθάνατος είναι ήδη αναίσθητος».

Δεν είναι ενδεικτική σχετικά με την ηθική βάση του δικαίου στην Αμερική η συζήτηση που διεξάγεται εκεί εν έτει 2008 σχετικά με το εάν η εκτέλεση, η οποιαδήποτε εκτέλεση, είναι "ανθρώπινη"; Να θεωρήσουμε ότι για το Αμώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ, η συζήτηση επί της αρχής σχετικά με τη θανατική ποινή είναι κάτι το αδιανόητο...

Η Νύχτα των ζωντανών νεκρών και άλλες περιπέτειες

Εβδομαδιαία σοδειά των αποφάσεων από το Στρασβούργο.
Η Μολδαβία έχει την τιμητική της. Πρώτη η απόφαση Gradinar c. Moldova(8.4.2008). Η υπόθεση θέτει περίπου το βασικό φιλοσοφικό ερώτημα « Τι΄ναι η ζωή, τι΄ναι ο θάνατος » σε φόντο φωσκολικού μελό. Στην ταινία Ghost, ο Patrick Swaze αποδημεί εις Κύριον αλλά κάνει και καμμιά βόλτα μέχρι να σαρανταρήσει από τον δικό μας κόσμο για να προστατεύσει τη γυναικούλα του. Στη Gradinar έχουμε αντιστροφή του σεναρίου : ο σύζυγος της προσφεύγουσας την άφησε μόνη κι έρημη σε αυτόν τον κόσμο αλλά εκείνη, η ακόμα εν ζωή, αποφάσισε να υπερασπισθεί τα δίκια του στα δικαστήρια. Πιο συγκεκριμένα, ο σύζυγος της προσφεύγουσας απεβίωσε ενώ εκκρεμούσε ποινική διαδικασία εναντίον του για ανθρωποκτονία. Μάλιστα, κατά το χρονικό σημείο του θανάτου του, είχε ήδη αθωωθεί από το πρωτοβάθμιο δικαστήριο και εκκρεμούσε η δική ενώπιον του εφετείου. Δυστυχώς γι΄αυτόν, ευτυχώς για τη νομολογία, τον βρήκε μια σφαίρα ένα πρωί τ΄Απρίλη, ενώ αγόραζε τσιγάρα. Η καλή γυναικούλα του προσφεύγοντα ζήτησε να συνεχίσει εκείνη την (ποινική !!) δίκη στο όνομα του εκλιπόντος, προκειμένου να υπερασπισθεί τη μνήμη του, πράγμα το οποίο και συνέβη. Τελικά, ο αποθανών καταδικάσθηκε μετά θάνατον.
Το ενδιαφέρον της απόφασης είναι ότι αναγνωρίζει στην προσφεύγουσα την ιδιότητα του θύματος στο πλαίσιο του άρθρου 6 της Σύμβασης. Αξιοσημείωτη είναι στο σημείο αυτό η μειοψηφούσα γνώμη του δικαστή Bratza. Επίσης, το Δικαστήριο καταλήγει σε παραβίαση του άρθρου 6 (δικαίωμα σε δίκαιη δίκη) και δεν επιβραβεύει την πρωτοτυπία του μολδαβικού δικαίου να επιτρέπει τη συνέχιση της ποινικής δίκης όταν ο κατηγορούμενος έχει αποβιώσει, λόγω της προφανούς αδυναμίας του τελευταίου να υπερασπισθεί τον εαυτό του. Προτείνω στο μέλλον οι μολδαβικές αρχές να τοποθετούν μικρόφωνα στους τάφους των κατηγορουμένων στην περίπτωση που κάποιος από αυτούς επιθυμεί να πάρει τον λόγο. Και φαντάσου να απαντήσει…

Αξίζουν επίσης : Η πάλι μολδαβική Megadat.com c. Moldova (8.4.2008), η οποία εξέτασε στο πλαίσιο του άρθρου 1 του Πρώτου Πρωτοκόλλου την ανάκληση της άδειας λειτουργίας εταιρείας που ήταν ο βασικός παροχέας πρόσβασης στο Διαδίκτυο. Είναι η πρώτη απόφαση στην οποία το Δικαστήριο εξετάζει, υπό το πρίσμα του δικαιώματος στην ιδιοκτησία, ζητήματα πρόσβασης στο Διαδίκτυο. Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι η παραβίαση του άρθρου 1 του Πρώτου Πρωτοκόλλου βασίζεται στα ελαττώματα της διαδικασίας ενώπιον των μολδαβικών δικαστηρίων (δίκη in absentia στο δευτεροβάθμιο δικαστήριο, παραβίαση διαδικαστικών δικαιωμάτων της ενάγουσας).

Για τη δική μας Paschalidis, Koutmeridis et Zaharakis c. Grèce που εκδόθηκε πριν από λίγο θα ακολουθήσει special αφιέρωμα. Μην αφήσουμε παραπονεμένο το Εκλογοδικείο μας !

Ενδιφέρον άρθρο στη χθεσινή Monde σχετικά με τις συνθήκες κράτησης στις γαλλικές φυλακές. Δεν θα ήταν καλό να διαβάζαμε αντίστοιχα και στις ελληνικές εφημερίδες;

"La maison d'arrêt de Valence a accueilli ses premiers prisonniers en 1866. Construite à l'époque à l'extérieur de la commune, elle se trouve désormais à quelques centaines de mètres du centre-ville. En attendant la construction d'un nouvel établissement - un terrain a été acheté en dehors de la ville mais aucune date n'a été fixée pour un éventuel déménagement -, la vieille prison subit de lourds travaux de remise aux normes de son système électrique. "Cela perturbe le fonctionnement de la détention", souligne Bertrand Pic, le secrétaire général de la direction régionale Rhône-Alpes-Auvergne des services pénitentiaires.


Les sept galeries de l'établissement sont fermées à tour de rôle, ce qui a tendance à aggraver le problème de la surpopulation.


TAUX D'OCCUPATION DE 178 %


A Valence, le taux d'occupation des cellules flirte souvent avec les 200 %, selon les syndicats des personnels pénitentiaires. Au 28 mars, il était de 178 %, selon M. Pic, qui reconnaît "un indéniable problème de surpopulation à la maison d'arrêt de Valence". Dans l'ensemble de la région Rhône-Alpes-Auvergne, le taux moyen d'occupation des prisons est de 130 %.

"Vivre à trois dans une cellule de 10 ou 12 m2, c'est insupportable, est-il besoin de le dire ?", proteste Me Alain Fort. Ce pénaliste, "vieil habitué des prétoires", compte profiter de la visite à Valence de la garde des sceaux, Rachida Dati, lundi 7 avril, pour manifester son mécontentement. Des avocats du barreau de Valence se rassembleront devant le tribunal. Ils réclament une entrevue avec la ministre, tout comme les représentants des syndicats pénitentiaires : "Nous voulons lui faire part du sentiment d'abandon des surveillants et lui exposer nos conditions de travail déplorables et qu'elle se rende compte de la vétusté de la maison d'arrêt de Valence", indique Eric Duclaux (FO)."

http://abonnes.lemonde.fr/societe/article/2008/04/05/mort-en-prison-a-19-ans_1031307_3224.html#ens_id=1029743"

CEDH, Fägerskiöld v. Sweden, 25.3.2008, απόφαση επί του παραδεκτού

Άλλη μια υπόθεση σχετικά με το άρθρο 8 και το δικαίωμα στο περιβάλλον. Μάλιστα, είναι η πρώτη στην οποία το Δικαστήριο είχε τη δυνατότητα να εξετάσει τα προβλήματα που μπορεί να προκαλέσει στους ενδιαφερόμενους ως προς το δικαίωμα στην κατοικία ή την ιδιωτική και οικογενειακή ζωή, η λειτουργία ανεμογεννήτριας. Οι Σουηδοί είναι όντως πολύ μπροστά. Ενώ άλλες χώρες αντιμετωπίζουν ζητήματα προστασίας περιβάλλοντος από λασποθύελλες (βλ. προηγούμενο post) ορυχεία χρυσού (Taskin and others v. Turkey) και αεροδρόμια (Hatton v. UK), οι Σουηδοί ασχολούνται με τις ανεμογεννήτριες… Τέλος πάντων. Η εξοχική κατοικία των προσφευγόντων βρισκόταν τετρακόσια περίπου μέτρα από την ανεμογεννήτρια και οι ίδιοι παραπονιούνταν για τα προβλήματα που αυτή προκαλούσε ο θόρυβος από τη λειτουργία της ανεμογεννήτριας καθώς και οι αντανακλάσεις του φωτός πάνω στα πτερύγιά της τόσο στην παραμονή τους στην κατοικία τους όσο και στην υγεία τους. Το Δικαστήριο δέχεται την εφαρμογή του άρθρου 8 στη συγκεκριμένη περίπτωση, θεωρεί όμως ότι δεν υπήρξε παραβίαση αυτής της διάταξης, διότι η στάθμη του προκαλούμενου θορύβου ήταν κατώτερη αυτής που θέτει ως όριο η εθνική νομοθεσία. Επίσης, οι προσφεύγοντες δεν απέδειξαν τις πιθανές βλάβες που είχαν προκληθεί στην υγεία τους από τη λειτουργία της ανεμογεννήτριας.

ECHR, Budayeva v. Russia, 20.3.2008

Η υπόθεση αφορά τον θάνατο και τραυματισμό ατόμων λόγω κατολίσθησης λάσπης που έπληξε τη ρωσική πόλη Tyrnauz τον Ιούλιο του 2000. Το δικαστήριο εξέτασε, βάσει των άρθρων 2 και 3 της Σύμβασης, την ευθύνη των ρωσικών αρχών λόγω της παράλειψής τους να ενημερώσουν τον τοπικό πληθυσμό για την αναμενόμενη φυσική καταστροφή καθώς και να εφαρμόσουν προληπτικά μέτρα εκκένωσης της πόλης. Κατέληξε ότι, κατά τη συγκεκριμένη περίοδο, οι αρμόδιες αρχές είχαν σαφείς ενδείξεις για επικειμένη κατολίσθηση, φαινόμενο το οποίο έπληττε συχνά τη συγκεκριμένη περιοχή. Ωστόσο, δεν έλαβαν οιοδήποτε μέτρο προστασίας των κατοίκων που διέμεναν στις παρυφές του λόφου από τον οποίο ξεκινούσαν οι κατολισθήσεις, παρά τη γνώση τους σχετικά με τη χαμηλή ποιότητα κατασκευής των κατοικιών τους. Διαπιστώθηκε παραβίαση των άρθρων 2 και 3 της Σύμβασης, τόσο στο ουσιαστικό όσο και στο διαδικαστικό σκέλος.
Η απόφαση είναι ενδιαφέρουσα διότι επεκτείνει και στις φυσικές καταστροφές τη νομολογία που εγκαινίασε η Öneryıldız v. Turkey [GC], no. 48939/99, 30.11.2004.

ECHR, Τourkiki Enosi Xanthis et autres c. Grèce/ Emin et autres c. Grèce, 27.3.2008

Για τις πρόσφατες αποφάσεις του δικαστηρίου του Στρασβούργου σχετικά τις περιπέτειες της ελευθερίας του συνεταιρίζεσθαι στη Θράκη δεν χρειάζεται να ειπωθούν πολλά πράγματα. Τα έχουν ήδη αναλύσει, με ακρίβεια και σε βάθος, οι τουρκοφάγοι δημοσιογράφοι που ανακάλυψαν όψιμα τον μαγικό κόσμο του άρθρου 11 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης. Λίγες σκέψεις, λοιπόν, ατάκτως ερριμμένες, γι’αυτούς που δεν τους ενδιαφέρει αποκλειστικά και μόνο το tirage των εφημερίδων τους:

1) Με τις αποφάσεις αυτές, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, (θεσμός του Συμβουλίου της Ευρώπης και όχι της Ευρωπαϊκής Ένωσης- έλεος πλέον !!!) δεν επιχειρεί να ερμηνεύσει τη Συνθήκη της Λωζάνης και την έννοια της « μουσουλμανικής μειονότητας » αλλά το άρθρο 11 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης και το ζήτημα κατά πόσο σε μια δημοκρατική κοινωνία μπορεί να επιβληθεί στον Γιάννη να τον φωνάζουν Παναγιώτη και τούμπαλιν. Αν τα αστέρια της ελληνικής δημοσιογραφίας έκαναν τον κόπο να διαβάσουν τις αποφάσεις, θα παρατηρούσαν ότι το ΕΔΔΑ ρητώς επισημαίνει το τελευταίο –όχι για τον Παναγιώτη αλλά για τη Συνθήκη της Λωζάνης-, προφανώς διότι γνωρίζει σε τί καφροπατριώτες απευθύνεται.

2) Οι εμβριθείς αναλύσεις περί των εννοιών του συλλογικού και ατομικού αυτοπροσδιορισμού που, υποτίθεται πως, εισάγουν οι δύο αποφάσεις είναι άμεση απόρροια της φαντασίας των νομικών εγκεφάλων που τις παράγουν. Για άλλη μια φορά, αν κάποιος κάνει τον κόπο να διαβάσει τις αποφάσεις θα δει ότι σε κανένα σημείο δεν γίνεται αναφορά σε αυτές τις έννοιες. Ο συλλογισμός του ΕΔΔΑ είναι απλός, σαφής και προβλέψιμος. Το ίδιο δεν στέκεται στην ονομασία του εκάστοτε σωματείου και στο εάν αυτή περιλαμβάνει τη λέξη « τουρκικός ». Αναζητεί εάν το καταστατικό του σωματείου προβλέπει παράνομους σκοπούς και ιδιαιτέρως, στην περίπτωση της « Τουρκικής Ένωσης » εάν τα ίδια τα μέλη του προέβαιναν, υπό το μανδύα του εν λόγω σωματείου, σε πράξεις αντίθετες προς τη δημόσια τάξη.

3) Όπως ανέφερα και ανωτέρω, οι απαιτήσεις αυτές από το δικαστήριο του Στρασβούργου ήταν ήδη γνωστές και η κατάληξη των δύο υποθέσεων ήταν εντελώς προβλέψιμη. Ήδη, από τα τέλη της δεκαετίας του 90, με την απόφαση Σιδηρόπουλος και άλλοι κατά Ελλάδας (1998) όπως και λίγο αργότερα, με τη Stankov et Organisation macédonienne Unie Ilinden κατά Βουλγαρίας (2001), το ΕΔΔΑ είχε δείξει ότι αυτό που αναζητεί στην περίπτωση μη αναγνώρισης ή διάλυσης σωματείων δεν είναι εάν η ονομασία τους καθ’εαυτή μπορεί να δημιουργήσει σύγχυση ως προς τον σκοπό τους αλλά εάν στην πράξη αποδεικνύεται ότι επιδιώκουν ανατρεπτικούς σκοπούς. Μάλιστα, στην περίπτωσή μας, το μήνυμα θα πρέπει να το είχαν πάρει ήδη οι αρμόδιοι από τον προηγούμενο Οκτώβριο, όταν το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο εξέδωσε την απόφαση Bekir-Ousta et autres κατά Ελλάδας. Με την απόφαση αυτή καταδικάσθηκε η Ελλάδα για παραβίαση του άρθρου 11 της Σύμβασης λόγω της μη αναγνώρισης σωματείου με την επωνυμία « Σύλλογος Νεολαίας Μειονότητας Ν. Έβρου ». Κατά την άποψη των ελληνικών δικαστηρίων, η επωνυμία αυτή θα μπορούσε να δημιουργήσει σύγχυση ως προς τους σκοπούς που επιδίωκε τον εν λόγω σωματείο…

4) Και κάτι τελευταίο για το απαύγασμα των ελληνικών δικαστηρίων, τον Άρειο Πάγο. Σε ό,τι αφορά την Τουρκική Ένωση Ξάνθης, το συγκεκριμένο σωματείο λειτουργούσε απρόσκοπτα από το 1936 με αυτήν την επωνυμία. Δεν χρειάζεται καν να είναι κάποιος νομικός για να αναρωτηθεί : Καλά τόσα χρόνια δεν είχαν αναπτύξει παράνομες δραστηριότητες οι Τούρκοι πράκτορες- μέλη του σωματείου ; Tο 1986 άρχισαν ξαφνικά να υποσκάπτουν την ενότητα του Έθνους, για να τους διαλύσουν το σωματείο τα ελληνικά δικαστήρια ; Και η Ολομέλεια του Αρείου Πάγου που δέχθηκε ομόφωνα το 2005 ότι ήταν λόγος διάλυσης του σωματείου το γεγονός ότι ορισμένα μέλη του είχαν εκφράσει την άποψη ότι στη Θράκη υφίσταται καταπιεσμένη τουρκική μειονότητα ; Πιστεύανε σοβαρά οι αρεοπαγίτες ότι τέτοια επιχειρήματα θα γίνονταν δεκτά από ευρωπαϊκό δικαστήριο ; Διαβάζουν ποτέ οι αρεοπαγίτες τη νομολογία του δικαστηρίου του Στρασβούργου ; Ξέρουνε πού βρίσκεται το Στρασβούργο ; Μήπως η λεωφόρος Αλεξάνδρας είναι ένας πολύ, πολύ μακρινός και απομονωμένος πλανήτης ;

ECHR, Saadi c. Italie [GC], 28.2.2008

Η υπόθεση αφορά, βασικά, το άρθρο 3 της Σύμβασης και, συγκεκριμένα, το ζήτημα απέλασης αλλοδαπού σε τρίτο κράτος, όπου υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις ότι ο ίδιος μπορεί να υποβληθεί σε βασανιστήρια. Η απόφαση δεν εισάγει κάτι νεότερο αλλά επιβεβαιώνει την έως σήμερα νομολογία του δικαστηρίου ως προς τον απόλυτο χαρακτήρα προστασίας του άρθρου 3 της Σύμβασης (βλ. σχετικά Chahal v. United Kingdom, 1996). Βάσει αυτής της διαπίστωσης, δεν γίνεται δεκτό το επιχείρημα του βρετανικού κράτος (το οποίο άσκησε παρέμβαση στην εν λόγω δίκη) σύμφωνα με το οποίο για τη νομιμότητα της απέλασης θα πρέπει να λαμβάνεται υπ΄όψη η επικινδυνότητα του προσφεύγοντος. Στην προκειμένη περίπτωση ο προσφεύγων είχε κατηγορηθεί στην Ιταλία για συμμετοχή σε τρομοκρατική οργάνωση και είχε καταδικασθεί στην Τυνησία για την ίδια κατηγορία. Για το δικαστήριο το ζήτημα της μεταχείρισης στην οποία μπορεί να υποβληθεί ο προσφεύγων στο κράτος υποδοχής και η επικινδυνότητά του είναι κριτήρια άσχετα μεταξύ τους και δεν μπορούν να σταθμιστούν μεταξύ τους. Επίσης, το δικαστήριο απορρίπτει το επιχείρημα του βρετανικού δημοσίου κατά το οποίο ο ενδιαφερόμενος θα πρέπει να προσκομίζει συγκεκριμένες αποδείξεις για την πιθανότητα να υποβληθεί σε βασανισμό, στην περίπτωση που κατηγορείται ή έχει καταδικασθεί για σοβαρά αδικήματα, όπως η συμμετοχή σε τρομοκρατική οργάνωση.
Αξιοσημείωτο επίσης ότι το δικαστήριο επιβεβαιώνει την έννοια της εν δυνάμει παραβίασης. Δέχεται ομόφωνα (πράγμα σπάνιο για τον συγκεκριμένο δικαστικό σχηματισμό) ότι σε περίπτωση απέλασης του προσφεύγοντος στην Τυνησία θα συντελεσθεί παραβίαση του άρθρου 3.

Dvd Ζαχόπουλου, εκβιασμοί μέσω πολιτικού blog, video στο Διαδίκτυο με το έγκριτο μοντέλο Τζούλια Αλεξανδράτου σε όμορφες στάσεις που χαροποιούν τον ανδρικό πληθυσμό. Το συμπέρασμα είναι απλό. Τα προβλήματα ελευθερίας της έκφρασης και προστασίας ιδιωτικού βίου συντονίζονται με τις νέες τεχνολογίες. Η χώρα προοδεύει. Μπροστάρισσα στην κοινωνία της πληροφορίας.

Το γαλλικό Συνταγματικό Συμβούλιο επικύρωσε την Πέμπτη 21 Φεβρουαρίου τη δημιουργία ειδικών κέντρων κράτησης για τους επικίνδυνους εγκληματίες, οι οποίοι θα έχουν προηγουμένως καταδικασθεί σε ποινή μεγαλύτερη των δεκαπέντε ετών. Σύμφωνα με τον σχετικό νόμο, τα άτομα αυτά θα μπορούν να τοποθετούνται στα ανωτέρω κέντρα μετά την έκτιση της ποινής τους για χρονική περίοδο, η οποία μπορεί να ανανεώνεται εις το διηνεκές. To Συνταγματικό Συμβούλιο θεώρησε ότι δεν αντίκειται στο γαλλικό Σύνταγμα η δυνατότητα παράτασης επ΄αόριστο της ποινής. Ωστόσο, η ανώτατη δικαστική αρχή της Γαλλίας δεν επέτρεψε την άμεση εφαρμογή του συγκεκριμένου νόμου, πράγμα που επιθυμούσε διακαώς ο Γάλλος πρόεδρος και η υπουργός δικαιοσύνης Ρασιντά Ντατί.

Ο νόμος αυτός σηματοδοτεί τη στροφή της γαλλικής ποινικής πολιτικής προς το μοντέλο της « κοινωνικής άμυνας », ισχύον ήδη σε διάφορες ευρωπαϊκές χώρες, όπως το Βέλγιο, η Ολλανδία και η Γερμανία. Σύμφωνα με αυτό το μοντέλο, η επικινδυνότητα του ατόμου κρίνεται περισσότερο με βάση δεδομένα επιστημονικά παρά δικαστικά, ενώ ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στην εν δυνάμει επικινδυνότητα του εγκληματία, η οποία επιβεβαιώνεται από τους ειδικούς πριν να επικυρωθεί από τον δικαστή. Ενδιαφέρον είναι ότι σύμφωνα με το Συνταγματικό Συμβούλιο, το μέτρο αυτό δεν αποτελεί ποινή. Δεν είμαι βέβαιος ότι το Ευρωπαϊκό δικαστήριο δικαιωμάτων του ανθρώπου θα συμφωνήσει σε αυτό το σημείο με το γαλλικό δικαστήριο. Αξιοσημείωτο επίσης ότι ο Γάλλος πρόεδρος ζήτησε μετά την έκδοση της απόφασης τη γνώμη του προέδρου του Αρείου Πάγου σχετικά με πιθανούς τρόπους άμεσης εφαρμογής του νόμου. Άρειος Πάγος εναντίον Συνταγματικού Συμβουλίου;

Πηγή: Le Monde, 22.2.2008

Καλά, νομίζω ότι οι Έλληνες δημοσιογράφοι είναι απολύτως κολλημένοι και δεν μπορούν να δουν λίγο πιο πέρα από τη μύτη τους. Ακαλλιέργητοι άνθρωποι οι περισσότεροι, με δίπλωμα δημοσιογραφίας από απροσδιόριστης ποιότητας εργαστήρια και κολλέγια, πολλές φορές βλέπουν το δέντρο και χάνουν τον δρυμό (όποιον τέλος πάντων έχει απομείνει). Σημερινό παράδειγμα, οι δηλώσεις Αλογοσκούφη περί ΦΠΑ. Δεν κατάλαβα, πού είναι το πρόβλημα ότι άλλα έλεγε πριν από ενα μήνα και άλλα τώρα; Αυτό είναι το ζήτημα; Κι εγώ λέω: πρώτον, ο άνθρωπος είναι ειλικρινής. Έχει το θάρρος και λέει: "Ναι, ρε, σας δουλεύουμε. Εδώ κάηκε η μισή Πελοπόννησος και δεν κουνήθηκε φτέρο στις εκλογές, για δυο μονάδες ΦΠΑ παραπάνω θα κουνηθείτε;". Δεύτερον και σημαντικότερο, ο πολιτικός, όπως οφείλει, μάς διδάσκει μια γενικότερη στάση ζωής: αυτό που έχει αξία είναι το απρόβλεπτο. Αυτό που δεν περιμένεις, το ακατανόητο, το αντιφατικό. Τι αξία θα είχε μια ζωή όπου κάθε μέρα θα ξέραμε εκ των προτέρων τι θα φάμε; Τι αξία θα είχε μια Κυβέρνηση που θα υλοποιούσε κατά γράμμα τις προεκλογικές της εξαγγελίες; Θα ήταν, απλώς, βαρετή.

Black pig

Η κυρία Σούλα γύρισε από τις διακοπές της και άνοιξε την μπαλκονόπορτα που έβλεπε στον ακάλυπτο. Πυκνή σκόνη κάλυπτε τις πλάκες Πηλίου και τις ζαρντινιέρες. Οι απέναντι είχαν αποφασίσει μέσα στο καλοκαίρι να τρίψουν την πρόσοψη του τριώροφου και μέσα σε μια βδομάδα όλα τα μπαλκόνια είχαν γίνει άσπρα. Η κυρία Σούλα έπιασε το λάστιχο και άρχισε να ρίχνει νερό για να πλύνει τις πλάκες. Τότε εμφανίστηκε η κυρία Λούλα από τον κάτω όροφο και άρχισε να φωνάζει ότι με το νερό που έπεφτε από το σπίτι της κυρίας Σούλας θα γινόντουσαν λάσπες στο μπαλκόνι της. « Δεν καταλαβαίνεις ότι δεν πρέπει να ρίξεις νερό, θέλει σκούπισμα μόνο » , έκραζε. Εκείνη τη στιγμή ξεπρόβαλε και η κυρία Κούλα από τον πάνω όροφο σκούζοντας ότι με το σκούπισμα θα ανέβαινε η σκόνη της Σούλας και της Λούλας στο σπίτι της και δεν θα μπορούσαν να αναπνεύσουν. « Με την ηλεκτρική σκούπα πρέπει. Δεν έχει και τόση σκόνη, πια ! ». Έφτιαχνε και κεφτεδάκια και θα γινόντουσαν κρατσανιστά.
Οι τρεις καρακάξες συνέχισαν να φωνάζουν μεταξύ τους για μισή ώρα. Κανείς όμως δεν έβγαινε από τα γύρω διαμερίσματα για να μπει με τη σειρά του στον χαμό. Τότε η Σούλα γύρισε στις δυο άλλες και τους είπε : "Δεν πάμε στην ταράτσα να τσακωθούμε, γιατί από τον ακάλυπτο δεν μας ακούει κανένας ; ". « Kαλά λες », είπαν οι άλλες δύο. « Παίρνουμε τον καφέ μας και ανεβαίνουμε ».

Black pig

Το άρθρο 3 είναι εδώ !

Τελικά, η σημασία του άρθρου 3 του Συντάγματος επιβεβαιώνεται μέσα από τα τηλεοπτικά δελτία των τελευταίων ημερών. Ναι, επικρατούσα θρησκεία στην Eλλάδα είναι η θρησκεία της Aνατολικής Oρθόδοξης Eκκλησίας του Xριστού. Και για τον λόγο αυτό είναι απολύτως φυσιολογικό η εξέλιξη της υγείας του Μακαριώτατου να έχει την τιμητική της στη μικρή οθόνη. Όχι ότι περιμέναμε δηλαδή πως η τύχη της μεταμόσχευσης δεν θα μονοπωλούσε τα δελτία ειδήσεων. Αναρωτιέται όμως κανείς πώς ακριβώς εκσυγχρονίζεται αυτή η χώρα όταν βλέπει στην τηλεόραση όλο αυτό το παπαδαριό να συζητεί από το πρωί μέχρι το βράδυ για την τύχη της υγείας του Χριστόδουλου λες και πρόκειται για αυτήν του πρωθυπουργού. Προσθέστε σε αυτό και τις συνηθισμένες αρλούμπες των δημοσιογράφων που έχουν λόγο ακόμα και για την αναγκαιότητα της εγχείρησης. Βάλτε και λίγο από διαδοχολογία. Υποψιάζομαι ότι όταν με το καλό γυρίσει ο Χριστόδουλος στην πατρίδα θα ξαναζήσουμε τη μεγάλη εποχή του Ωνασείου. Να ετοιμάζονται οι τέντες έξω από το Αρεταίειο…

Black pig